٣ – ﺳﺒﺐ ﺷﻨﺎﺳﻲ اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﻲ

›› ﺳﺒﺐ ﺷﻨﺎﺳﯽ داﻧﺶ و آﮔﺎﻫﯽ از ﻋﻠﺘﻬﺎ ﯾﺎ ﻧﺸﺎن دادن ﻋﻼﻣﺘﻬﺎ اﺳﺖ و ﺷﺎﺧﻪ ای از ﻋﻠﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻋﻠﻞ ﭘﺪﯾﺪه ﻫﺎی ﺧﺎص ﺳﺮوﮐﺎر دارد و ﻣﯽ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﮐﻪ در وﻗﻮع ﯾﮏ ﺑﯿﻤﺎری ﯾﺎ ﯾﮏ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ را در ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ) ‹‹ روا ، ﻣﺘﺮﺟﻢ ، وﻫﺎب زاده ، 1380 ، ﺻﻔﺤﻪ . ( 3

اﯾﻦ ﮐﺎر در ﻗﺎﻟﺐ ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﺎ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ . ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ از ﯾﮏ ﻋﺎﻟﻢ ﭘﯿﭽﯿﺪه و ﺳﺮدرﮔﻢ ﺳﺮدرﺑﯿﺎورﯾﻢ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺎ را راﻫﻨﻤﺎﺋﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻮﺿﻮﻋﻬﺎی ﺑﺮﮔﺰﯾﺪه ای اﻧﺘﺨﺎب ﮐﻨﯿﻢ . ﻟﺬا ﺑﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﺎ ﮐﻪ ﺑﺮای درک اﺧﺘﻼﻻت اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﭘﺮداﺧﺖ .

ﺗﻨﻮع ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﺎ در رواﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﻣﺮﺿﯽ ﺑﺴﯿﺎر اﺳﺖ . ﻣﺎ ﺷﺶ دﯾﺪﮔﺎه ﻧﻈﺮی را ﮐﻪ ﺑﻪ وﯾﮋه اﻣﺮوزه ﻧﻔﻮذ ﻓﺮاوان دارﻧﺪ ﺑﺮرﺳﯽ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﮐﺮد :

– 1 دﯾﺪﮔﺎه زﯾﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻧﻘﺶ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺑﺪﻧﯽ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻣﯽ ورزﻧﺪ . – 2 دﯾﺪﮔﺎه روان ﭘﻮﯾﺸﯽ ، ﮐﻪ ﺑﺮ ﻧﻘﺶ اﺿﻄﺮاب و ﺗﻌﺎرض دروﻧﯽ ﺗﺎﮐﯿﺪ دارد .

– 3 دﯾﺪﮔﺎه ﯾﺎدﮔﯿﺮی ، ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺮ رﻓﺘﺎر را ﺑﻪ آزﻣﺎﯾﺶ ﻣﯽ ﮐﺸﺪ .

– 4 دﯾﺪﮔﺎه ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ، ﮐﻪ ﺗﻔﮑﺮ ﻧﺎﻗﺺ و ﻣﺸﮑﻼت ﺣﻞ ﻣﺴﺎﻟﻪ را ﻋﻠﻞ رﻓﺘﺎر ﻏﯿﺮﻋﺎدی ﻣﯽ داﻧﺪ .

– 5 دﯾﺪﮔﺎه اﻧﺴﺎﻧﮕﺮاﺋﯽ – ﻫﺴﺘﯽ ﮔﺮاﺋﯽ ، ﮐﻪ ﺑﺮ ﺗﻔﺮد و آزادی آدﻣﯽ ﺑﺮای ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی در ﻣﻮرد ﺧﻮد ﺗﺎﮐﯿﺪ دارد .

– 6 دﯾﺪﮔﺎه اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ، ﮐﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻧﻘﺸﻬﺎی رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺷﺮاﯾﻂ اﻗﺘﺼﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﻏﯿﺮ اﻧﻄﺒﺎﻗﯽ اﺳﺖ ( ﺳﺎراﺳﻮن و ﺳﺎراﺳﻮن ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﺠﺎرﯾﺎن و ﻫﻤﮑﺎران ، 1381 ، ﺻﻔﺤﻪ .( 132

– 3- 1 دﯾﺪﮔﺎه زﯾﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ

اﻓﺮاﻃﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ زﯾﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ اﯾﻦ ﻓﺮض اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻏﯿﺮ اﻧﻄﺒﺎﻗﯽ ﻧﺎﺷﯽ از اﺧﺘﻼل ﻋﻤﻠﮑﺮد ﯾﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﺪن اﺳﺖ .

ﺗﺒﯿﯿﻦ ﭼﻨﯿﻦ اﺧﺘﻼﻟﯽ ﯾﺎ ﻧﻘﺼﯽ اﺳﺖ ﻣﻮروﺛﯽ ﯾﺎﻧﻘﺼﯽ اﺳﺖ ﻧﺎﺷﯽ از آﺳﯿﺐ ﯾﺎ ﻋﻔﻮﻧﺖ ﻗﺒﻞ ﯾﺎ ﺑﻌﺪ از ﺗﻮﻟﺪ ﯾﺎ ﮐﮋﮐﺎری ﮐﻢ ﯾﺎ ﺑﯿﺶ ﻣﻮﻗﺖ ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻌﻀﯽ ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﻪ در زﻣﺎن ﺧﺎﺻﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻧﻈﺮ ﮐﻤﺘﺮ اﻓﺮاﻃﯽ ﮐﻪ ﺑﺎز ﻫﻢ ﺑﺮ اﻫﻤﯿﺖ ﮐﺎرﮐﺮد زﯾﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻣﯽ ورزﻧﺪ ، رﻓﺘﺎر ﻏﯿﺮ اﻧﻄﺒﺎﻗﯽ را ﻣﺤﺼﻮل ﻣﺸﺘﺮﮐﯽ ا زﺳﻪ ﻧﻮع ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺨﺘﻞ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﺪ در ﺑﺪن ( ﻣﺜﻼ ﻧﻘﺺ ﻫﻮرﻣﻮﻧﯽ ) ، در ﮐﻨﺶ رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﯽ ( ﻣﺜﻞ ﮔﺮاﯾﺶ ﺑﻪ ﮐﻤﺮوﺋﯽ )، و در ﻣﺤﯿﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ( ﻣﺜﻼ ﻣﯿﺰان ﺑﺎﻻی ﺑﯿﮑﺎری در ﺟﺎﻣﻌﻪ ) .

1 -Drabman

59

ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻞ زﯾﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﺟﺎﻧﺪاران ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ رﻓﺘﺎر و ﺗﻔﮑﺮ ﻣﺎ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﮐﻨﺶ ﻫﺮ ﯾﮏ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ رواﺑﻂ دروﻧﯽ ﺑﯿﻦ آﻧﻬﺎ ﻧﯿﺰ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ . ﻋﻮاﻣﻞ ژﻧﺘﯿﮏ ، ﻣﻐﺰ و دﺳﺘﮕﺎه ﻋﺼﺒﯽ ، و ﻏﺪد درون رﯾﺰ ﻫﻤﮕﯽ در ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﯽ ﻧﻘﺸﻬﺎی ﻣﻬﻤﯽ دارﻧﺪ و ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در رﻓﺘﺎر ﻏﯿﺮ ﻋﺎدی در ﮐﺎرﻧﺪ ( ﺳﺎراﺳﻮن ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﺠﺎرﯾﺎن و دﯾﮕﺮان ، 1381 ﺻﻔﺤﻪ .( 136
– 3- 1 ﻋﻮاﻣﻞ ژﻧﺘﯿﮏ 1

ژﻧﻬﺎ در ﻃﻮل ﮐﺮوﻣﻮزوم ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﻈﻢ ردﯾﻒ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻫﺮ ﯾﮏ از آﻧﻬﺎ ﺟﺎﯾﮕﺎه وﯾﮋه ﺧﻮد را دارد د ر ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﮐﺮوﻣﻮزﻣﯽ آﺷﮑﺎری ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﯽ ﺷﻮد ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ژﻧﻬﺎی ﻣﻌﯿﻮب ﯾﺎ ﻧﺎﻗﺺ ﻣﻮﺟﺐ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﺳﻮﺧﺖ و ﺳﺎزی ﯾﺎ ﺑﯿﻮ ﺷﯿﻤﯿﺎﺋﯽ ﺷﻮﻧﺪ ( ﻫﻤﺎن ﻣﻨﺒﻊ ) .

مطلب مرتبط :   زن، مراسم، صیغه‌ی، عقد

ﺳﻪ دﺳﺘﻪ از ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺎﺛﯿﺮ ژﻧﻬﺎی ﻣﻌﯿﻮب را ﺣﺪاﻗﻞ د رﻣﺴﺘﻌﺪ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻓﺮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ آن ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از :

( 1 ﺧﻮﯾﺸﺎوﻧﺪی ﻧﺴﺒﯽ ﻣﺒﺘﻼﯾﺎن ﺑﻪ اﺧﺘﻼل ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﮐﻠﯽ ، ﻣﯿﺰان ﺑﺎﻻﺗﺮی ا زاﯾﻦ اﺧﺘﻼل را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ

.

( 2 ﻣﯿﺰان ﺗﻄﺎﺑﻖ2 ﺑﺮای اﺧﺘﻼﻻت ﺧﻠﻘﯽ در دو ﻗﻠﻮﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ ( ﯾﮏ ﺗﺨﻤﮑﯽ ) ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻣﯿﺰان آن در دوﻗﻠﻮﻫﺎی ﻧﺎﻣﺸﺎﺑﻪ ( دو ﺗﺨﻤﮑﯽ ) ﮐﻪ ژﻧﻬﺎی ﻣﺘﻔﺎوت دارﻧﺪ ، ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ( ﻫﯿﭻ ﯾﮏ ا زاﯾﻦ ﺷﻮاﻫﺪ ﺑﻪ وﺿﻮح ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﯿﻄﯽ را از ﻋﻮاﻣﻞ ارﺛﯽ ﺗﻔﮑﯿﮏ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ ، اﯾﻦ ﮐﺎر ﺑﺎ ﻧﻮع دﯾﮕﺮی ا زﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ).

ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮ روی دوﻗﻠﻮﻫﺎی ﯾﮏ ﺗﺨﻤﮑﯽ ﮐﻪ ﺟﺪا از ﻫﻢ ﺑﺰرگ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺣﺼﻮل اﻃﻤﯿﻨﺎن از اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع را ﮐﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ژﻧﺘﯿﮏ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﯿﻄﯽ اﺣﺘﻤﺎﻻ ﻧﺎﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻣﯽ ﺳﺎزد در دوﻗﻠﻮﻫﺎی ﯾﮏ ﺗﺨﻤﮑﯽ ﻣﯿﺰان ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺮای اﺧﺘﻼل ﻋﺎﻃﻔﯽ ﺣﺘﯽ اﮔﺮ ﻣﺤﯿﻂ رﺷﺪ آﻧﺎن ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ. در ﻧﻮﻋﯽ از اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﮔﺮوﻫﯽ از اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ ﺑﺎ ﮔﺮوﻫﯽ ا زاﻓﺮاد ﺑﻬﻨﺠﺎر ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺷﺪﻧﺪ وﺟﻮد اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ ﺑﯿﻦ ﺧﻮﯾﺸﺎوﻧﺪان ﻧﺴﺒﯽ اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼل ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻫﺸﺖ ﺑﺎر ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻣﯿﺰان آن ﺑﯿﻦ ﺑﺴﺘﮕﺎن ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺑﻮد ( ﻧﻘﻞ از ﮐﺎﺳﺘﻠﻮ و ﮐﺎﺳﺘﻠﻮ3 ، 1990 ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﭘﻮراﻓﮑﺎری ، . ( 1386

وراﺛﺖ ﻫﺎی ژﻧﺘﯿﮑﯽ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺧﺼﯿﺼﻪ ﻫﺎی ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﻣﺜﻞ ﻧﻮع ﺟﻨﺴﯿﺖ ﺑﻠﮑﻪ وﯾﮋﮔﯿﻬﺎی رﻓﺘﺎری راﻧﯿﺰ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ وﻟﯽ ﭼﯿﺰی ﮐﻪ دراﯾﻦ ﺑﯿﻦ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﺎﻧﺪه اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪو ﺣﺪود اﯾﻦ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑﺨﺸﯽ ﭼﻪ ﻣﯿﺰان اﺳﺖ ﯾﮏ ﻣﺪل ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺪل دﯾﺎﺗﺰ – اﺳﺘﺮس4 ، ﻣﻌﺮف اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺖ ﮐﻪ ژﻧﻬﺎی ﺧﺎﺻﯽ ﯾﮏ دﯾﺎﺗﺰ ﯾﺎ آﺳﯿﺐ ﭘﺬﯾﺮی راﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﯾﮏ اﺧﺘﻼل اﯾﺠﺎد

-Gentic factors -Concordancerate -Custlo ,T.& Custlo,j -Diathasiz – stress

1

2

3

4

60

ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و اﮔﺮ اﯾﻦ آﺳﯿﺐ ﭘﺬﯾﺮی در ﻣﻌﺮض ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺴﺎﻋﺪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد ﯾﮏ اﺧﺘﻼل را ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ( اﻟﻮی1 و ﺟﺎﮐﯿﺴﻮن 2
، . ( 1999

– 3- 1- 2 ﻣﻐﺰ و دﺳﺘﮕﺎه ﻋﺼﺒﯽ

ﻣﻐﺰ و ﻋﺼﺒﻬﺎی آن داﺋﻤﺎ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻨﺪ اﯾﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﻢ ﺑﻄﻮر ﺧﻮدﺑﺨﻮدی و ﻫﻢ در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﻣﺤﺮک ﺧﺎرﺟﯽ رخ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺷﻮاﻫﺪ ﻓﺮاواﻧﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن از ﻋﯿﻮب ﻣﻮﺟﻮد در دﺳﺘﮕﺎه ﻋﺼﺒﯽ ﻧﺎﺷﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ اﻣﺎ ﻫﻨﻮز ﺳﻮاﻻت ﺑﺴﯿﺎری ﺑﯽ ﺟﻮاب ﻣﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﻧﻪ ﻧﻮع ﻧﻘﺺ و ﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد درﺑﺎره آﺳﯿﺐ ﻋﻀﻮی اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ آﻧﻘﺪر روﺷﻦ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮان اﻃﻤﯿﻨﺎن زﯾﺎدی درﺑﺎره ﻋﻠﻞ رﻓﺘﺎرﻫﺎ داﺷﺖ ﺷﺎﯾﺪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺿﻌﻒ ﺣﺎﻓﻈﻪ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺳﺮ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﺧﻮرده ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﺛﺮات واﻗﻌﯽ ﺿﺮﺑﻪ ﺑﺮ ﺑﺎﻓﺖ ﻣﻐﺰ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﺒﺎﺷﺪ . در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻮاردی ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ در ﺳﺒﮏ ﺳﻨﮕﯿﻦ ﮐﺮدن اﻫﻤﯿﺖ ﻧﺴﺒﯽ آﺳﯿﺐ ﻋﻀﻮی ﯾﺎ ﻋﻮاﻣﻞ رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﯽ اﺣﺘﯿﺎط ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺷﻨﺎﺧﺖ ﮐﺎﻣﻞ ﻧﻘﺶ ﻣﻐﺰ در رﻓﺘﺎر ﻏﯿﺮ ﻋﺎدی ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮔﺴﺘﺮده درﺑﺎره رواﺑﻂ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎی رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﯽ و زﯾﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ اﺳﺖ ( ﺳﺎراﺳﻮن ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﺠﺎرﯾﺎن و دﯾﮕﺮان ، . (1381

– 3- 1 -3 ﻋﻮاﻣﻞ ﻋﺼﺒﯽ – ﻏﺪدی

ﻏﺪد درون رﯾﺰ ﺑﺪن ﻣﺎﯾﻌﺎﺗﯽ ( ﻫﻮرﻣﻮن ) ﺗﺮﺷﺢ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﺎﺛﯿﺮ اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻫﻮرﻣﻮﻧﯽ ﮐﺎﻧﻮن ﭘﮋوﻫﺶ زﯾﺎدی ﺑﻮده اﺳﺖ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ›› ﮐﻮرﺗﯿﺰول ) 3 ﯾﮏ ﻣﺎده ﻫﻮرﻣﻮﻧﯽ ) ﮐﻪ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﯿﺸﺘﺮی در ﭘﯿﺪاﯾﺶ اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ دارد . ﻫﯿﭙﻮﺗﯿﺮوﺋﯿﺪﯾﺴﻢ ) 4 ﮐﻢ ﮐﺎری ﻏﺪه ﺗﯿﺮوﺋﯿﺪ ) ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﺑﺎ اﻓﺴﺮدﮔﯽ راﺑﻄﻪ دارد ( ﮔﺮاﻫﺎم ، 1985 ؛ ﻧﺎﻣﺪاری و ﻋﺴﮕﺮی ، ﻣﺘﺮﺟﻤﺎن ، ( 1382

مطلب مرتبط :   مصاحبه، "، عمیق،

.

– 3- 2 دﯾﺪﮔﺎه روان ﭘﻮﯾﺸﯽ

ﺗﺌﻮری روان ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮی ﻓﺮوﯾﺪ اوﻟﯿﻦ ﺗﻼﺷﻬﺎی ﻧﻈﺎم دار ﻣﺪرن ﺑﺮای ﻓﻬﻢ اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﯽ در واژه ﻫﺎی رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﯽ ﺑﻮد . او ﯾﮏ ﺗﺌﻮری واﺣﺪ و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ از اﺻﻮل ﺟﻬﺎﻧﯽ را ﺑﺮای ﺗﺒﯿﯿﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺑﻬﻨﺠﺎر و ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﻃﺮاﺣﯽ ﮐﺮد . ( ﻧﻠﺴﻮن و اﯾﺰراﺋﯿﻞ ، 2000 ، ﺻﻔﺤﻪ ( 55 دﯾﺪﮔﺎه روان ﭘﺮﯾﺸﯽ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺎور اﺳﺘﻮار اﺳﺖ ﮐﻪ اﻓﮑﺎر و ﻫﯿﺠﺎﻧﺎت ﻋﻠﻞ ﻣﻬﻢ رﻓﺘﺎر ﻫﺴﺘﻨﺪ روﯾﮑﺮدﻫﺎی روان ﭘﻮﯾﺸﯽ ﺑﻪ رﻓﺘﺎرﺑﻪ درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺮض ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ رﻓﺘﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ( ﭘﺎﺳﺦ آﺷﮑﺎر ) ﺗﺎﺑﻌﯽ ا ز ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی درون – رواﻧﯽ (ﺣﻮادث ﭘﻨﻬﺎن ) اﺳﺖ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﭘﺮدازان روان ﭘﻮﯾﺸﯽ ﺑﺮ روﯾﺪادﻫﺎی دروﻧﯽ و ﺧﺎﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺗﺤﺮﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ واﺣﺪی ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻧﺪارﻧﺪ اﻣﺎ در اﯾﻦ ﺑﺎره ﺗﻮاﻓﻖ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﺨﺼﯿﺖ راﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از وﻗﺎﯾﻊ داﺧﻠﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ ﺑﺎ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﺑﺮ وﻗﺎﯾﻊ دروﻧﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ .

1 -Alloy ,L.A.
2 -Jacbson ,N.S. 3 -Cortisl 4 -Hypothyroidism

61

از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﻓﮑﺎر و اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﭘﺮدازان روان ﭘﻮﯾﺸﯽ ﺑﺎﯾﺪ آﻧﻬﺎ را اﺳﺘﻨﺒﺎط ﮐﻨﻨﺪ – آﻧﻬﺎ اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﺸﺎن را از ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی دروﻧﯽ ﺑﻪ وﯾﮋﮔﯿﻬﺎی ﻣﻬﻢ رﻓﺘﺎری آﺷﮑﺎر ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﯽ ﺳﺎزﻧﺪ ( ﺳﺎراﺳﻮن ، 1987 ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﺠﺎرﯾﺎن ، . (1371

اﮔﺮ ﭼﻪ ﻓﺮوﯾﺪ اﻫﻤﯿﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮات اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ را ﺗﺼﺪﯾﻖ ﮐﺮد اﻣﺎ او ﺑﺮ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی درون رواﻧﯽ ﯾﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ذﻫﻨﯽ در رﺷﺪ و ﮔﺴﺘﺮش رﻓﺘﺎر ﺗﺎﮐﯿﺪ ﮐﺮد ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ وی ﺑﯿﺎن ﮐﺮد ﮐﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ذﻫﻨﯽ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﻧﺎﻫﺸﯿﺎرﻧﺪ ﯾﻌﻨﯽ اﯾﻦ ﮐﻪ در ﺳﻄﺢ ﻫﻮﺷﯿﺎر دﺳﺘﺮﺳﯽ ﻧﺎﭘﺬﯾﺮﻧﺪ ( ﻧﻠﺴﻮن ، و اﯾﺰراﺋﯿﻞ ، 2000 ، ﺻﻔﺤﻪ. (55

ﻓﺮوﯾﺪ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ اﻧﺪازه ﺗﻌﺎرض درون رواﻧﯽ ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﯿﺸﺘﺮ ی ﻣﯽ رود ﮐﻪ روﯾﺪادﻫﺎی رواﻧﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن ﻧﺎﻫﺸﯿﺎر ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ .

ﻫﺮ اﻧﺪازه ﺗﻌﺎرض ﻧﺎﻫﺸﯿﺎر ﻓﺸﺮده ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ آﺳﯿﺐ ﭘﺬﯾﺮی ﺷﺨﺼﯽ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺸﺎر رواﻧﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد وی ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری دوران ﭘﺲ از ﮐﻮدﮐﯽ ﻣﻌﻠﻮل ﺗﻠﻔﯿﻘﯽ از ﺗﺠﺎرب آﺳﯿﺐ زای اوﻟﯿﻪ و ﺗﺠﺎرب ﺑﻌﺪی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﯿﺠﺎﻧﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ و ﺗﻌﺎرﺿﺎت ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ روﯾﺪادﻫﺎی اوﻟﯿﻪ را اﺣﯿﺎء ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻓﺮوﯾﺪ ادﻋﺎ ﻣﯽ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺗﮑﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﺎ ﺳﺎﺋﻖ ﻫﺎی ﻧﻬﻔﺘﻪ در ﺗﻌﺎرض آدﻣﯽ درﮔﯿﺮﻧﺪ اﯾﻦ ﺳﺎﺋﻖ ﻫﺎ را زﯾﺴﺖ ﻣﺎﯾﻪ 1 ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ و آﻧﻬﺎ را ﻧﻮﻋﯽ ﻧﯿﺮوی رواﻧﯽ ﺷﺒﯿﻪ ﺑﻪ ذﺧﯿﺮه ﻧﯿﺮوی ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ ﻣﯽ داﻧﺴﺖ وی ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﻧﯿﺮوی رواﻧﯽ ﯾﺎ ﺳﻄﺢ ﺳﺎﺋﻖ ﻓﺮد ﯾﮏ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻨﺶ دروﻧﯽ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﺮﯾﻘﯽ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﺑﺪ ( ﺳﺎراﺳﻮن ، 1987 ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﺠﺎرﯾﺎن ، . (1381

ﻓﺮوﯾﺪ اﺿﻄﺮاب را ﻣﻨﺸﺎ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎرﯾﻬﺎی رواﻧﯽ ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و اﺿﻄﺮاب را ﻧﺎﺷﯽ ا زاﺣﺴﺎس ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﮐﻪ ›› ﺧﻮد ‹‹ از وﺟﻮد ﺧﻄﺮی ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺑﺮای ﻓﺮد ﮐﻪ او را آﮔﺎه ﻣﯽ ﺳﺎزد ﮐﻪ ﺑﺎ آن ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﮐﻨﺪ و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ از روﺑﻪ روﺋﯽ ﺑﺎ آن ﺑﭙﺮﻫﯿﺰﻧﺪ ﻣﯽ داﻧﺪ و اﺿﻄﺮاب را