کودک، سنی، اخلاقی، کودکان

2 سؤال دوم : ضوابط انتقال مفاهیم اخلاقی

جدول 4-3 : کدگذاری مرحله دوم سؤال دوم
کلیدهای استخراج شده کلی از سؤال دوم کلیدهای غیرتکراری
غیرمستقیم
غیرمستقیم یعنی اینکه به صورت نمایشی و دیگر قالب‌ها ارائه شود
غیرمستقیم باشد
پیام نباید مستقیم باشد
غیرمستقیم
غیرمستقیم
با زبان کودکی
متناسب با سن کودک
متناسب با سن کودک (یعنی آن مفاهیم با طراز تحول شناختی کودکان جور باشد)
متناسب با سن کودک
متناسب با فهم و شناخت کودک
متناسب با سن کودک
باید متناسب با سن کودک باشد
مفاهیم متناسب با سن کودک
مطالب روزمره کودک باشد
این مهارت‌ها مصادیقی از زندگی باشد
زبان بازی و سرگرمی
جذاب کردن و شاد و پرانرژی کردن برنامه
جذاب بودن و شاد بودن
مبتنی بر یک برنامه باشد ما در سیستم آموزش و پرورش به این می‌گوییم برنامه درسی
به صورت سؤالی مفهوم مطرح شود و از کودک خواسته شود که خود جواب دهد البته او را به سمت جواب صحیح باید سوق داد
قصه‌گویی
قصه‌گویی
خود مفهوم به صورت جذاب ارائه شود نه اینکه مفهوم در کنار جذابیت‌ها ارائه شود
مفاهیم حوزه ایجابی باشد نه سلبی
وجه ایجابی بهتر از سلبی
مفاهیم انتزاعی تبدیل به مهارت شود
باید بر روی جزئیات کار شود
به صورت نصیحت کردن نباشد
نباید شعاری باشد
اعتقاد برنامه‌ساز
اعتقاد برنامه‌ساز به آن مفهوم متناسب با سن کودک
غیرمستقیم
قصه‌گویی
به صورت سؤالی
با زبان بازی و سرگرمی
مطالب روزمره کودک باشد
این مهارت‌ها مصادیقی از زندگی باشد
مفاهیم انتزاعی تبدیل به مهارت شود
مفاهیم حوزه ایجابی باشد نه سلبی
جذاب کردن و شاد و پرانرژی کردن برنامه
معتقد بودن برنامه‌ساز
مبتنی بر یک برنامه باشد

ضوابط انتقال مفاهی اخلاقی به کودک
بدون استثناء همه مصاحبه‌شوندگان به انتقال مفاهیم اخلاقی از طریق برنامه‌های کودک معتقد بودند و این پتانسیل را در این برنامه‌ها می‌دیدند که مفاهیم اخلاقی در ظرف آنها گنجانده شده و به مخاطب کودک القاء شود. و بعد از برآیند نظرات همه مصاحبه‌شوندگان به کلیاتی در نحوه انتقال این مفاهیم در برنامه‌های کودک دست پیدا کردیم که به شرح زیر است :

1) مفاهیم اخلاقی باید مفاهیمی‌باشند که
• متناسب با سن کودک باشند (یعنی آن مفاهیم با طراز تحول شناختی کودکان جور باشد)
• در زندگی روزمره جریان داشته باشند(این مهارت‌ها مصادیقی از زندگی باشد)
• اگر در حوزه مفاهیم انتزاعی است به مفاهیم تجریدی و فعالیت‌های مهارتی تبدیل شوند
• حتی الامکان از حوزه ایجابی انتخاب شوند و نه حوزه سلبی
• مبتنی بر یک برنامه حساب شده ارائه شوند
2) مفاهیم به صورت غیرمستقیم ارائه شوند یعنی
• بهتر است به صورت قصه‌گویی عنوان شود
• بهتر است به صورت سؤالی مطرح شود
• بهتر است در قالب بازی و سرگرمی مطرح شود
• در برنامه‌ای که پر از شادی و انرژی است مفاهیم عنوان شوند
• به هیچ عنوان قالب وجه نصحیت‌گونه و شعاری نداشته باشند
3) معتقد بودن برنامه‌ساز به چیزی که می‌سازد (صداقت، خلوص نیت و اعتقاد داشتن برنامه‌ساز به اخلاق و مفاهیم ارزشی)

مطلب مرتبط :   فقه، حقوق، مجلس، در‌این

4-1-5-2-3 سؤال سوم : دسته‌بندی مفاهیم اخلاقی

جدول 4-4 : کدگذاری مرحله دوم سؤال سوم
کلیدهای استخراج شده کلی از سؤال سوم کلیدهای غیرتکراری
قطعا باید تفکیک شود
حتما باید تفکیک شود
بله باید تفکیک شود
بله تفکیک لازم است
قطعا تفکیک لازم است
باید تفکیک شود
قطعا باید تفکیک شود
بله باید تفکیک کرد
باید تفکیک قائل شد
بله تفکیک لازم است
بله تفکیک لازم است
بله تفکیک لازم است
حتما تفکیک لازم است
می‌شود تفکیک انجام داد
بله تفکیک لازم است
بله لازم است
بله لازم است
عامل تفکیک بیان مفاهیم اخلاقی برای کودکان ویژگی‌های شخصیتی، زبانی، درک مفهومی، دریافت‌هایی که دارند می‌باشد
با توجه به درک کودکان
با توجه به شرایط سنی کودک
با توجه به شرایط سنی و توانایی ذهنی
با توجه به سن و حتی منطقه جغرافیایی
با توجه به شرایط سنی
با توجه به رشد عقلی و سنی مخاطبین مختلف کودک
شرایط سنی
دلایل روانشناختی
اختلاف سنی
تفاوت‌های سنی و حتی این تفاوت در نسل‌های مختلف نیز متفاوت است
نسبت به کابرد آن مفهوم در زندگی کودک
باید راجع به مسائلی که نیازهای روزمره آنها و مسائل مربوط به سن آنهاست صحبت کرد
مسائل روزمره کودک
مفاهیمی که با ویژگی‌های سنی هر دوره کودک مطابقت دارد
مفاهیم کاربردی برای آن گروه سنی باشد
مفاهیم برای اینکه در حیطه آن سن کاربردی باشند مقدمه‌اش این است که منطبق با ویژگی‌های شخصیتی آنها باشد
در دوران خردسالی فقط باید هاله‌ای‌ از مفاهیم برای خردسالان‌ گفته‌ شود‌ و بیشتر‌باید‌یک‌مقدمه‌چینی ‌صورت بپذیرد و در سنین کودکی برای اینها مصداق آورده شود مثلا دوستی با‌خدا‌یکی‌از‌مصادیقش‌ خواندن نماز است و دوره نوجوانی‌تخصصی‌تر‌ می‌شود و بحث احکام و الگوبرداری از قرآن کریم و زندگی‌اهل‌بیت‌(ع) است
با ‌توجه ‌به ‌خصوصیات خردسالان باید بدانیم که مفاهیم اخلاقی برای این دسته از مخاطبین مفاهیم ذاتی نیستند. یعنی اینکه ما نمی‌توانیم امیدوار باشیم به اینکه بچه‌ها چیزی را که طبق تعریف ما خوب بودن و یا بد بودن است به طوری ذاتی این را قبول کنند و بگویند فلان کار غلط است چون به طور ذاتی غلط است. بلکه کودکان در این سن یک نوع برداشتی از اخلاق دارند که متخصصین آن را می‌گویند دوره پسر خوب،‌ دختر خوب و یا پسر بد،‌ دختر بد یعنی کودکان به دلیل موضع والدینشان نسبت به رفتارها و اعمال موضع مثبت یا منفی می‌گیرند و اگر پدر و مادرشان به آنها گفتند که این کار، کار بدی است و تو اگر این کار را انجام بدهی بچه بدی می‌شوی پس آن کار بد است و برعکسش
مصادیق مفاهیم اخلاقی برای کودکان بسیار مصادیق ساده، کوچک و جزئی و در عین حال بسیار عملی و کاربردی و مربوط به زندگی روزمره آنها باید باشد.
برای کودک باید درصد بالایی از آن سرگرمی‌باشد. برای کودک به زبان خودش و به صورت موزیکال برنامه می‌سازید. ولی برای نوجوان باید یک پله بالاتر بیایید چون او در حال شناختن خود است.
موضوعات باید در حد فهم و درک آنان باشد
انتخاب مفاهیم به نیازهای کودک درآن سن خاص برمی‌گردد
برای مخاطب خردسال به مفاهیمی بپردازیم که در رابطه بین مادر و فرزند می‌گذرد. و وقتی بچه‌ها بزرگتر‌می‌شوند به مفاهیمی می‌پردازیم که دایره گسترده‌تری از اجتماع را شامل می‌شوند. مثلا در سنین نوجوانی به مفاهیمی از اخلاق می‌پردازیم که در ارتباط با گروه‌های مختلف اجتماعی مطرح است و ارتباط با همسالان مطرح است تفکیک لازم است
عامل تفکیک بیان مفاهیم اخلاقی برای کودکان ویژگی‌های روانشناختی اعم از اختلاف سنی، رشد عقلی، شخصیتی، زبانی، درک مفهومی، دریافت‌هایی که دارند، و تیز اختلاف محل سکونت و اختلاف زمان زندگی (تفاوت نسل‌هاست) می‌باشد

مطلب مرتبط :   عدالت، توازن، امیرالمؤمنین، حقوق

مسائل و نیازهای روزمره کودک
مفاهیم کاربردی برای هر گروه سنی (مفاهیم برای اینکه در حیطه آن سن کاربردی باشند مقدمه‌اش این است که منطبق با ویژگی‌های شخصیتی (در حد فهم و درک) آنها باشد)

همه مصاحبه‌شوندگان تفکیک مفاهیم اخلاقی را برای گروه‌های سنی مختلف کودک لازم می‌دانستند و علت اصلی این تفکیک را هم تفاوت‌های شناختی تحولی کودک در هر دوره سنی می‌دانستند که بعضی از آنها عوامل دیگری را نیز سبب این لزوم تفکیک می‌دانستند که به شرح زیر است :
عامل تفکیک بیان مفاهیم اخلاقی برای کودکان :
 ویژگی‌های روانشناختی اعم از :
o اختلاف سنی
o رشد عقلی
o رشد شخصیتی
o رشد زبانی
o درک مفهومی (دریافت‌هایی که دارند)
 اختلاف محل سکونت
 اختلاف زمان زندگی (تفاوت نسل‌هاست)
و نیز اکثر مصاحبه‌شوندگان مفاهیمی که به مسائل و نیازهای روزمره کودک می‌پردازد و برای آنها کاربردی است را بدون ذکر آن مفاهیم حائز اهمیت اولویت بیشتر برای طرح در آن دوره سنی می‌دانستند. و جالب اینکه این مفاهیم برای اینکه مفاهیم کاربردی برای هر گروه سنی باشند باید منطبق با ویژگی‌های شخصیتی (در حد فهم و درک) مخاطبین کودک در آن دوره سنی باشد. و نیز نکته دیگری که از صحبت‌های ایشان برداشت شد این بود که حیطه کاربردی برای هر دوره با توجه به میزان تعامل آن کودک با محیط پیرامونی اوست که به عنوان مثال حیطه‌های زیر و مسائل مربوط به تعامل در این حیطه‌ها بیشتر برای آن کودکان در هر دوره سنی حائز اولویت است :
 خردسالان
o خانواده (مانند رابطه مادر و فرزند)
 کودکان
o مدرسه (مانند رابطه کودک و معلم)
o خانواده
 نوجوانان
o همسالان (دوستان) (مانند رابطه دوستی)
ه گروه‌های اجتماعی (مانند نقش‌پذیری و مسئولیت‌پذیری در این گروه‌ها)
o مدرسه
o خانواده
با توجه به حیطه‌‌های مطرح شده و ویژگی‌های شخصیتی هر دوره می‌توان به مفاهیمی دست پیدا کرد که قابل ارائه برای هر مخاطب کودک در دوره سنی خود می‌باشد.

4-1-5-2-4 سؤال چهارم : قرابت قالب‌ها برای ظرف شدن محتوای اخلاقی

جدول 4-5 : کدگذاری مرحله دوم سؤال چهارم
کلیدهای استخراج شده کلی از سؤال چهارم کلیدهای