منبع مقاله با موضوع مؤلفه انگیزشی و اعتماد به نفس

دانلود پایان نامه
«و ما بر هیچ کس مگر به اندازه‌ی توانش تکلیف نمی‌نهیم…»
«لایکلّف الله نفساً إلا وُسعَها…» بقره: 285
«… خدا هیچ کس را تکلیف نکند، مگر به اندازه‌ی توانش…»
«لایکلّف الله نفساً إلا ماءاتَها…» طلاق: 7
«خدا هیچ کس را تکلیف نمی‌کند مگر به قدر آنچه به او داده است…»
با اندکی ژرف‌اندیشی در آیات بالا مشخص می‌شود که ویژگی‌هایی چون داشتن معیارهای دست نیافتنی، تلاش افراطی برای دست‌یابی به آن معیارها و ارزیابی‌های سخت‌گیرانه از نظر اسلام نکوهیده شناخته می‌شوند، چرا که بیرون از تاب و توان انسان‌اند. نظام تربیتی اسلام، «روش تکلیف به اندازه وسع و توانایی» را سفارش می‌کند. در این روش مربی در برخورد با متربی باید چیزی بخواهد که در توان فهم و عمل وی قرار گیرد. این روش مبتنی بر «اصل عدل الهی» است. عدل الهی نیز ایجاب می‌کند که هیچ کس را مگر به اندازه تواناییش تکلیف نکند (هرمزی‌نژاد، 1380).
2-3-3- انواع کمال‌گرایی
هاماچک (1978) میان کمال‌گرایی بهنجار و روان‌نژند تفاوت گذاشت و معتقد بود که کمال‌گرایی پدیده‌ی بسیار پیچیده‌ای است که هم به فعالیت طبیعی سازگار و هم به ناسازگاری‌های روانی وابسته است. در کمال‌گرایی بهنجار اشخاص از کارهای سخت و طاقت‌فرسا لذت می‌برند و زمانی که احساس می‌کنند در انجام کارها آزادند، می‌کوشند تا به بهترین صورت عمل کنند.موفقیت در انجام کارها گونه‌ای احساس خشنودی و رضایت به همراه می‌آورد. همچنین نوعی احساس اعتماد به نفس نیز در پی دارد؛ زیرا افراد می‌توانند هم محدودیت‌های فردی و هم محدودیت‌های اجتماعی را بپذیرند(ریچ، 2007).
انتظارات و توقعات واقعی به افراد اجازه می‌دهد تا از تلاش‌های خویش لذت ببرند و از نظر احساسات سیراب شوند، در انجام وظیفه بکوشند و رشد کنند و کارشان را به بهترین شیوه انجام دهند (هویت و فلت، 2002).بنابراین برخی جنبه‌های کمال‌گرایی (خود مدار) و معیارهای بالای شخصی و پی در پی شدن آن‌ها از تلاش‌های سازنده برای دستاورد ویژگی‌های خوب دیگری مانند خود شکوفایی هستند (استوبر، 2006). پشتیبانی مثبت و تشویق ارتباط با اولیاء و آموزگاران حس خودشکوفایی اشخاص را بالا برده و سرعت می‌بخشد. زنان دانشگاهی که معیارهای شخصی بالایی دارند، از گونه‌های مثبت کمال‌گرایی به شمار می‌روند (فراست، لاهارت و روزنبلیت، 1991). ایشان دارای مادرانی بودند که معیارهای بالایی برای خودشان داشته و بسیار مرتب و منظم بوده‌اند. ویژگی کمال‌گرایی مثبت والدین، رابطه معنی‌دار با وجود اینگونه ویژگی‌ها در دخترانشان دارد(استوبر، 2006). کمال‌گرایی روان رنجور به علت پرهیز زیاد از اشتباه به وجود می‌آید. برای شخص انجام هیچ کاری خوب به نظر نمی‌رسد و فرد از بدست آوردن خشنودی از آن‌چه در حالت طبیعی خوب انجام شده و یا حتی بهتر از کارهای دیگران نیز هست، ناتوان است. احساس‌های ژرف و پستی و آسیب‌پذیری، فرد را وا می‌دارد تا دست به یک دور پایان‌ناپذیر از تلاش‌های خودشکن بزند که در آن هر کار یا مسئولیتی گونه‌ای چالش تهدید کننده به شمار می‌آید، هیچ گونه تلاشی کاملاً بسنده به نظر نمی‌رسد وهمزمان که فرد می‌کوشد رضایت و خشنودی دیگران را فراهم آورد به شدت تلاش می‌کند از هرگونه شکست و خطا بپرهیزد (استوبر، 2006). بنابراین چنین شرایط خود درگیری (هویت و فلت، 2002).و تجربیات تنش‌زای میان فردی(هویت و فلت، 2002).گونه‌ای درماندگی و عاطفه‌ی منفی شدید در شخص به وجود می‌آورد. چنین اشخاصی پیش، در ضمن و پس از سنجش امور خود، گونه‌ای عاطفه منفی چشمگیر را تجربه می‌کنند (فراست و همکاران، 1990). تری-شورت، اوئنز، اسلید و دیویی (1995) بر اساس تقسیم بندی بهنچار-نوروتیک کمال‌گرایی در چارچوب یک مدل نظری، دو نوع کمال‌گرایی مثبت و منفی را متمایز کردند. کمال‌گرایی مثبت به آن دسته از شناخت‌ها و رفتارها گفته می‌شود که هدفشان کسب موفقیت‌ها و پیشرفت‌های سطح بالا به منظور دستیابی به پیامدهای مثبت است (ریچ، 2007). کمال‌گرایی منفی به شناخت‌ها و رفتارهایی گفته می‌شود که هدفشان کسب موفقیت‌ها و پیشرفت‌های سطح بالا به منظور اجتناب یا فرار از پیامدهای منفی است (ریچ، 2007).
2-3-4- ابعاد کمال‌گرایی
کمال‌گرایی خود مدار: یک مؤلفه انگیزشی است که شامل کوشش‌های فرد برای دست‌یابی به خویشتن کامل می‌باشد و در این بعد کمال‌گرایی افراد دارای انگیزه قوی برای کمال، معیارهای بالای غیرواقعی، کوشش اجباری و دارای تفکر همه یا هیچ در رابطه با نتایج به گونه موفقیت‌های تام و یا شکست‌های تام می‌باشند. این افراد بر عیب‌ها وشکست‌های گذشته خویش تمرکز می‌کنند و معیارهای شخصی غیرواقعی را در سرتاسر حوزه‌ی رفتاری خود فراگیر می‌سازند. این افراد به افراط موشکاف و انتقادگر هستند به گونه‌ای که نمی‌توانند عیب‌ها و اشتباهات با شکست‌های خود را در جنبه‌های مختلف زندگی بپذیرند(هویت و فلت، 2002).
کمال‌گرایی دیگر مدار: بعد مهم دیگر کمال‌گرایی در بر دارنده عقاید و انتظارات درباره شایستگی‌های دیگران است. (هالندر، 1965). کمال‌گرایی دیگر مدار یک بعد میان فردی است که در بر گیرنده‌ی گرایش به داشتن معیارهای کمال‌گرایانه برای اشخاصی است که برای فرد اهمیت بسیاری دارند (فلت و همکاران، 1991). از آنجایی که کمال‌گرایی دیگر مدار با بی‌اعتمادی و احساس دشمنی نسبت به دیگران همراه است، این بعد کمال‌گرایی ممکن است به روابط میان شخصی دشوار بینجامد (هویت و فلت، 2002). از سوی دیگر فراست، هایمبرگ، هولت و ماتیا (1993) کمال‌گرایی دیگر مدار را اینگونه تعریف کردند: گرایش فرد به داشتن مجموعه انتظارات غیر واقع‌بینانه برای دیگران و ارزیابی سفت و سخت از آن‌ها. فرد کمال‌گرا می‌خواهد دیگران را به گونه‌ی مبالغه‌آمیزی با معیارهای غیرواقعی «کامل» ببیند.
کمال‌گرایی القاء شده اجتماعی: این بعد از ابعاد میان فردی دیگران ساخته شده است. عقیده‌ای است که دیگران انتظارات اغراق‌آمیز و غیرواقعی را بر شخص اعمال می‌کنند که هر چند بر‌آوردن آن‌ها دشوار است ولی شخص باید به این استانداردها دست یابد تا مورد پذیرش دیگران قرار گیرد (فراست و همکاران، 1990؛ هویت و فلت، 2002). چون این معیارهای افراطی از طرف دیگران به عنوان معیارهای تحمیل شده‌ی بیرونی تجربه می‌شوند، این احساس در فرد به وجود می‌آید که کنترل نشدنی هستند و به احساس شکست، اضطراب، خشم، درماندگی و ناامیدی می‌انجامند و به تفکرات خودکشی و افسردگی مربوط می‌شوند (بلت، 1995). افراد با سطوح بالای کمال‌گرایی القاء شده اجتماعی در برخورد با معیارهای دیگران نگران می‌شوند. آن‌ها از ارزیابی منفی دیگران می‌ترسند و از عدم تأیید دیگران می‌پرهیزند و اهمیت بیشتری به دست‌یابی به توجه دیگران نشان می‌دهند. (هویت و فلت، 2002).
2-3-5- ویژگی‌های افراد کمال‌گرا
مهم‌ترین ویژگی‌های کمال‌گرایی داشتن اهداف بلندپروازانه، جاه‌طلبانه، مبهم و دست ‌نیافتنی و تلاش افراطی برای رسیدن به این اهداف است. هم‌چنین اعتقاد بر این است که مشکلات سازگاری افراد کمال‌گرا ناشی از وجود ویژگی‌های زیر است:
– داشتن معیارهای غیرواقع‌گرایانه و تلاش افراطی برای بدست آوردن این معیارها
– توجه انتخابی و تعمیم افراطی شکست‌ها
– ارزیابی سخت‌گیرانه از خود و گرایش به اندیشه همه یا هیچ (استوبر و همکاران،2011).
کمال‌گرایان دوست دارند همه چیز سر جای خودش باشد و در زمان خودش انجام شود. برای آن‌ها نظم و روندکاری، حتی درباره‌ی کارهای جزئی اهمیت زیادی دارد. اشتباهات قابل تحمل نیستند. آن‌ها یک نامه‌ی غیررسمی‌‌ دست‌نویس را حتی اگر خودکارشان لغزیده باشد یا املای کلمه‌ای نادرست نوشته شده باشد دوباره می‌نویسند. این چنین زندگی کردن اگرچه سخت و پر تشویش است ولی تا زمانی که کارها ثابت و پیش‌بینی شدنی باشند، اوضاع پیش می‌رود. این افراد معمولاً سخت‌کوش، پرکار و قابل اعتماد هستند ولی آمادگی رویارویی با تغییرات ناگهانی و موقعیت‌های دور از انتظار را به هیچ روی ندارند. مشکلات آن‌ها در سازگاری با تغییرات و گرایش نداشتن آن‌ها به ترک روند عادی کارها سبب می‌شود هنگامی‌‌ که جریان عادی کارها مختل شود، شدیداً دچار استرس شوند. توجه بیش از اندازه آن‌ها به جزئیات، به این معنی است که آن‌ها پیوسته در حال به وجود آوردن استرس برای خود هستند، در حالیکه با اولویت‌بندی بهتر و یک برخورد ساده‌تر با کارهایی که اهمیت کمتری دارند می‌توانند به راحتی از این همه اتلاف وقت جلوگیری کنند. با مرور در ادبیات پژوهش می‌توان فهرستی از ویژگی‌های افراد کمال‌گرا را به این ترتیب ارائه نمود:
داشتن اهداف بلندپروازانه، جاه‌طلبانه، مبهم، دست‌نیافتنی و تلاش افراطی برای بدست آوردن این اهداف
گرایش به اندیشه همه یا هیچ
ارزیابی سخت‌گیرانه از خود و دیگران
نیاز شدید به موفقیت
پرهیز از انتقاد دیگران و دوری جستن از آشکار شدن عیب‌ها و نقص‌ها