ﮐﻪ، ﻣﯽ، اﯾﻦ، رواﻧﯽ

ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺮ ﻓﺮدﯾﺖ اﻧﺴﺎن و ﻧﻘﺸﯽ ﮐﻪ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد اﻧﺴﺎن در ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮی ﻣﻌﻨﺎی ﺑﯿﻤﺎری رواﻧﯽ اﯾﻔﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺄﮐﯿﺪ ورزﯾﺪه اﻧﺪ. اﯾﻦ ﻘﻘﯿﻦﻣﺤ اﺻﺮار دارﻧﺪ ﮐﻪ اوﻻً اﻧﺴﺎن ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ و ﻗﺪرت ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی و ﺣﻖ اﻧﺘﺨﺎب در وی وﺟﻮد دارد. اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﯽ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ وﺟﻮد ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ ﯾﺎ ﺿﻌﻒ در ﻓﺮد ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﯿﺎزﻫﺎی ارﺿﺎ ﻧﺸﺪه ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ آﯾﻨﺪ. ﺛﺎﻧﯿﺎً، ﭘﯿﺮوان دﯾﺪﮔﺎه ﻓﺮدی اﻧﺴﺎن را ﻣﻮﺟﻮدﯾﯽ ﭘﻮﯾﺎ و زﻧﺪﮔﯽ را ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻨﺪ و اﻋﺘﻘﺎد دارﻧﺪ ﺑﯿﻤﺎری

رواﻧﯽ واﮐﻨﺶ ﻓﺮد در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎزداﺷﺘﻪ ﺷﺪن از روﻧﺪ ﻃﺒﯿﻌﯽ رﺷﺪ رواﻧﯽ و ﻣﻌﻨﻮی اﺳﺖ. اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺠﺮﺑﯿﺎت

88

ﻫﺮ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد اﺳﺖ و ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی اﻓﺮاد ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻮع ﺑﯿﻤﺎری ﺳﺎده اﻧﮕﺎری و ﻧﺎدﯾﺪه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﺑﺸﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮد. در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﺗﺠﺮﺑﯿﺎت ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد اﻧﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﯿﺎزﻫﺎی ﻓﺮدی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺷﻮد(ﺷﻬﯿﺪی، .(1388

دﯾﺪﮔﺎه ﮔﺮوﻫﯽ درﺑﺎره ﺗﺸﺨﯿﺺ ودرﻣﺎن ﺑﯿﻤﺎری ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ1 اﺳﺖ. ﻓﻠﺴﻔﻪ ای ﮐﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﮔﺮاﯾﯽ ودر ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﺪل ﭘﺰﺷﮑﯽ از ﻣﺸﺨﺼﺎت وﯾﮋﮔﯿﻬﺎی آن ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻣﻌﺘﻘﺪﯾﻦ اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ را ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺴﺘﯽ ﺑﺸﺮ ﻣﯽ داﻧﻨﺪ و ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﻠﯿﻪ ﺣﺎﻻت ذﻫﻨﯽ و ﻓﮑﺮی ﺑﺸﺮ زﯾﺮ ﺑﻨﺎی ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ و ﺳﻠﻮﻟﯽ دارد. ﭘﯿﺮوان دﯾﺪﮔﺎه اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻟﯿﻨﮓ2 ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻧﻬﻀﺘﻬﺎی ﺿﺪ رواﻧﭙﺰﺷﮑﯽ3 ﺑﺎ دﯾﺪﮔﺎه ﮔﺮوﻫﯽ ﭼﻨﺎن ﺷﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ اﺻﻼً ﺑﯿﻤﺎری رواﻧﯽ را ﯾﮏ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﻗﻠﻤﺪاد ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﺑﯿﻤﺎر و ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻨﺪ. اﯾﻦ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻃﺮﻓﺪار ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ4 ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻓﻠﺴﻔﻪ ای ﻋﻠﻤﯽ ﯾﺎ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﮐﻪ ﺗﻔﮑﺮ ﺗﺄﺛﯿﺮات ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ در ﺑﯿﻤﺎری رواﻧﯽ را رد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﺑﯿﻤﺎری را ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮏ ﺑﺮﭼﺴﺐ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻗﺒﻮل دارد. ﻓﻮﮐﺎﻟﺖ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، اﺳﮑﯿﺰوﻓﺮﻧﯽ را ﯾﮏ ﺑﯿﻤﺎری ﺑﺎ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻣﺴﺘﻘﻞ در

ﻓﺮد ﻧﻤﯽ اﻧﮕﺎرد ﺑﻠﮑﻪ آن را ﯾﮏ ﺗﻌﺮﯾﻒ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻟﯿﻨﮓ رواﻧﭙﺰﺷﮏ اﺳﮑﺎﺗﻠﻨﺪی در ﮐﺘﺎب ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ از ﻫﻢ ﮔﺴﯿﺨﺘﻪ ﻧﯿﺰ اﺳﮑﯿﺰوﻓﺮﻧﯽ را ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از واﮐﻨﺶ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ اﻧﺴﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ای ﻣﺘﻌﺎرض و ﺑﯿﻤﺎر ﻣﯽ ﭘﻨﺪارد(ﺷﻬﯿﺪی، .(1388

روﯾﮑﺮد ﻧﻈﺮﯾﮫ ﮐﻤﺎل

اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﭘﺮدازان اﻇﻬﺎر ﻣﯽ دارﻧﺪ ﮐﻪ آﺳﯿﺐ رواﻧﯽ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ آﯾﺪ ﮐﻪ ﺷﺨﺺ از رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﺗﻮان ﮐﺎﻣﻞ ﺧﻮد ﺑﺎزﺑﻤﺎﻧﺪ. زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻧﯿﺎزﻫﺎی رﺷﺪ ﺧﻮد را ارﺿﺎء ﮐﻨﻨﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از اﺧﺘﻼﻟﻬﺎی رواﻧﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﮐﻪ از آﻧﻬﺎ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﻣﺒﺘﻼ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﭘﺮداز، ﺗﺒﯿﻦ ﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﻓﺮق ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﻣﺜﻼً، راﺟﺮز اﻇﻬﺎر ﻣﯽ دارد ﮐﻪ آﺳﯿﺐ رواﻧﯽ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﭘﺪﯾﺪار ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺷﺨﺺ از ﺗﻤﺎﻣﯽ اﺣﺴﺎﺳﻬﺎی ﺧﻮﯾﺶ آﮔﺎه ﻧﯿﺴﺖ- وﺿﻌﯿﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻋﺪم درﯾﺎﻓﺖ ﺳﻄﻮح ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﺮاﯾﻂ رﺷﺪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ آﯾﺪ. ﻓﺮاﻧﮑﻞ اﯾﻦ ﺳﺨﻦ را ﭘﯿﺶ ﮐﺸﯿﺪه ﮐﻪ آﺳﯿﺐ رواﻧﯽ ﺑﻪ

ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺎرﺳﺎﯾﯽ در ﮐﺴﺐ ﻣﻌﻨﺎی زﻧﺪﮔﯽ ﭘﺪﯾﺪار ﻣﯽ ﺷﻮد. (اﻣﺎ او ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻣﮑﺎن دارد ﯾﮏ اﺧﺘﻼل رواﻧﯽ ﺑﻪ دﻻﯾﻠﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ آﻧﭽﻪ ﻓﺮوﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ و ﯾﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺪﮐﺎری ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ وﺟﻮد آﯾﺪ.) در ﺧﺼﻮص دﯾﺪﮔﺎه ﮐﻤﺎل ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی زﯾﺎدی ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. رﺷﺪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺗﺮﯾﻦ درﻣﺎن در ﻧﻈﺮﯾﻪ ﮐﻤﺎل، درﻣﺎن ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﺷﺨﺺ (ﮐﺎرل راﺟﺮز) اﺳﺖ. در اﯾﻦ درﻣﺎن، درﻣﺎﻧﮕﺮ ﻓﻘﻂ ﺷﻨﻮﻧﺪه ﻓﻌﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻫﻨﮕﺎم ﺑﯿﺎن ﻣﺸﮑﻼت ﺗﻮﺳﻂ درﻣﺎﻧﺠﻮ، ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﯾﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ رﺷﺪ راﺟﺮز را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ آورد. درﻣﺎﻧﮕﺮان راﺟﺮزی ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ درﻣﺎﻧﺠﻮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺣﺴﺎس ﻫﺎی واﻗﻌﯽ ﺧﻮﯾﺶ آﮔﺎه ﺗﺮ ﺷﻮد، راه ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮد را ﺧﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ. ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻮاﻫﺪ ﺣﺎﮐﯽ از آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ درﻣﺎن در ﻣﻮرد ﺑﺴﯿﺎری از

مطلب مرتبط :   مقولات، زیست‌محیطی، مشی‌های، ظهور

1 .biological determinism 2.Laing 3 . anti psychiarty

4 . cultural determinism

89

درﻣﺎﻧﺠﻮﻫﺎ ﺳﻮدﻣﻨﺪ اﺳﺖ، ﺑﻪ وﯾﮋه آﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺨﻮﺑﯽ ﺧﻮدﺷﺎن را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﻨﺪ و ﻧﯿﺰ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در اﻋﻤﺎل و اﻓﮑﺎر ﺧﻮد ﺗﺄﻣﻞ ﮐﻨﻨﺪ (ﺳﺎﭘﯿﻨﮕﺘﻮن، ﺗﺮﺟﻤﻪ، ﺣﺴﯿﻦ ﺷﺎﻫﯽ ﺑﺮواﺗﯽ، .(1388

روﯾﮑﺮد ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻠﯽ

اﯾﻦ روﯾﮑﺮد اﺷﺎره ﺑﻪ آن دارد ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻣﯽ روﯾﮑﺮدﻫﺎی رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﯽ و زﯾﺴﺘﯽ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن از آﻧﻬﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﺷﺪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺪودی درﺳﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ، و ﺑﺎ وﺟﻮد اﯾﻦ، ﻫﯿﭻﯾﮏ از آﻧﻬﺎ ﮐﺎﻣﻼً درﺳﺖ ﻧﻤﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه، آﺳﯿﺐ رواﻧﯽ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻨﻔﺮد ﻧﯿﺴﺖ، اﯾﻦ روﯾﮑﺮد ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺴﯿﺎری از اﺧﺘﻼﻟﻬﺎ ﺑﺎ ﻋﻮاﻣﻞ زﯾﺴﺘﯽ، رواﻧﯽ، و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ارﺗﺒﺎط دارﻧﺪ ﺟﻮر در ﻣﯽ آﯾﺪ. در اﯾﻦ روﯾﮑﺮد دو ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻋﻤﺪه اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

روﯾﮑﺮد راﻫﻬﺎی ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ: ادﻋﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺧﺎﺻﯽ از ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺷﻮد، ﻣﺜﻼً اﻓﺴﺮدﮔﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺧﺼﻮﺻﯿﺖ ارﺛﯽ (روﯾﮑﺮد زﯾﺴﺘﯽ)، ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺎص ﻓﺮزﻧﺪﭘﺮوری (روﯾﮑﺮد ﻓﺮوﯾﺪی)، ﻓﻘﺪان ﺗﻘﻮﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎ (روﯾﮑﺮد ﯾﺎدﮔﯿﺮی)، ﺷﻐﻞ ﻣﻼل آوری ﮐﻪ ﻓﺮﺻﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺷﺨﺺ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﯽ آورد (روﯾﮑﺮد ﮐﻤﺎل) و ﯾﺎ ﻫﺮ دﻟﯿﻞ دﯾﮕﺮی ﻣﺜﻞ ﻣﺮگ ﯾﮏ ﻓﺮد ﻣﺤﺒﻮب ﭘﺪﯾﺪار ﺷﻮد. ﺑﺮﻃﺒﻖ روﯾﮑﺮد دوم، روﯾﮑﺮد ﺗﻠﻔﯿﻘﯽ، ﺑﺮای اﯾﺠﺎد ﯾﺎ اﺑﻘﺎی ﯾﮏ ﻣﺸﮑﻞ ﺑﺎﯾﺪ دو ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ رخ ﮐﻨﻨﺪ. ﮔﺮوﻫﯽ ﺳﺮﺑﺎز را ﮐﻪ در ﻧﺒﺮدی ﺷﺪﯾﺪ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺷﺪه اﻧﺪ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ، ﭘﺲ از اﯾﻦ ﺟﻨﮓ، ﺗﻌﺪای از آﻧﻬﺎ ﻣﺸﮑﻼﺗﯽ ﻣﺜﻞ اﺿﻄﺮاب ﻣﺰﻣﻦ دارﻧﺪ. روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺸﺎر رواﻧﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﺟﻨﮓ دراﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ ﻧﻘﺶ دارد، ﭼﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ اﺷﺨﺎص ﻗﺒﻞ از ﺟﻨﮓ از ﮐﺎرﮐﺮد ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده اﻧﺪ اﻣﺎ ﺟﻨﮓ ﺗﻨﻬﺎ ﻋﺎﻣﻞ ﻧﺒﻮده اﺳﺖ، زﯾﺮا ﺑﺴﯿﺎری از ﺳﺮﺑﺎزان دﭼﺎر ﻣﺸﮑﻞ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ. ﺑﺮای آﻧﮑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺮوز ﮐﻨﻨﺪ، آﻣﯿﺰه ای از ﺟﻨﮓ ﺗﻨﺶ زا ﺑﻪ ﻋﻼوه ﻧﻮﻋﯽ آﻣﺎدﮔﯽ ﺑﺮای ﻇﻬﻮر اﯾﻦ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻫﺎ (ﺷﺎﯾﺪ ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ زﯾﺴﺘﯽ ارﺛﯽ و ﯾﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﺎص ﻓﺮزﻧﺪﭘﺮوروی) ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ (ﺳﺎﭘﯿﻨﮕﺘﻮن، ﺗﺮﺟﻤﻪ، ﺣﺴﯿﻦ ﺷﺎﻫﯽ ﺑﺮواﺗﯽ، .(1388

ﻣﺴﺎﯾﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺑﮭﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ

در اﯾﻦ ﻓﺼﻞ ﺳﻌﯽ ﺷﺪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﮐﻤﯽ از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﺧﻄﺮ اﻧﺪازﻧﺪ، اﺷﺎره ﺷﻮد. در ﻣﯿﺎن اﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ﻧﯿﺰ، ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺑﺤﺚ ﺑﻪ ﻓﻘﺮ و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی آن اﺧﺘﺼﺎص ﯾﺎﻓﺖ؛ زﯾﺮا ﻣﺘﻌﻘﺪ ﻫﺴﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﭘﺪﯾﺪه ﻓﻘﺮ ﺧﯿﻠﯽ ﻣﻠﻤﻮس ﺗﺮ و ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺗﺮ از ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ. ﻣﯽ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ در اﮐﺜﺮ ﺟﻮاﻣﻊ، ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻓﻘﺮ و ﻃﺒﻘﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻄﺮح اﺳﺖ و ﻫﺮ اﺟﺘﻤﺎع ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ آن را ﺣﻞ ﮐﻨﺪ. در ﺑﺤﺚ از ﻓﻘﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺮدم ﻏﻨﯽ و ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ ﻓﻘﯿﺮ ﺑﻪ دﻧﯿﺎ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ. در ﺗﺄﯾﯿﺪ اﯾﻦ ادﻋﺎ، از ﮐﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎﯾﯽ و آﻣﺮﯾﮑﺎی ﺷﻤﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﻏﻨﯽ و از اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن، ﺑﻨﮕﻼدش، ﻫﻨﺪ و ﺑﺴﯿﺎری از ﮐﺸﻮرﻫﺎی آﻓﺮﯾﻘﺎﯾﯽ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﻓﻘﯿﺮ ﯾﺎد ﺷﺪ و ﮔﻔﺘﯿﻢ، ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ دو ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻪ دﻧﯿﺎ ﺑﯿﺎﯾﻨﺪ از ﻧﻈﺮ ﻣﯿﺰان ﻓﻘﺮ ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد و ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﻧﯿﺰ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ(ﮔﻨﺠﯽ، .(1388

مطلب مرتبط :   ارز، ارزی، سیاست، تعرفه

اﺷﺎره ﺷﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻃﺒﻘﻪ ﺧﻮد را ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، اﻓﺮاد ﻏﻨﯽ ﺑﻪ ﺷﯿﻮه ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺘﻔﺎوت از اﻓﺮاد ﻓﻘﯿﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻣﯽ ﻣﯿﺮﻧﺪ. ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻓﻘﺮ ﻣﺜﻞ ﺳﺮﻃﺎن ﺗﻤﺎم زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎ را ﻓﺮا ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﻧﻬﺎﯾﺘﺎً ارﮔﺎﻧﯿﺴﻢ را از ﭘﺎی در

90

ﻣﯽ آورد. ﻓﻘﺮ ﺑﺮ ﻃﻮل ﻋﻤﺮ، ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ، رﻓﺘﺎر در ﺧﺎﻧﻮاده، ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ، ﻋﻘﺐ ﻣﺎﻧﺪﮔﯽ ذﻫﻨﯽ، ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎی رواﻧﯽ، رﻓﺖ و آﻣﺪﻫﺎی ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ، ازدواج، ﻃﻼق و ﺳﺎﯾﺮ زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎ اﺛﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد. ﻓﻘﺮ، ﻋﺰت ﻧﻔﺲ اﻧﺴﺎن را از ﺑﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺮد. در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ، ﺑﻪ ﻓﻘﺮا ﺑﺎ دﯾﺪه ﺗﺤﻘﯿﺮ ﻣﯽ ﻧﮕﺮﻧﺪ: در ﻣﺪرﺳﻪ، ﺑﺎزار، ﻓﺮوﺷﮕﺎه، اداره و … اﻧﺴﺎن ﻓﻘﯿﺮ، ﺑﺮ اﺛﺮ ﻧﮕﺎﻫﻬﺎی ﺗﺤﻘﯿﺮ آﻣﯿﺰ دﯾﮕﺮان اﺣﺴﺎس ﺣﻘﺎرت ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻧﻬﺎﯾﺘﺎً ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﺑﺪﺑﺨﺘﯿﻬﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺳﻬﻞ اﻧﮕﺎری و ﺑﯽ ﻟﯿﺎﻗﺘﯽ ﺧﻮد اوﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، اﻧﺴﺎن ﻓﻘﯿﺮ ﻫﻮﯾﺖ ﺧﻮد را از دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﺪ و ﺷﺪﯾﺪاً از ﻧﻈﺮ رواﻧﯽ آﺳﯿﺐ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﺪ(ﮔﻨﺠﯽ، .(1388

ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻓﻘﺮا، در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان، ﺑﺎﺧﻄﺮ ﻋﺎدﺗﻬﺎی ﺑﺪ زﻧﺪﮔﯽ، ﻣﺼﺮف ﺳﯿﮕﺎر، ﻣﺸﺮوب ﺧﻮاری، روﯾﺪادﻫﺎی اﺳﺘﺮس زا، اﻓﮑﺎر ﺧﻮدﮐﺸﯽ واﻗﺪام ﺑﻪ ﺧﻮدﮐﺸﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ رو ﺑﻪ رو ﻫﺴﺘﻨﺪ. دﺧﺘﺮان ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎی ﻓﻘﯿﺮ در ﺳﻨﯿﻦ ﭘﺎﯾﯿﻦ ازدواج ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﺠﺒﻮر ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ از ﺗﺤﺼﯿﻞ ﯾﺎ از ﮐﺎر در ﺑﯿﺮون از ﺧﺎﻧﻪ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﮐﻨﻨﺪ. در ﺑﺤﺚ از ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ درﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ ﻓﻘﺮ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﮔﺮوه اﺷﺎره ﺷﺪ: زﻧﻬﺎ، ﺟﻮاﻧﻬﺎ، ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎی ﺗﮏ ﺣﻘﻮﻗﯽ و ﺳﺎﮐﻨﺎن ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻏﯿﺮ ﺻﻨﻌﺘﯽ و ﮐﻢ در آﻣﺪ. آﺧﺮﯾﻦ ﺑﺤﺚ درﺑﺎره ﻓﻘﺮ اﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﻓﻘﺮ آﺛﺎر ﺟﺴﻤﯽ و رواﻧﯽ ﺷﺪﯾﺪی دارد. اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﮏ درﺻﺪ ﺑﯿﮑﺎری و اداﻣﻪ آن ﺑﻪ ﻣﺪت ﭼﻨﺪ ﺳﺎل، ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدی اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺳﮑﺘﻪ ﻫﺎی ﻗﻠﺒﯽ – ﻋﺮوﻗﯽ ﻣﺒﺘﻼ ﺷﻮﻧﺪ، ﺧﻮدﮐﺸﯽ ﮐﻨﻨﺪ، در ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎﻧﻬﺎی رواﻧﯽ ﺑﺴﺘﺮی ﺷﻮﻧﺪ ﯾﺎ ، ﺑﺮ اﺛﺮ ﺧﻼﻓﮑﺎرﯾﻬﺎ، ﺑﻪ زﻧﺪان ﺑﯿﻔﺘﻨﺪ. از آﺛﺎر رواﻧﯽ ﺑﺎرز ﻓﻘﺮ ﺑﻪ ﺷﺮﻣﺴﺎری اﺷﺎره ﺷﺪ. ﮔﻔﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﻧﻮروزی وﺟﻮد دارد ﺑﻪ ﻧﺎم »ﻧﻮروز ﻃﺒﻘﻪ« ، در اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﻪ ﻓﻘﺮا، ﻧﮕﺎﻫﻬﺎ و رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻣﺮدم را ﺗﺤﻘﯿﺮآﻣﯿﺰ درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ(ﮔﻨﺠﯽ، .(1388

اﺳﺘﺮس و ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ

اﺳﺘﺮس را ﺑﻪ ﺻﻮرت »ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ واﮐﻨﺸﻬﺎی ﻏﯿﺮ اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ ارﮔﺎﻧﯿﺴﻢ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﺮ ﻧﻮع ﺗﻘﺎﺿﺎی ﺳﺎزﮔﺎری از آن« ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮده اﻧﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ، ﻫﺮ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻮد ﺗﻌﺪاد ﺿﺮﺑﺎﻧﻬﺎی ﻗﻠﺐ ﺑﺎﻻ رود، ﻓﺸﺎر ﺧﻮن زﯾﺎدﺗﺮ ﺷﻮد وﺷﺨﺺ اﺣﺴﺎس ﮐﻨﺪ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ رواﻧﯽ زﯾﺮﺑﺎر ﻓﺸﺎر اﺳﺖ، در ﺣﺎﻟﺖ اﺳﺘﺮس ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. ﻫﻤﻪ اﺳﺘﺮﺳﻬﺎ ﻣﻨﻔﯽ ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮﺧﯽ آﻧﻬﺎ ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻔﯿﺪ اﺳﺖ؛ ﻣﺜﻼ، اﮔﺮ ﮐﺴﯽ را ﺑﻪ ﺷﺪت دوﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﭘﯿﺪا ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﻢ ﺗﻼش ﮐﻨﯿﻢ و ﻫﻢ ﺑﻪ ﻓﮑﺮ ﺳﻼﻣﺘﯽ ﺧﻮد ﺑﺎﺷﯿﻢ. اﻣﺎ روان ﺷﻨﺎﺳﺎن و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ دوﺳﺖ