1-7 روش تحقیق پژوهش

پژوهش حاضر از نوع تحقیق کاربردی است که در آن سعی میگردد تا با مراجعه به اصول پایه در تحقیقات بنیادی مربوط به موضوع رابطه بین عوامل کالبدی و فعالیتی در استخوانبندی شهر گرگان و جایگاه و میزان ارزش این عوامل در احیا و تقویت استخوانبدی در آن مورد بررسی قرار گیرد.
در اینجا منظور از رابطه بحث علت و معلولی نیست زیرا استخوانبندی موضوع پیچیده است که متغیرهای بسیاری در آن دخیل هستند، بلکه منظور رابطه همبستگی بین این دو عامل می باشد. همچنین در این تحقیق سعی برآن می باشد تا با شناخت استخوانبدی این شهر بررسی نمونهای در خصوص ساختار شهرهای شمالی صورت پذیرد.
روشهای تحقیق، از نظر چگونگی نگرش به مسئله به طور کلی به دو نوع توصیفی و تحلیلی تقسیم میشوند. در روش توصیفی، تنها به تشریح و توصیف جنبههای مختلف یک مسئله، به طور کلی پرداخته میشود و به ریشه یابی و تحلیل عوامل موثر بر مسئله و شناسائی عناصر و اجزای تشکیل دهنده مسئله توجه نمیگردد.
بنابراین میتوان گفت در روش توصیفی برخورد با یک مسئله برخورد نقطهای2 و در روش تحلیلی برخورد با مسئله، برخورد سیستمی3 است (بحرینی، 1388، 16).
در حالی که روش توصیفی تنها شامل یک روش است، روش تحلیلی خود شامل چندین روش مثل روش اکتسابی، روش مقایسهای، روش آماری، آزمایش یک برنامه، اثبات یک فرضیه راهبردی یا ایدهای (و به عبارت دیگر روش آزمایشی یا تجربی)، روش ارزیابی، روش اثباتی، روش تطبیقی و… خواهد بود. از طرف دیگر، در مرحله مطالعات تحلیلی از دو روش مطالعات میدانی (اولیه) و ثانوی یعنی کتابخانهای استفاده میشود (همان: 10).
باتوجه به اهدافی که برای تحقیق مفروض است و باتوجه به بررسی نمونه موردی درتحقیق میتوانیم بگوییم تحقیق ازنوع توصیفی- تحلیلی است. ابتدا شناخت ازموضوع درقالب توصیفی ازداده های موجود بدست میآید و سپس تحلیل دادهها برای دستیابی به اهداف صورت میپذیرد.

1-8 مراحل تحقیق

زمانبندی طرح پژوهشی مورد نظر هفت ماهه میباشد که در جدول زمانبندی زیر ارائه گردیده شده است:

(جدول شماره 1-2 ) برنامه زمان بندی انجام پژوهش
تقسیم بندی زمانی
زمان (ماه)
شرح فعالیت
ماه هفتم
ماه ششم
ماه پنجم
ماه چهارم
ماه سوم
ماه دوم
ماه اول

2 ماه
تدوین طرح پیشنهادی پژوهش

1 ماه
جمع آوری ادبیات ، تعاریف و مبانی نظری مرتبط با موضوع

1 ماه
روش شناسی پژوهش و بررسی شاخص ها و متغیرها

2 ماه
بررسی نمونه مطالعاتی

2 ماه
تحلیل یافته های پژوهش

1 ماه
تدوین راهکارها و ارایه پیشنهادات

1 ماه
آمادگی برای دفاع
مأخذ : نگارنده، 1392

فهرست کلی برای زمان بندی هفت ماهه ذکر شده به صورت زیر خواهد بود:

(دیاگرام شماره 1-1 ) فرایند شناخت و ساماندهی استخوان بندی اصلی شهر گرگان

1-9 روش و ابزار گردآوری اطلاعات

برای جمعآوری دادههای مورد نیاز در این پژوهش از چند روش کمک گرفته میشود، بطوریکه ابتدا به بررسی اسناد و مدارک مرتبط با شهر گرگان و نقشههای دورههای تاریخی شهر پرداخته میشود تا اطلاعات راجع به فرم شهر در دوره2های برداشت شود و دادههای مورد نیاز برای سنجش بدست آورده شود. سپس به منظور اخذ و تدقیق اطلاعات مراجعه به سازمانهای مربوطه جمعآوری میشود و جهت تکمیل اطلاعات جزئی راجع به مشخصات جزئیات فرم شهر به بازدید حضوری (مشاهده و در صورت نیاز پرسشنامه) اقدام خواهد شد.
1- روش کتابخانهای و اسنادی: جهت تدوین بخش مبانی نظری، پیشینه تحقیق و جمعآوری دادههای مورد نیاز در ارتباط با فرم شهر، فعالیت ها، کاربری ها و …
2- روش پیمایشی و میدانی : به منظور تکمیل دادهها و اطلاعات جمعآوری شده در ارتباط با مشخصههای فرم شهر

مطلب مرتبط :   خانقاه، رسوم، برهنه، صوفی

1-10 جامعه آماری و تعداد نمونه و روش نمونه گیری

نمونه گیری از جامعه آماری به عنوان یک ابزار تحقیقی است و عبارت از انتخاب تعدادی مشخص از واحدهای جامعه با استفاده از یکی از روشهای نمونهگیری که واحد نمونه نامیده میشوند و ممکن است فرد، خانواده یا هر چیز دیگر باشد. نمونهها بایستی بیان کننده مشخصات جامعه آماری باشند.
یکی از روشهای نمونهگیری، نمونهگیری اتفاقی بوده که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته است. در این نمونهگیری، نمونهها به طور اتفاقی انتخاب شده و این کار مثل کار خبرنگارهاست که در جامعه بطور اتفاقی نمونه را انتخاب میکنند.
در این پژوهش سعی برآن است با انجام مصاحبهای با مدیران و متخصصین امور شهری که در مسائل شهرسازی دارای تجربه میباشند، عناصر موجود و تاثیرگذار در ساختار استخوانبندی اصلی شهر به دقت شناسایی گردند. براساس هدف این پژوهش، از کارشناسان شهرسازی ادارات و سازمانهای ذیربط و همچنین مهندسان شهرساز سازمان نظام مهندسی استان گلستان استفاده خواهیم کرد.
با توجه به سرشماری تعداد جمعیت کارشنان و شهرسازان مربوطه 48 نفر بوده است. فرمول کوکران یکی از پرکاربردترین روش‌های محاسبه حجم نمونه آماری است با استفاده از این فرمول حجم نمونه مورد نظر در این پژوهش محاسبه گردیده شده است.

(تصویر شماره 1-1) فرمول محاسب حجم نمونه کوکران
منبع: درگاه اینترنتی پایگاه علمی- پژوهشی پارس مدیر، 1390

1-11 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

در بخش توصیفی این تحقیق به مرور مبانی نظری مرتبط با تحقیق، شناخت و بررسی وضع موجود شهر پرداخته میشود در این بخش سعی میشود تا از نمودار تک بعدی و دو بعدی و جداول به منظور توصیف بهتر شرایط موجود بهره گرفته شود. همچنین جهت سنجش معیارهای استخوانبندی شهر انجام مطالعات کیفی و کمی صورت میپذیرد.
این بررسی در خصوص عناصر و هم در خصوص فضاهای شهر و معابر صورت میپذیرد و با جمعآوری آمار و اطلاعات مورد نیاز در خصوص عناصر اصلی شهر، فضاهای شهری و شبکه رفت و آمد، تجزیه و تحلیل با استفاده از نرم افزارهای Arc GIS و Space Syntax صورت میپذیرد.

مطلب مرتبط :   مدرنیته، دینی، مدرنیته،، روشنفکری

فصل دوم

مفاهیم، نظریه ها، رویکرد

2-1 مقدمه

استخوانبندی شهر مجموعهای است مرکب از یک ستون فقرات و شبکهای به هم پیوسته از کاربریها و عناصر مختلف و متنوع شهری که شهر را در کلیت انسجام میبخشد و تار و پودش در تمامی گستره شهری تا انتهاییترین اجزای آن (محلات مسکونی ) امتداد مییابد (حمیدی،1376: 1). در طی قرنهای متمادی تفکرات متفاوتی بر ادبیات شهرسازی تاثیرگذار بوده و تحت تاثیر این تفکرات دچار تحولات بسیاری شده است. « استخوانبندی شهر» به مثابهی نمونهای از این ادبیات گسترده از این دگرگونی ها مصون نمانده است و طی دهههای اخیر با نگرشهای متفاوتی روبرو بوده است.
هدف از مطالعات این بخش ، شناخت نظریههای پیرامون ساخت اصلی شهر ( استخوانبندی اصلی ) درجهت به کارگیری آن درمراحل آتی پژوهش میباشد. این مطالعه به بررسی دیدگاههای موجود دراین زمینه از زمان شکلگیری مکتب و تفکر ساختارگرایی تاکنون پرداخته و درضمن تجزیه و تحلیل این دیدگاهها به استنتاج و ارائهی چارچوبی به منظور بکارگیری در فصول بعدی مطالعه میپردازد.

2-2 تعاریف و مفاهیم

پیش ازانجام هر پژوهشی ضروری است با عناصر اصلی دخیل درآن پژوهش، مفاهیم مرتبط و تعاریف و اصطلاحات رایج درآن تحقیق آشنا شویم. در زمینه موضوع مورد مطالعه که « استخوانبندی اصلی شهر» می باشد هم نیازمند ارائه تعاریفی است تا در طول تحقیق دچار کج فهمی نشویم. تعاریفی همچون ساختو ساختار، استخوان بندی، عناصر سازنده ساخت اصلی شهر و …

2-2-1 ساخت4 :
ساخت یک مفهوم کلی و دارای کاربرد وسیع در علوم اجتماعی است. در برداشتی عام یک ساخت اجتماعی مجموعه یا کلی است اجتماعی، متشکل از اجزایی سازمان یافته، کم و بیش وابسته به هم و دارای پیوندی بادوام با یکدیگر( بیرو،1366، 382).
به لحاظ واژه شناسی کلمه ساخت از (structure) ازکلمه لاتین structura و از فعل struere به معنی ساختن و بنا کردن گرفته شده است. در فرهنگ لغت عمید واژه ساخت به عنوان اسم مصدر ساختن، سازش، ساختگی یاد شده است.( عمید،1389: 620) همچنین در فرهنگ لغت معین ساخت این چنین تعریف شده است. «ساخت دارای معانی و مفاهیم مختلفی است. از یکسو آنرا به مفهوم ساختن و از سوی دیگر به معنای طرز، اسلوب و شیوه به کارگرفتهاند. (معین،1343: 1374).
در زبان لاتین ساخت ترجمه واژه “structure” میباشد. در فرهنگ لغت آریانپور این لغت به معنای ترکیب و سازمان و گاهی به مفهوم چگونگی ترکیببندی ساختمان چیزی، عمل یا فرایند ساختن و ترکیب اجزا و بخشهای یک جسم مورد استفاده واقع شده است.
« درمعنای دقیق و کاربرد لفظ ساخت اختلاف نظر بسیار است. بعضی آن را مجموعه سادهای از روابط میدانند و بعضی دیگر شبکه درهم پیچیدهی به هم پیوستهای از فعل و انفعال متقابل، مانند سلسله اعضای یک جسم آلی که علیرغم وظیفه جداگانهای که برعهدهی هریک از آنهاست درعین حال موجودیت