بیت:، زیبایی، یوسف، نبود،

دانلود پایان نامه
ه است.

غزل104

.1
بر اوج حسن، چون مه رخسار ما نبود
در باغ لطف، چون گل پر بار ما نبود
.2
هرگز به حسن صورت و معنی نظیر ما
در خاطر و تصوّر و پندار ما نبود
.3
فرزانهای نبود، که شیدای ما نگشت
و آزادهای نبد، که پرستار ما نبود
.4
ما آفتاب سایه وریم و نبوده است
یک ذرّه در جهان، که هوادار ما نبود
.5
در نور ما چه نقص، اگر از ظلمت حجاب
خفّاش را، تحمّل دیدار ما نبود
.6
ما یوسف ملاحت و حسنیم و کس نبود
در مصر عالم آنک خریدار ما نبود
.7
ما آب کوثریم که زنده به ماست جان
دل مرده تشنهای که طلب کار ما نبود
.8
آن یار یار ماست، که بود او برای ما
هر کو برای خویش بد، او یار ما نبود
.9
از درد شوق ما، به امید دوای ما
دلخستهای نبود، که افکار ما نبود
.10
ارباب راز، محرم اسرار ما بدند
هر بی ثبات، محرم اسرار ما نبود
.11
سرّ نهان لطف، از آن گشت آشکار
کو را شکیبِ فرقتِ دیدار ما نبود
وزن شعر: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
بیت1: بر اوج حسن، چون مه رخسار ما نبود در باغ لطف، چون گل پر بار ما نبود
پربار: بسیاربار. بسیارمیوه. مقابل کم بار (دهخدا،1377)
چهره به ماه تشبیه شده – گل پربار کنایه از: معشوق
معنی بیت: هیچ چیز چون چهره چون ماه و زیبای معشوق ما در اوج زیبایی نبود. و هیچ گلی در باغ نیکویی چون معشوق ما نبود.
بیت2: هرگز به حسن صورت و معنی نظیر ما در خاطر و تصوّر و پندار ما نبود
معنی بیت: در ذهن و پندار و اندیشهی ما هرگز کسی چون ما زیبایی صورت و صیرت نداشت.
بیت3: فرزانهای نبود، که شیدای ما نگشت و آزادهای نبد، که پرستار ما نبود
فرزانه: رجوع شود به غزل77 بیت8 صفحه 249
آزاده: 1- اصیل، نجیب. 2- ر ها. 3- فروتن. 4- وارسته. 5- ایرانی . (معین،1374)
معنی بیت: هیچ عاقلی نبود که دیوانه و عاشق ما نشود و هیچ فرد وارستهای نبود که خدمتکار ما نباشد.
بیت4: ما آفتاب سایه وریم و نبوده است یک ذرّه در جهان، که هوادار ما نبود
هوادار: هواخواه. دوست. طرفدار. مساعد. معاضد. عاشق. شیفته. حامی (دهخدا،1377)
خود را به آفتاب سایه دار تشبیه کرده
معنی بیت: ما آفتابیم که سایه بر جهان انداختیم و هیچ ذرهای در جهان وجود ندارد که دوست و طرفدار ما نباشد.
بیت5: در نور ما چه نقص، اگر از ظلمت حجاب خفّاش را، تحمّل دیدار ما نبود
خفاش: شب پره. وطواط. موش کور. مرغ عیسی. گفته شده است که این حیوان را مسیح خلق کرده است. (از این جهت بین فارسی زبانها مرغ عیسی نام دارد). (دهخدا،1377)
معنی بیت: در روشنایی و فروغ ما چه عیب و نقصانی وارد می شود اگر به دلیل گرفتار حجاب تاریکی بودن خفاش طاقت دیدن چهره روشن ما را نداشته باشد.
بیت6: ما یوسف ملاحت و حسنیم و کس نبود در مصر عالم آنک خریدار ما نبود
ملاحت: 1 – زیبایی ، لطافت . 2 – نمکین بودن .(معین،1374)
خود را در زیبایی به یوسف تشبیه کرده- مصر عالم کنایه از: عالم هستی – تلمیح
معنی بیت: ما در جمال و زیبایی چون یوسف هستیم و هیچ کس در عالم نیست که خریدار و خواهان ما نباشد.
بیت7: ما آب کوثریم که زنده به ماست جان دل مرده تشنهای که طلب کار ما نبود
کوثر: جویی است در بهشت که از آن جمیع چشمههای بهشت جاری میگردد. چشمهی کوثر. حوض کوثر. نهر کوثر (دهخدا،1377)
دل مرده: مرده دل. افسرده دل. پژمرده. آنکه نشاط ندارد. مقابل دل زنده (دهخدا،1377)
معنی بیت: ما آب چشمه کوثر هستیم که روح از ما زنده است و آن تشنهای که ما را خواهان نیست پژمرده باشد.
بیت9: از درد شوق ما، به امید دوای ما دلخستهای نبود، که افکار ما نبود
معنی بیت: آزرده دلی نبود که دلش به سبب درد اشتیاق ما و آرزومندی وصال ما مجروح نشده باشد.
بیت11: سرّ نهان لطف، ازان گشت آشکار کو را شکیبِ فرقتِ دیدار ما نبود
معنی بیت: راز پنهانی لطف از این جهت آشکار شد که او صبر و طاقت دوری از ما و ندیدن ما را نداشت.

مطلب مرتبط :   مقاله سلسله مراتبی و استان خراسان