مقاوله، زنان، ممنوعیت، کارگران

مربوط به منع کار زنان هم که در مشاغل مدیریت و نظارت کار میکنند می شود و ضمن آن نتیجه گرفت : (( این عقیده که سازمان بین المللی کار فقط در مورد کارگرانی که کار یدی می کنند (ونه سایر کارگران ) باید اخذ تصمیم کند در متن اساسنامه ( بخش سیردهم عهدنامه و رسای ) نقطه اتکایی ندارد . ))178
پس از صدور این رأی و با عنایت به مشکلاتی عملی که در راه اجرای این مقاوله نامه وجود داشت مقاوله نامه مذکور به موجب مقاوله نامه شماره 41 مورد تجدید نظر قرار گرفت .
ب- مقاوله نامه شماره 41 : این مقاوله نامه در سال 1934 به تصویب کنفرانس بین المللی کار رسید . این مقاوله نامه ضمن حفظ اصل ممنوعیت در کار زنان در شب و درج سایر مقررات مندرج در مقاوله نامه شماره 4 ، از نظر محاسبه فاصله زمانی کار شبانه انعطاف بیشتری دارد . بدین معنی که در مفهوم شب هر چند اساساً آن را شامل یازده ساعت پی در پی می داند اما تخلف از این اصل را شورت موقت ( مانند محدود کردن مدت ممنوعیت به 10 ساعت که باید فاصله بین 10 شب و 5 صبح را برگیرد )جایز میداند . مهمترین تفاوت مقاوله نامه این است که زنانی را که در مشاغل مدیریت هستند و معمولاً به کار یدی مشغول نمی باشند ، از شمول ممنوعیت مستثنی کرده است . 38 دولت مقاوله نامه را تصویب کرده اند .179 با همه این احوال ، مقاوله نامه شماره 41 نیز مورد انتقاد قرار گرفت و با تجدید نظر در آن ، مقاوله نامه شماره 89 در سال 1948 مورد تصویب قرار گرفت .
ج- مقاوله نامه شماره 89 : تجدیدی نظری که با تصویب مقاوله نامه شماره 89 ( مصوب 1948 ) مورد تجدید نظر قرار گرفت . مقاوله نامه شماره 89 در زمینه تعریف دوره شب ، آزادی بیشتری به دولتها می دهد و از این نظر نسبت به مقاوله نامه های قبلی انعطاف پذیرتر است . بدین ترتیب برابر ماده 2 مقاوله نامه واژه شب به معنای مدتی است که دست کم شامل یازده ساعت متوالی بوده و دست کم هفت ساعت از ساعات بین 10 شب تا 7 صبح را دربرگیرد . تعیین این فاصله و تغییر آن در مورد مناطق ، منابع ، صنایع ، کارگاهها یا رشته هایی از صنایع با مقام صلاحیتدار هر کشور است . البته این مقام قبل از تصمیم گیری در مورد تعیین ساعات شب که دیرتر از ساعت یازده شب شروع شود باید با سازمانهای کارگری و کارفرمایی مربوط مشورت کند . این مقاوله نامه همانند مقاوله نامه شماهر 41 شامل زنان شاغل در پستهای مدیریت نمی شود . اما علاوه بر آن زنانی را هم که در بخش خدمات بهداشتی و رفاه عمومی کار می کند و معمولاً کار یدی انجام نمی دهند از شمول خود مستثنی نموده است .180
د- پروتکل الحاقی به مقاوله نامه شماره 89 : از زمان تصویب مقاوله نامه شماره 89 اصل ممنوعیت کار زنان در شب با ابراز دلایلی چون ایجاد تحولات اجتماعی و اقتصادی ، نیاز به نیروی کار فراوان و مغایرت این ممنوعیت با اصل تساوی زن و مرد مورد مخالفت قرار گرفته است . به طوری که تا پایان سال 1996 تعداد 15 کشور نسبت به الحاق قبلی خود به مقاوله نامه شماره 89 اعلام انصراف نموده اند .
بر این اساس کنفرانس بین المللی کار در هفتادو همفتمین اجلاسیه کار در سال 1990 پروتکلی را تحت عنوان پروتکل الحاقی به مقاوله نامه شماره 89 به تصویب رساند . به موجب ماده یک این پروتکل کشورهای عضو می توانند در قوانین و مقررات ملی خود که پس از مشورت با سازما نهای کارگری و کارفرمایی حائز اهمیت اکثریت به تصویب می رسانند پیش بینی نمایند تا بنا به تصمیم مقامات صلاحیتدار داخلی و با رعایت شرایطی تغییراتی در مدت زمان کار شبانه تعریف شده در مقاوله نامه انجام گرفته و استثنائاتی نسبت به ممنوعیت کار شبانه زنان اعمال گردد . این تغییرات و استثنائات در موارد ذیل می تواند صورت گیرد :
1) در یک شاخه معین از یک شغل یا حرفه ، مشروط به موفقیت سازمانهای کارگری و کارفرمایی ذیربط .
2) در یک یا چندین مؤسسه معین ، به شرط اینکه اولاً، کارفرما و نمایندگان کارگران کارگاه در این زمینه موافقت نامه ای منعقد نمایند . ثانیاً با سازمان های کارگری و کارفرمایی فعال در آن شاخه شغلی یا حرفه و یا با سازمانهای کارگری و کارفرمایی حائز اکثریت مشورت شود .
3) در یک کارگاه یا مؤسسه خاص به صورت موقت و به شرط آنکه اولاً، نمایندگان کارگران کارگاه و نیز سازمان های کارگری و کارفرمایی مورد مشورت قرار گیرند . ثانیاً، مقام صلاحیتدار داخلی شخصاًاطمینان یابد که محافظتهای کافی از لحاظ ایمنی و بهداشت کار ، خدمات اجتماعی و تساوی فرصت ها و رفتار برابر با کارگران زن در کارگاه وجود دارد .
با این حال ماده 2 پروتکل مذکور اعمال تغییرات و استثنائات مندرج در یک ماده را در مورد باردار در طور دوره ای حداقل به مدت 16 هفته قبل و بعد از زایمان ممنوع اعلام نموده است .181

مطلب مرتبط :   سیاست، جنایی، کیفری، عوامگرایی

3-4-1-تحول و دگرگونی در پذیرش معیارهای بین المللی کار
هر چند در ایتدا مقاوله نامه های مربوط به ممنوعیت کار زنان در شب مورد استقبال کشورهای زیادی قرار گرفتند و نزدیک به هشتاد کشور دست کم به یکی از مقاوله نامه های یاد شده ملحق شده اند با این وصف ممنوعیت کار در زنان در ساعات شب ، چه در زمان تصویب این معیارها و چه پس از آن مورد انتقاد قرار گرفته است .
الیته دلایل انتقاد کشورها با یکدیگر متفاوت میباشد . در برخی از کشورها به ویژه در جهان سوم که کمبود سرمایه مانع گسترش فعالیتهای اقتصادی است مخالفین معتقدند که از لحاظ اقتصادی استفاده از نیروی کار فراوان و ارزان و از آن جمله نیروی کار زنان می تواند فراورده ها و کالاهای این کشور را در سطحی قرار دهد که قابل رقابت با محصولات کشورهای صنعتی باشد . در قاره آسیا به ویژه آسیای جنوب شرقی مخالفت با اصل ممنوعیت فراوان بوده است .
از سوی دیگر ، در سال های اخیر مخالف ممنوعیت کار زنان در ساعات شب پایه استدال خود را بر اصل برابری زن و مرد قرار داده اند و ابراز عقیده می کنند که چنین ممنوعیتی نوعی تبعیض به ضرر زنان به وجود می آورد و سبب می شود که در پاره ای مشاغل از استخدام زنان خودداری شود . این طرز فکر در کشورهای صنعتی به چشم می خورد و چندین دولت رسماًاین نظر را تأیید کرده اند و بر همین اساس طی سالهای 1981 – 1982 سه کشور انصراف خود را از الحاق قبلی به مقاوله نامه شماره 89 اعلام داشتند . این سه کشور عبارتند از : ایرلند ، لوکزامبورگ و اروگوئه . دلایل ارائه شده از سوی این کشورها مشابه و نظیر دلایلی است که ده سال پیش از آن از سوی کشور هلند برای اعلام انصراف از مقاوله نامه مذکور ابراز گردید .182
دلایل ابراز شده در این خلاصه می شود که زمان تصویب مقاوله نامه شماره 89 تحولات اجتماعی و علمی دور از ذهنی رخ داده است . اقدامی که در ابتدا برای مقابله با کار سخت اضافی به عنوان یک تدبیر حمایتی از زنان کارگر مطلوب بود ، در حال حاضر موجب تبعیض علیه آنها می شود . چرا که اولاً، ممنوعیت کار شب آنها را ازبرخی فرصتهای شغلی محروم نموده است و مانعی در راه ایجاد فرصتهای مساوی و رفتار برابر با کارگران زن و مرد شده است . ثانیاً ، چنین ممنوعیتی دیگر مناسب با شرایط امروزی صنایع نمی باشد و در برخی از بخشها به کمک فن آوری جدید ، شرایط کار و پیشرفت و تکامل یافته است . ثالثاً ، هیچ مدرک و دلیل پزشکی وجود ندارد که ثابت کند ( به جز در دوران بارداری و شیردهی ) کار شبانه برای زنان زیان آور تر از مردان است . در یکی از پژوهشهای سازمان بین المللی کار اشاره شده که بسیاری از کارگران شاغل در شب بیش از 4 تا 6 ساعت در طول روز به خواب نمی روند . کمبود خواب به یک اندازه بر روی سلامتی مردان و زنان تأثیر منفی می گذارد . البته خستگی زیاد ناشی از کار شبانه آثار زیانبار خاصی را بر روی سلامتی زنان باردار و مادران شیرده می گذارد .183
برخی از دولتهای اروپایی که مخالفت با برقراری این ممنوعیت می باشند به رأی صادره توسط دیوان دادگستری جوامع اروپایی184 در سال 1991 و نیز به دستورالعمل شورای جوامع اروپایی185 درباره اجرای اصل رفتار مساوی با زنان و مردان در زمینه دستیابی به شغل ، راهنمایی و آوزش حرفه ای و شرایط استخدامی ، استناد نموده اند . این دستورالعمل مقرر میدارد که کلیه کشورهای عضو باید تدابیر مناسبی را اتخاذ نمایند تا ((کلیه قوانین و آیین نامه ها و مقررات اداری مغایر با اصل رفتار مساوی الغاء گردند . )) و (( قوانین و آیین نامه و مقررات اداری مخالف با اصل رفتار مساوی که در ابتدا برای حمایت از زنان وضع شده اند ، در زمانی که دیگر اساس و پایه محکمی ندارند ، باید مورد تجدید نظر قرار گیرند . . )) دیوان دادگستری جوامع اروایی نیز در رأی خود اعلام نموده است که حمایت ویژه از زنان فقط در صورتی می تواند قابل قبول باشد که ضرورتی برای رفتار متفاوت با زنان و مردان وجود داشته باشد و در حال حاضر ( به جز در دوران بارداری و زایمان ) آثار و خطرات ناشی از کار شبانه عموماً بین زنان و مردان یکسان و مساوی است .186 بدین ترتیب به موجب رأی دیوان ، موضوع حمایت از زنان که در ابتدا سبب برقراری ممنوعیت کار شبانه برای آنها شده

مطلب مرتبط :   سیاست، «مصلحت، مصلحت، فوکو