(جدول4-7) مقایسه میانگین‌های اثرات متقابل دوگانهی صفات
تعداد دانه در غوزه
قطر غوزهی اصلی (سانتی متر)
تعداد غوزهی نابارور
تعداد غوزه در بوته
تیمار
آبیاری×زئولیت (I×Z)
05/11 ab
33/2 ab
61/0 b
56/6 b
I0Z0
74/11 a
37/2 a
36/0 f
80/5 cd
I0Z1
47/11 a
37/2 a
43/0 ef
25/7 a
I0Z2
65/8 c
13/2 b
46/0 de
96/4 ef
I1Z0
01/10 bc
18/2 ab
62/0 b
37/5 de
I1Z1
56/11 a
23/2 ab
53/0 b-d
38/5 de
I1Z2
79/5 d
12/2 b
56/0 bc
12/4 g
I2Z0
29/6 d
18/2 ab
81/0 a
98/5 c
I2Z1
92/8 c
21/2 ab
48/0 c-e
73/4 f
I2Z2
آبیاری×سالیسیلیک اسید(I×SA)
90/10 ab
28/2 ab
31/0 e
50/6 a
I0SA0
94/11 a
44/2 a
62/0 b
57/6 a
I0SA1
85/9 b
17/2 bc
44/0 d
07/5 bc
I1SA0
29/10 b
20/2 bc
64/0 b
40/5 b
I1SA1
31/6 d
06/2 c
72/0 a
10/5 bc
I2SA0
69/7 c
28/2 ab
51/0 c
78/4 c
I2SA1
زئولیت×سالیسیلیک اسید(Z×SA)
74/7 d
12/2 b
54/0 b
28/5 bc
Z0SA0
24/9 bc
27/2 ab
55/0 b
15/5 c
Z0SA1
98/8 c
22/2 ab
51/0 b
72/5 ab
Z1SA0
72/9 bc
27/2 ab
68/0 a
71/5 ab
Z1SA1
34/10 ab
17/2 b
42/0 c
67/5 ab
Z2SA0
97/10 a
37/2 a
54/0 b
90/5 a
Z2SA1
میانگین هایی که حداقل در یک حرف مشترکند، اختلاف آماری معنی داری در آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح احتمال پنج درصد ندارند.

(جدول4-8) مقایسه میانگین‌های اثرات متقابل سه گانهی صفات
تعداد دانه در غوزه
قطر غوزهی اصلی (سانتی متر)
تعداد غوزهی نابارور
تعداد غوزه در بوته
تیمار
تنش آبی×زئولیت×سالیسیلیک اسید (I×Z×SA)
39/10 b-e
26/2 a-d
42/0 f-h
65/6 a-c
I0Z0SA0
70/11 a-c
40/2 ab
80/0 ab
47/6 b-d
I0Z0SA1
59/10 b-d
26/2 a-d
22/0 i
77/5 d-g
I0Z1SA0
90/12 a
49/2 a
50/0 d-f
82/5 c-f
I0Z1SA1
71/11 a-c
31/2 a-c
30/0 hi
07/7 ab
I0Z2SA0
24/11 a-d
42/2 ab
57/0 c-e
42/7 a
I0Z2SA1
24/8 e-g
11/2 b-d
50/0 d-f
90/4 g-j
I1Z0SA0
05/9 d-f
16/2 b-d
42/0 f-h
02/5 f-j
I1Z0SA1
24/10 b-e
19/2 a-d
45/0 e-g
22/5 f-i
I1Z1SA0
79/9 c-e
17/2 a-d
80/0 ab
52/5 e-h
I1Z1SA1
07/11 a-d
20/2 a-d
37/0 f-h
10/5 f-j
I1Z2SA0
05/12 ab
27/2 a-d
70/0 bc
67/5 d-h
I1Z2SA1
60/4 i
99/1 d
70/0 bc
30/4 jk
I2Z0SA0
98/6 f-h
26/2 a-d
42/0 f-h
95/3 k
I2Z0SA1
10/6 hi
21/2 a-d
87/0 a
17/6 c-e
I2Z1SA0
48/6 g-i
16/2 b-d
75/0 ab
80/5 c-f
I2Z1SA1
23/8 e-g
00/2 cd
60/0 cd
85/4 h-j
I2Z2SA0
62/9 c-e
42/2 ab
36/0 gh
61/4 i-k
I2Z2SA1
میانگین هایی که حداقل در یک حرف مشترکند، اختلاف آماری معنی داری در آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح احتمال پنج درصد ندارند.

4-9: عملکرد دانه:
عملکرد دانه تحت تأثیر سطوح مختلف آبیاری، مصرف زئولیت و مصرف سالیسیلیک اسید قرار گرفت و در سطح آماری یک درصد معنی دار شدند ( جدول4-9). در جدول مقایسه میانگین اثرات اصلی، تیمار بدون تنش آبی با میانگین 75/954 کیلوگرم در هکتار بیشترین و تیمار تنش آبی بر اساس 70 درصد نیاز آبی گیاه با میانگین 29/455 کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند ( جدول4-10). همچنین در بین سطوح مختلف مصرف زئولیت بیشترین عملکرد دانه با میانگین 58/823 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار مصرف 8 تن در هکتار زئولیت و کمترین آن با میانگین 33/589 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار عدم مصرف زئولیت بود (جدول4-10). مهم ترین و تأثیر گذارترین صفت در گیاهان زراعی عملکرد دانه می باشد. بر اساس نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل دوگانهی آبیاری و زئولیت بیشترین عملکرد دانه با میانگین 25/1071 کیلوگرم در هکتار متعلق به تیمار آبیاری بر اساس 100 درصد نیاز آبی گیاه و مصرف 8 تن زئولیت در هکتار و کمترین عملکرد دانه با میانگین 75/318 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار آبیاری بر اساس 70 درصد نیاز آبی گیاه و عدم مصرف زئولیت بود (جدول4-11). در بین اثرات متقابل دوگانهی آبیاری و سالیسیلیک اسید بیشترین عملکرد دانه با میانگین 986 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار آبیاری بر اساس 100 درصد نیاز آبی گیاه به همراه محلول پاشی سالیسیلیک اسید و کمترین مقدار آن با میانگین 33/427 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار آبیاری بر اساس 70 درصد نیاز آبی گیاه و عدم مصرف سالیسیلیک اسید بود. همچنین در بین اثرات متقابل زئولیت و سالیسیلیک اسید بیشترین عملکرد دانه با میانگین 08/825 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار مصرف 8 تن زئولیت در هکتار و محلول پاشی سالیسیلیک اسید و کمترین آن با میانگین 17/557 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار عدم مصرف زئولیت و سالیسیلیک اسید بود (جدول4-11). به نظر می رسد در مرحله ی رشد رویشی تنش خشکی منجر به کاهش سطح برگ، شاخص سطح برگ و فتوسنتز در واحد سطح برگ می شود. در نتیجه کاهش عملکرد در این مرحله به واسطه ی کاهش تعداد دانه در غوزه می باشد (Rostami et al., 2003). بیشترین عملکرد دانه در تیمار آبیاری معادل 100 درصد نیاز آبی گیاه با 16/1198 کیلوگرم بر هکتار و کمترین عملکرد دانه در تیمار آبیاری معادل 50 درصد نیاز آبی گیاه با 46/936 کیلوگرم بر هکتار به ثبت رسید (فراست، 1389). کاهش عملکرد در مرحله ی زایشی به واسطه ی کاهش دوره ی پر شدن دانه ها، کوچک شدن دانه ها و کاهش وزن دانه ها می باشد. بر اساس نتایج حاصله از مقایسه میانگین های اثرات متقابل سه گانهی صفات مشاهده شد که بیشترین عملکرد دانه با میانگین 1110 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار (آبیاری بر اساس 100 درصد نیاز آبی گیاه + مصرف 8 تن در هکتار زئولیت + محلول پاشی سالیسیلیک اسید) و کمترین عملکرد دانه با میانگین 25/277 کیلوگرم در هکتار متعلق به تیمار (آبیاری بر اساس 70 درصد نیاز آبی گیاه + عدم مصرف زئولیت و سالیسیلیک اسید) بود (جدول4-12). کاهش عملکرد و اجزای آن در تیمار تنش شدید (آبیاری معادل 50% نیاز آبی گیاه) را می توان به علت کاهش تعداد دانه و وزن هزار دانه دانست (فراست، 1389). دلیل کاهش تعداد دانه ممکن است به علت کاهش تعداد سلول های آندوسپرمی تولید شده در مرحله ی پر شدن دانه باشد و بیشترین اثر تنش رطوبتی روی وزن دانه در مدت پر شدن دانه می باشد. همچنین دلیل این امر را می توان به عدم نمو دانه پس از گرده افشانی و باروری دانست. نتایج بدست آمده از تحقیقات انجام شده روی گلرنگ در رابطه با عملکرد دانه در مناطق مختلف تحت تنش خشکی بیانگر این موضوع است که عملکرد دانه از 1 تا 3/3 تن در هکتار متغییر است ( Esendal et al., 2008). این نتایج در مناطق دیگر مانند ساکرامنتوی کالیفرنیا (Cavero et al., 1999)، آریانای تونس (Hamrouni et al., 2001)، پامپاس آرژانتین (Quiroga et al., 2001)، پونتزای ایتالیا (Lovelli et al., 2007) و اوریسای هند (Kar et al., 2007) نیز گزارش شده است.

مطلب مرتبط :  

4-10: عملکرد دانهی غوزه ی اصلی:
برخی ار محققان عنوان کرده اند که بین سطوح قطع آبیاری از نظر عملکرد دانه، اختلاف معنی درای در سطح یک درصد وجود دارد (Moosavifar et al., 2009). در جدول تجزیه واریانس مشاهده شد که عملکرد اقتصادی غوزه ی اصلی تحت تأثیر سطوح مختلف مصرف زئولیت، اثر متقابل آبیاری و زئولیت و اثر متقابل آبیاری و سالیسیلیک اسید قرار گرفته و در سطح آماری یک درصد و همچنین تحت تأثیر سطوح مختلف تنش آبی، اثر متقابل زئولیت و سالیسیلیک اسید و اثرات متقابل سه گانه ی آبیاری، زئولیت و سالیسیلیک اسید قرار گرفته و در سطح آماری پنج درصد معنی دار شده ولی مصرف سالیسیلیک اسید بر این صفت از لحاظ آماری تأثیر معنی داری را نداشت (جدول4-9). (Kafi and rostami, 2008; Cabuslay et al., 2002)، عنوان کردند که افزایش محدودیت آب در طی دوران زایشی گیاه، در کاهش عملکرد دانه مؤثر است. کاهش عملکرد دانه در شرایط آبیاری محدود را می توان به اثر کمبود آب ناشی از قطع آبیاری، که با تسریع پیری و کاهش طول دوره ی رشد و پر شدن دانه ی گیاه همراه است و همین طور به علائم ارسالی از ریشه به برگ و القای بسته شدن روزنه ها و در نهایت کاهش فتوسنتز خالص نسبت داد (Clavel et al., 2005). سایر محققان نیز علت کاهش عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی را به عدم دسترسی گیاهان به آب آبیاری نسبت دادند که در نتیجه ی آن افزایش رقابت بین گیاهان برای آب و کاهش در تعداد طبق در گیاه و تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه و افزایش درصد پوکی طبق اتفاق می افتد که همبستگی معنی دار و مثبتی با عملکرد دانه دارد (Koutroubas et al., 2000). در جدول مقایسه میانگین اثرات اصلی عملکرد اقتصادی غوزه های اصلی با افزایش شدت تنش آبی مقدار آن نیز افزایش پیدا کرده به طوری که بیشترین عملکرد اقتصادی غوزه ی اصلی با میانگین 576/0 گرم مربوط به تیمار آبیاری بر اساس 85 درصد نیاز آبی گیاه و کمترین عملکرد اقتصادی غوزه ی اصلی با میانگین

مطلب مرتبط :   قطعنامه، امنیت، مبادلات، بانک