مقاله درمورد میرزا حبیب اصفهانی و دستور زبان فارسی

دانلود پایان نامه
2-13-2 توانش اجتماعی- زبانی
توانش اجتماعی- زبانی نیز توانش اجتماعی – فرهنگی یعنی دانش رابطه ای بین زبان و بافت غیرزبانی آن، دانش کاربرد و دادن پاسخ مقتضی به انواع کنش های گفتاری مختلف، نظیر خواهش ها، عذرخواهی ها، سپاس گزاری ها و دعوت ها، دانش کاربرد شکل های مختلف خطاب برای اشخاص مختلف، موقعیت های مختلف و نظیر آن.
3-13-3 توانش کلامی که گاه جزئی از توانش اجتماعی- زبانی به حساب می آید یعنی دانش چگونگی آغاز کردن و تمام کردن مکالمه
2-13-4 توانش جبرانی یا راهبردی
دانش آن دسته راهبردهای ارتباطی است که بتواند جبران ضعف ها یا کمبودهای دیگر نواحی را بنماید. یکی از جنبه های توانش ارتباطی که توانایی سخنگویان در کاربرد راهبردهای ارتباطی کلام و غیرکلام به منظور جبران اختلال های ارتباطی یاارتقا کارایی ارتباط را نشان می دهدمثلاً ممکن است یادگیرنده ای لغتی خاص یا ساختاری خاص را نداند و ناچار شود برای پرکردن جای آن به دادن تفسیر توضیح بپردازد یا ممکن است سخنگویی برای تحت تاثیر قراردادن شنونده، عمداً به نحوی کند و آرام صحبت کند. (کانال ، 1980)
2-14 نگاه به زبان در ایران
در ایران، زبان عربی که از پشتوانه مذهبی برخوردار است و یادگیری آن برای همه مسلمانان ضروری بوده است، برای صاحب نظران زبان فارسی به مثابه زبان لاتین برای اندیشمندان اروپایی محسوب
میشود. از جمله سبویه که ایرانی الاصل است، در قرن دوم هجری شالوده صرف و نحو عربی را برای اولین بار در کتابی با عنوان «الکتاب» تدوین نمود (روبینز،2000).
جلال الدین همایی، کتاب «المعجم فی معاییر اشعار العجم» را که مولف آن شمس قیس رازی در سال 630 هجری قمری نوشته شده است، قدیمی ترین اثر فارسی می داند که حاوی برخی مطالب درباب تصریف و اشتقاق زبان فارسی است (زمردیان،1379). اغلب علما ساخت زبان فارسی را از رهگذر مقولات زبان عربی فرا می گرفتند و می آموختند. در اوایل قرن چهاردهم هجری قمری (1305)، میرزا حسن بن محمدتقی طالقانی دستور نامه ای به تقلید از کتب صرف و نحو عربی به فارسی نوشت: ولی عنوان آن را «کتاب لسان العجم» گذاشت که در کلاس های درس دارالفنون ارائه می شد. میرزا حبیب اصفهانی اولین دستور نویس زبان فارسی است که واژه ی «دستور » را برای عنوان کتاب قواعد زبان فارسی، فارغ از قواعد عربی، اختیار نموده، وی دو اثر «دستور سخن» (1286 قمری) و «دبستان سخن» (1308 قمری) تالیف نموده که هر دو در شهر اسلامبول منتشر شدند.
پس از میرزا حبیب اصفهانی می توان از میرزاعبدالعظیم گرگانی ملقب به قریب نام برد. وی عنوان کتاب خود را «دستور زبان فارسی: با اسلوب السنه مغرب زمین» (دوره دوم، چاپ 1326) نامید. قریب همان گونه که از عنوان اثر استنباط می شود از اصول نگاه به زبان در غرب تقلید و اقتباس نموده است. بعد از دستور نامه قریب، «دستور پنج استاد» رایج می شود. دستور نامه زبان فارسی که این پنج استاد (قریب، بهار، فروزانفر، همایی و رشید یاسمی) نوشته اند سال های مدید در مدارس ایران تدریس شده است تا این که سرانجام سنت دستور نویسی در ایران رونق گرفت و تاکنون دستور نامه های متعددی برای زبان فارسی عرضه شده است؛ اما اکثر آن ها متاثر از سنت دستور نویسی زبان های اروپایی یا عربی می باشند.
در سال 1351 خانلری (1365) کتابی را با عنوان «دستور زبان فارسی» منتشر کرد که گرچه برخلاف روش اسلاف خود از تحلیل جمله (و نه واژه) شروع می کند؛ اما همچنان در قالب سنتی به تقلیل عناصر زبانی می پردازد. این در حالی است که سه سال قبل از چاپ دستور نامه خانلری، باطنی «توصیف ساختمان دستور ی زبان فارسی» را در سال 1348 چاپ کرد که کماکان اولین و بهترین دستور نامه در ایران به شمار می رود، زیرا بر مبنای یکی از نظریات زبان شناسی شکل گرفته است (باطنی،1364).
بنابراین سنت دیرینه نگاه به زبان در ایران متاثر از سنت غرب یا سنت زبان عربی است. سنت دستور نویسی غرب به نوبه خود از دستور نویسی لاتین الهام گرفته و سنت لاتین نیز از دستور نویسی یونانیان تقلید نموده است. مشاهده می کنیم که اصول دستور سنتی از نسلی به نسل دیگر و از قومی به قوم دیگر بصورت تقلیدی منتقل شده است (باطنی،1356).
در اینجا سه نوع دیدگاه سنتی، ساختارگرایان و زایشی را مورد بحث قرار دادیم که هدف خود زبان بود نه انسان. زبان را از زاویه های گوناگون مورد مطالعه قرار می دادند و بعد از این نگاه های مختلف به انسان خواهیم داشت.
2-15 یادگیری زبان و نگاه به انسان
2-15-1 نگاه به یادگیری و انسان قبل از ساختارگرایان
برای قرن ها ( F.C) به عنوان رویکرد روان شناسی در یادگیری بصورت وسیع استفاده می شود. این رویکرد اعتقاد داشت مغز انسان مثل ماهیچه است و هر چقدر با آن کار شود قوی می شود. مطالعه کردن موضوعات خاص مانند ریاضیات، فلسفه، لاتین و زبان یونان را بهترین دارو برای توانمند کردن مغز ارائه می دادند و برای یادگیری زبان نیز از بر کردن لغات و قواعد دستوری و ترجمه های سخت و زیاد را بهترین و ایده آل ترین روش برای یادگیری زبان خارجی می دانستند. علی رغم این باور در اواسط قرن 20 نگاه سنتی به یادگیری مورد انتقاد قرار گرفت. چون هیچ تئوری پشت آن نبود. (ریچارد رودسرس ، 1986)
2-15-2 یادگیری از دیدگاه ساختارگرایان
رفتارگرایان معتقدند تمام دانش- عقاید- افکار و اعمال به طور کلی تمام آنچه رفتار بیرونی و دنیای درون انسان را تشکیل می دهد محصول یادگیری است و یادگیری خود نتیجه یک رشته پیوندهایی است که بین یک دسته محرک و یک دسته پاسخ برقرار می شود و در زبان عادی «عادت» نامیده می شود. درباره ی این که این پیوندها چگونه برقرار می شوند رفتارگرایان نظریه های متفاوتی دارند.
در میان روان شناسان رفتار گرا اسکینر بیش از همه درباره ی یادگیری حیوانات مطالعات آزمایشگاهی انجام داده و نظریه های او در این زمینه در بین روان شناسان شناخته و رایج است و هم اوست که در کتاب رفتار زبانی خود کوشیده اصولی را که از یادگیری حیوانات استنتاج کرده و در توجیه زبان آموزی کودک بکار ببندند.
اسکینر پاسخ ها یا رفتار حیوانات را به دو دسته عمده تقسیم می کند. دسته ی اول که آن ها را پاسخگر می نامد، صرفاً پاسخ هایی انعکاسی هستند که در مقابل محرک های خاص از موجود سر می زنند مانند تنگ و گشاد نمودن مردمک چشم در مقابل نور.
دسته دوم آنهایی که عامل نامیده شدند پاسخ هایی هستند که برای آن ها محرک آشکاری نمی توان ذکر کرد. آزمایشات اسکینر بیشتر درباره ی پاسخ های دسته دوم بوده است زیرا در این نوع رفتار است که یادگیری موثر واقع می شود و با استفاده از فرایند «مشروط سازی » می توان بین محرک های مختلف و پاسخ های مختلف پیوندهای پیچیده و متنوع برقرار کرد. ابزاری که او برای آزمایشات خود بکار می برد عبارت است از جعبه یا قفسی که میله ای به یک دیوار آن متصل شده است. وقتی که این میله فشرده شود باعث می شود که یک گرده غذا از مخزنی که در قفس وجود دارد آزاد شده و روی یک سینی بیفتد. وقتی موشی در چنین جعبه ای قرار گیرد به زودی برحسب تصادف میله را فشار خواهد داد و به دنبال آن یک گرده غذا جلو او می افتد.
این گرده غذا که در حکم «پاداش» عمل اوست باعث تشویق موش می شود و این رفتار یعنی فشردن میله را در او تقویت می کند یا به بیان دیگر موش یاد می گیرد که اگر نیازی به غذا داشته باشد باید میله را فشار دهد. ناگفته نماند که همیشه رابطه بین محرک و پاسخ و عامل تقویت کننده به این سادگی نیست ولی در هر صورت اصول نظریه اسکینر درباره یادگیری زبان چنان است که در بالا ذکر شد.