ﮐﻪ، ﻣﯽ، اﯾﻦ، ﮐﻮدﮐﺎن

ﻓﺮاﻓﮑﻨﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﭘﺬﯾﺮش ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ از ﻃﺮف ﻣﻌﻠﻢ را ﻣﺨﺘﻞ ﺳﺎزد. ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻌﻠﻢ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﻧﺠﺎم دادن ﺑﺮﺧﯽ ﮐﺎرﻫﺎ را ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ اﺣﺘﻤﺎل دارد ﮐﻪ آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻧﺴﺒﺖ دﻫﺪ واز ﻣﺨﺘﻞ ﺷﺪن ﺷﺨﺼﯿﺖ ﺧﻮد ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آورد. از دﯾﮕﺮ ﺗﻤﺎﯾﻼت ﻧﺎآﮔﺎه ﻣﻌﻠﻢ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ اﻋﻤﺎل ﻗﺪرت و اﺣﺴﺎس اﺿﻄﺮاب در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ اﺷﺎره ﮐﺮد. ﻋﺎﻣﻞ اول

103

ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ او ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﺧﻮد ﻣﺨﺘﺎری ﺑﺪﻫﺪ و ﻋﺎﻣﻞ دوم او را وادار ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی ﻋﻠﯿﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺒﺎدرت ورزد(اﻓﺮوز، .(1386

ﺑﺮای ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻦ ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪ، از ﺟﻤﻠﻪ اﺗﺨﺎذ ﻧﮕﺮش ﻣﺜﺒﺖ، ﭘﺬﯾﺮش و ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮔﺮوه و ﭘﺬﯾﺮش در اول ﺳﺎل ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ. ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﻦ راﻫﺒﺮدﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻌﻠﻢ، ﮐﻮدﮐﺎن را راﺣﺖ ﺗﺮ ﺑﭙﺬﯾﺮد و ﮐﻮدﮐﺎن ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮔﺮوه در ﮐﻼس، ﺑﺮای ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ ﺧﯿﻠﯽ ﻣﻔﯿﺪ ﺑﺎﺷﺪ، زﯾﺮا آﻧﻬﺎ ﺷﯿﻮه ﻫﺎی اﯾﺠﺎد ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﯾﮕﺮان را ﺗﻤﺮﯾﻦ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﺮای زﻧﺪﮔﯽ ﻋﺎدی آﻣﺎده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ(اﻓﺮوز، .(1386

ﺑﺮای آﻣﻮزش ﺷﯿﻮه ﻫﺎی اﯾﺠﺎد ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﯾﮕﺮان، ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﻬﺎﯾﯽ اﺷﺎره ﺷﺪ ﮐﻪ ارﺗﺒﺎط را ﻣﺴﺎﻋﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺎر در ﮔﺮوﻫﻬﺎی ﮐﻮﭼﮏ، ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ، ﺗﻤﺮﯾﻦ اﯾﺠﺎد ارﺗﺒﺎط و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﭼﺎرﭼﻮب و ﺑﺮﻗﺮاری ﻗﻮاﻧﯿﻦ(اﻓﺮوز، .(1386

ﻣﻮﺿﻮع دﯾﮕﺮی ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﺒﺤﺚ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ، ﺗﺒﺪﯾﻞ راﺑﻄﻪ ﻗﺪرت ﺑﻪ راﺑﻄﻪ ﺧﻮد ﻣﺨﺘﺎری اﺳﺖ. ﻣﻨﻈﻮر اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻠﻢ ﻗﺪرت دارد و ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از آن، ﺑﺮای ﺑﻪ اﻃﺎﻋﺖ در آوردن ﮐﻮدﮐﺎن، ﺑﻬﺮه ﺑﮕﯿﺮد. اﻣﺎ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ اﻋﻤﺎل ﻗﺪرت دو ﻧﮕﺮش ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ آورد: ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﺪرت ﯾﺎ ﺗﺴﻠﯿﻢ در ﺑﺮاﺑﺮ آن. در ﻫﺮ دو ﻣﻮرد، ارﺗﺒﺎط داﻧﺶ آﻣﻮز ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻢ ارﺗﺒﺎط ﮐﺎری ﻧﯿﺴﺖ. اﻋﻤﺎل ﻗﺪرت، ﺧﻮدﻣﺨﺘﺎری را، ﮐﻪ اﺳﺎس اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ، ﻋﺰت ﻧﻔﺲ و ﺳﺎزﮔﺎری اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ، از ﺑﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺮد. ﻣﻨﻈﻮر از ﺧﻮد ﻣﺨﺘﺎر ﺑﺎر آوردن داﻧﺶ آﻣﻮزان اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ، در ﺣﺪ ﺗﻮان، ﺷﺨﺼﯿﺖ ﺧﻮد را رﺷﺪ دﻫﻨﺪ، ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯿﻬﺎﯾﯽ ﺑﻪ دﺳﺖ آورﻧﺪ، ﮐﺎرﻫﺎﯾﺸﺎن را ﺧﻮدﺷﺎن اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ، ﺑﺮ دﯾﮕﺮان اﺛﺮ ﺑﮕﺬارﻧﺪ، ﻋﺰت و ﺷﺮاﻓﺖ دﯾﮕﺮان را ﻣﺤﺘﺮم ﺑﺸﻤﺎرﻧﺪ، ﺑﻪ زور ﻣﺘﻮﺳﻞ ﻧﺸﻮﻧﺪ، ﺑﺮ ﺗﺮس ﺧﻮد ﻏﻠﺒﻪ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﺧﻮد و دﯾﮕﺮان اﻋﺘﻤﺎد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ(ﻣﯿﻼﻧﯽ، .(1386

آﺧﺮﯾﻦ ﺑﺤﺚ اﯾﻦ ﻣﺒﺤﺚ، اﯾﺠﺎد اﻧﮕﯿﺰش در ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ ﺑﻮد؛ ﯾﻌﻨﯽ، اﯾﺠﺎد ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن وارد ﻋﻤﻞ ﺷﻮﻧﺪ، ﻓﻌﺎل ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻪ ﺗﮑﺎﭘﻮ ﺑﯿﻔﺘﻨﺪ. در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻠﯽ اﺷﺎره ﺷﺪ، از ﺟﻤﻠﻪ: اﻧﮕﯿﺰش ﺧﻮد ﻣﻌﻠﻢ، اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﭘﺬﯾﺮ ﺑﻮدن ﮐﻮدﮐﺎن، ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻫﺪﻓﻬﺎ و ﺗﻮﺟﯿﻪ ﻓﺎﯾﺪه آﻧﻬﺎ، ﻓﻌﺎل ﮐﺮدن داﻧﺶ آﻣﻮزان، اﯾﺠﺎد ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ و ارزﺷﯿﺎﺑﯽ ﺗﮑﻮﯾﻨﯽ. ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﻪ ﻣﻌﻠﻢ، ﺑﺮای ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ درﮐﺎر، در درﺟﻪ اول ﺧﻮدش ﺑﺎﯾﺪ اﻧﮕﯿﺰه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، در درﺟﻪ دوم ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﯾﺎدﮔﯿﺮی واﺻﻼح ﺷﺪن دارﻧﺪ، در درﺟﻪ ﺳﻮم، ﻫﺪﻓﻬﺎ را ﺑﺎ زﺑﺎن ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺎده و در روزﻫﺎی اول ﺳﺎل ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﺗﻮﺿﯿﺢ دﻫﺪ و ﮔﺎه ﺑﻪ ﮔﺎه ﻧﯿﺰ ﺗﮑﺮار ﮐﻨﺪ، در درﺟﻪ ﭼﻬﺎرم، ﻣﻌﻠﻢ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺶ آﻣﻮزان را ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ وا دارد ﻧﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺧﻮدش ﺗﻼش ﮐﻨﺪ، در درﺟﻪ ﭘﻨﺠﻢ، ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ را ﺑﺮای ﮐﻮدﮐﺎن ﻓﺮاﻫﻢ آورد و ﺑﺎﻻﺧﺮه، در آﺧﺮﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ، ﮐﻮدﮐﺎن را ﺑﺎ روش ﺗﮑﻮﯾﻨﯽ ﻣﻮرد ارزﺷﯿﺎﺑﯽ ﻗﺮار دﻫﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ، ﻫﺮ ﮐﺲ را ﺑﺎ ﺧﻮدش ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﮐﻨﺪ ﻧﻪ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان. ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺴﺄﻟﻪ دار ﺑﺎ ﮐﻮدﮐﺎن ﻋﺎدی ﯾﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺧﻮد، ﺑﺮ ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ آﻧﻬﺎ آﺳﯿﺐ ﻣﯽ رﺳﺎﻧﺪ (ﮔﻨﺠﯽ، .(1387

مطلب مرتبط :   اخلاقی، حقوقی، ضمانت،

104

راﺑﻄﮫ ﺑﮭﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ ﺑﺎ ﯾﺎدﮔﯿﺮی

در اﯾﻦ ﻣﺒﺤﺚ ﺳﻌﯽ ﮐﺮدﯾﻢ راﺑﻄﻪ ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﺑﺎ ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ را ﻧﺸﺎن دﻫﯿﻢ. ﻣﻄﻠﺐ را ﺑﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت آﻏﺎز ﮐﺮدﯾﻢ ﮐﻪ ﻧﻮزاد اﻧﺴﺎن، ﺑﺮﺧﻼف ﻧﻮزاد اﮐﺜﺮ ﺣﯿﻮاﻧﺎت، ﻓﺎﻗﺪ ﻫﺮ ﻧﻮع ﭘﺨﺘﮕﯽ اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﻪ وﻗﺘﯽ ﺑﻪ دﻧﯿﺎ ﻣﯽ آﯾﺪ، ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ راه ﺑﺮود، ﻏﺬای ﺧﻮد را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد، و ﺧﻮد را از ﮔﺮﻣﺎ و ﺳﺮﻣﺎ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ. ﻧﻮزاد اﻧﺴﺎن، ﺑﺮای زﻧﺪه ﻣﺎﻧﺪن، ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻣﺮاﻗﺒﺘﻬﺎی دﯾﮕﺮان دارد و ﺑﺮ اﺛﺮ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﺮاﻗﺒﺘﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﻮد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﻣﻮﺟﻮد، ﺑﺮای آن ﮐﻪ ﺑﻘﺎی ﺧﻮد را ﺗﻀﻤﯿﻦ ﮐﻨﺪ، ﻣﺠﺒﻮر اﺳﺖ اﺑﺰارﻫﺎی ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ را ﮐﻪ از اوﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﯾﺎد ﺑﮕﯿﺮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﯾﺎدﮔﯿﺮی رﻓﺘﺎرﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﭘﺎﯾﮥ اوﻟﯿﻪ ﺑﻘﺎ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ ﻧﻮزاد اﺳﺖ (ﺷﻬﯿﺪی، .(1388

ﺑﺮای آن ﮐﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﺑﺮ زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن و ﺑﻬﻨﺠﺎر و ﯾﺎ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪن او روﺷﻨﺘﺮ ﺷﻮد، داﺳﺘﺎن زﻧﺪﮔﯽ ﯾﮏ » ﮐﻮدک وﺣﺸﯽ« ﺷﺮح داده ﺷﺪ. ﮔﻔﺘﯿﻢ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻮدک در اواﺧﺮ ﻗﺮن 19 در ﺟﻨﮕﻠﻬﺎی ﺟﻨﻮب ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﭘﯿﺪا ﺷﺪ. او ﻣﺜﻞ ﺣﯿﻮاﻧﺎت رﻓﺘﺎر ﻣﯽ ﮐﺮد و ﺗﻨﻬﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺻﺪاﻫﺎﯾﯽ از ﮔﻠﻮی ﺧﻮد ﺑﯿﺮون ﺑﯿﺎورد. ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻋﺼﺮ، او را ﻋﻘﺐ ﻣﺎﻧﺪه ذﻫﻨﯽ ﻋﻼج ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺗﺸﺨﯿﺺ دادﻧﺪ، اﻣﺎ اﯾﺘﺎر، ﭘﺰﺷﮏ ﺟﻮان ﻓﺮاﻧﺴﻮی، اﯾﻦ ﺗﺸﺨﯿﺺ را ﻣﺮدود داﻧﺴﺖ و ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﮐﻮدک را، ﮐﻪ وﯾﮑﺘﻮر ﻧﺎم ﻧﻬﺎد، ﺗﺮﺑﯿﺖ ﮐﻨﺪ. او، ﭘﺲ از ﭘﻨﺞ ﺳﺎل ﺗﻼش ﻃﺎﻗﺖ ﻓﺮﺳﺎ، اﻋﻼم ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﺪﻓﻬﺎی ﺧﻮد ﺑﺮﺳﺪ! وﯾﮑﺘﻮر ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺖ، اﻣﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﺣﺮف ﺑﺰﻧﺪ و رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﺪ. ﮐﻮدﮐﺎن دﯾﮕﺮی ﻫﻢ ﮐﻪ در ﺟﻨﮕﻠﻬﺎی ﭘﯿﺪا ﺷﺪه اﻧﺪ ﺷﺒﯿﻪ وﯾﮑﺘﻮر ﻋﻤﻞ ﮐﺮده اﻧﺪ، اﻣﺎ ﻧﻪ ﺑﻪ آن ﺷﺪت. ﻫﺮ اﻧﺪازه آﻧﻬﺎ زودﺗﺮ و در ﺳﻨﯿﻦ ﭘﺎﯾﯿﻨﺘﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ اﻓﺘﺎده اﻧﺪ، ﺑﻬﺘﺮ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ اﻧﺪ ﻋﻘﺐ ﻣﺎﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮد را ﺟﺒﺮان ﮐﻨﻨﺪ (ﺳﯿﺪﻣﺤﻤﺪی، .(1388

ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر را ، ﯾﺎ دﺳﺖ ﮐﻢ آﻧﭽﻪ را ﮐﻪ در اﺟﺘﻤﺎع ﺧﻮد ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﻣﯽ ﻧﺎﻣﯿﻢ، ﻣﯽ ﺗﻮان ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺖ. ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ در روان ﺷﻨﺎﺳﯽ ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﻣﯽ ﺧﻮاﻧﯿﻢ، راﻫﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﯾﺎدﮔﯿﺮی وﺟﻮد دارد: ﯾﺎدﮔﯿﺮی از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﺮﻃﯽ ﺷﺪن ﮐﻼﺳﯿﮏ، ﺷﺮﻃﯽ ﺷﺪن ﮐﻨﺸﮕﺮ، ﻣﺸﺎﻫﺪه ﯾﺎ اﻟﮕﻮﺑﺮداری، ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ، ﮐﻮﺷﺶ و ﺧﻄﺎﯾﯽ و ﻏﯿﺮه. در اﯾﻦ ﻣﺒﺤﺚ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺪادی از ﺷﯿﻮه ﻫﺎی ﯾﺎدﮔﯿﺮی، در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ رﻓﺘﺎر ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر، اﺷﺎره ﺷﺪ (ﺷﺎﻣﻠﻮ، .(1387

ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن ﯾﺎدﮔﯿﺮی رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﺮﻃﯽ ﺷﺪن ﮐﻼﺳﯿﮏ، ﺑﻪ آزﻣﺎﯾﺶ ﭘﺎوﻟﻒ اﺷﺎره ﮐﺮدﯾﻢ. ﮔﻔﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﭘﺎوﻟﻒ اﺑﺘﺪا ﺳﮓ را در ﻣﻘﺎﺑﻞ داﯾﺮه روﺷﻦ و ﺑﻌﺪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﯿﻀﯽ روﺷﻦ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﺮد. آن ﮔﺎه او را درﺣﺎﻟﺘﯽ ﻗﺮار داد ﮐﻪ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﺗﻔﺎوت داﯾﺮه و ﺑﯿﻀﯽ را ﺗﻤﯿﺰ دﻫﺪ ودر ﻧﺘﯿﺠﻪ درﺣﺎﻟﺖ ﺗﻌﺎرض ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪ. ﻧﺘﯿﺠﻪ اﯾﻦ ﺷﺪ ﮐﻪ رﻓﺘﺎر ﺣﯿﻮان ﮐﺎﻣﻼً ﻏﯿﺮ ﻋﺎدی ﺷﺪ. ﺑﺎز ﻫﻢ، در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ، ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﺷﺪن آﻟﺒﺮت ﮐﻮﭼﻮﻟﻮ اﺷﺎره ﮐﺮدﯾﻢ و دﯾﺪﯾﻢ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﺮس ازﺧﺮﮔﻮش را ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺖ (ﮔﻨﺠﯽ، .(1386

مطلب مرتبط :   ازدواج، کنوانسیون، قاچاق، زنان

ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن ﯾﺎدﮔﯿﺮی رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﺮﻃﯽ ﺷﺪن ﮐﻨﺸﮕﺮ، ﺑﻪ ﯾﺎدﮔﯿﺮی رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی و رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺗﺨﺮﯾﺒﯽ ﺑﺮﺧﯽ ﮐﻮدﮐﺎن و داﻧﺶ آﻣﻮزان اﺷﺎره ﺷﺪ. در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ، اﺛﺮ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﮔﻔﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﮐﻮدﮐﺴﺘﺎﻧﻬﺎ، داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﺪارس و ﺣﺘﯽ ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ، ﺑﺮای آن ﮐﻪ ﺗﻮﺟﻪ دﯾﮕﺮان را ﺑﻪ ﺳﻮی ﺧﻮد ﺟﻠﺐ ﮐﻨﻨﺪ، دﺳﺖ ﺑﻪ اﻋﻤﺎل ﺗﺨﺮﯾﺒﯽ ﻣﯽ زﻧﻨﺪ و ﺑﺮ اﺛﺮ ﺗﻮﺟﻪ اﻃﺮاﻓﯿﺎن ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و اﯾﻦ ﮐﺎر را دوﺑﺎره از ﺳﺮ ﻣﯽ

105

ﮔﯿﺮﻧﺪ. ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از اﯾﻦ ﺧﻼﻓﮑﺎرﯾﻬﺎ، ﺑﺎﯾﺪ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺗﻌﺎوﻧﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺳﺎﻟﻢ آﻧﻬﺎ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮارداد و رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻧﺎﺳﺎﻟﻢ و ﺧﺸﻮﻧﺖ آﻣﯿﺰ را ﻧﺪﯾﺪه ﮔﺮﻓﺖ. در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ آزﻣﺎﯾﺸﻬﺎﯾﯽ ﻧﯿﺰ اﺷﺎره ﺷﺪ (ﻣﯿﻼﻧﯽ ﻓﺮ، .(1380

آﺧﺮﯾﻦ ﺷﯿﻮه ﯾﺎدﮔﯿﺮی رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﯾﺎدﮔﯿﺮی از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﯾﺎ اﻟﮕﻮﺑﺮداری ﺑﻮد. ﮔﻔﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن، ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن و ﺣﺘﯽ ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن، ازﻃﺮﯾﻖ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮن، واﻟﺪﯾﻦ، ﻫﻤﺴﺎﯾﮕﺎن، ﻣﻌﻠﻤﺎن و ﻣﺮدم ﮐﻮﭼﻪ و ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻧﯿﺰ ﯾﺎد ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ. در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً ﺑﻪ ﯾﺎدﮔﯿﺮی رﻓﺘﺎر ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮاﻧﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮن ﯾﺎ ﻓﯿﻠﻤﻬﺎی وﯾﺪﯾﻮﯾﯽ اﺷﺎره ﺷﺪ. ﺣﺘﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ اﻣﺮوزه، ﻣﺮدم رﻓﺘﺎرﻫﺎﯾﯽ ﯾﺎد ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺎﺑﻖ ﺑﺮ اﯾﻦ، آﻧﻬﺎ را ارﺛﯽ ﻣﯽ داﻧﺴﺘﻨﺪ، از ﺟﻤﻠﻪ رﻓﺘﺎر ﻣﺎدری.اﺷﺎره ﺷﺪ ﮐﻪ ﭼﻮن در ﭼﯿﻦ، ﺑﻪ ﻋﻠﺖ زﯾﺎدی ﺟﻤﻌﯿﺖ، ﻫﺮ ﺧﺎﻧﻮاده ﻓﻘﻂ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﯾﮏ ﻓﺮزﻧﺪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﮔﺮ اوﻟﯿﻦ ﻓﺮزﻧﺪ دﺧﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺎدر آﻧﺮا ﺳﺮ ﺑﻪ ﻧﯿﺴﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﻣﯽ ﺳﭙﺎرد ﺗﺎ دوﺑﺎره ﺑﺘﻮاﻧﺪ، ﺑﻪ اﻣﯿﺪ داﺷﺘﻦ ﭘﺴﺮ، ﺑﭽﻪ دار ﺷﻮد اﯾﻦ ﻧﻮع رﻓﺘﺎر

ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه دﯾﮕﺮان و از ﻃﺮﯾﻖ اﺟﺘﻤﺎع آﻣﻮﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد.

رﻓﺘﺎر ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر دﯾﮕﺮی ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﺮوﻫﯽ و ﻣﺸﺎﻫﺪه اﻟﮕﻮﻫﺎ آﻣﻮﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﺗﺼﻮرات ﻗﺎﻟﺒﯽ درﺑﺎره ﻗﻮﻣﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً درﺑﺎره ﻧﻘﺶ ﺟﻨﺲ اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﻪ در اﮐﺜﺮ ﺟﻮاﻣﻊ، ﻣﺮدم ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮای ﻣﺮدﻫﺎ و زﻧﻬﺎ ﻧﻘﺸﻬﺎی ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﻗﺎﯾﻞ ﺷﻮﻧﺪ ودر ﺧﯿﻠﯽ ﻣﻮارد ﻋﺪم رﻋﺎﯾﺖ اﯾﻦ ﻧﻘﺸﻬﺎی از ﭘﯿﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه را ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﺑﺪاﻧﻨﺪ؛ ﻣﺜﻼً؛ در اﺟﺘﻤﺎع ﻣﺎ، ﺧﺸﻮﻧﺖ آﻣﯿﺰ رﻓﺘﺎر ﮐﺮدن زﻧﻬﺎ وﮔﺮﯾﻪ ﮐﺮدن ﻣﺮدﻫﺎ را ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﻣﯽ ﺷﻤﺎرﻧﺪ. از ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻣﻨﻔﯽ ﺗﺼﻮرات ﻗﺎﻟﺒﯽ ﭘﯿﺸﺪاوری اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﻪ ﺗﺼﻮرات ﻗﺎﻟﺒﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻗﻮﻣﻬﺎ، ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻧﯿﻬﺎ و

ﮔﺮوﻫﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، دﯾﺪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ و ﺑﺮاﺳﺎس ﻫﻤﺎن دﯾﺪﻫﺎ رﻓﺘﺎر ﮐﻨﯿﻢ.

اﻟﺒﺘﻪ ﻧﺒﺎﯾﺪ از ﻧﻈﺮ دور داﺷﺖ ﮐﻪ روان ﺷﻨﺎﺳﺎن، ﺑﺮای ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﻫﺮ ﻧﻮع رﻓﺘﺎر، ﺑﻪ آﻣﺎدﮔﯿﻬﺎی ﻗﺒﻠﯽ ﯾﺎ ﺗﻮارﺛﯽ ﻧﯿﺰ اﻋﺘﻘﺎد

دارﻧﺪ. اﻣﺎ ﭼﻮن ﻋﻨﻮان ﻣﺒﺤﺚ، راﺑﻄﻪ ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﺑﺎ ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﺪ، ﻣﻄﺎﻟﺐ را ﺑﻪ اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﺧﺘﺼﺎص

دادﯾﻢ (ﮔﻨﺠﯽ، .(1387

ﺑﮭﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ و رﺳﺎﻧﮫ ھﺎی ﮔﺮوھﯽ

اﻣﺮوزه، رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﺮوﻫﯽ ﻫﻤﻪ ﮐﺲ و ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ را زﯾﺮﺳﻠﻄﻪ ﺧﻮد دارﻧﺪ. اﺣﺘﻤﺎﻻ ﻧﺘﻮان ﻓﺮدی ﭘﯿﺪا ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﺳﺮ و ﮐﺎر ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.