مقاوله، زایمان، زنان، زن

زباله شهری ( ماده 5 )
ب – جمع آوری و انبار کردن کود و انتقال در واحدهای دامداری و طیور ( ماده 6 )
ج – کار با مواد رادیو اکتیو و قرار گرفتن در معرض پرتوهای یونساز ( ماده 11)
د – کار در امور سمپاشی باغات و اشجار و مزارع به طور کلی ضدعفونی کردن اماکن ( کاده 14 )
ه – کار مستقیم در امر تولید و ترکیب سموم و حشره کش ها ( ماده 15 )
و – کار با وسایل دارای ارتعاش در حدودی که برای سلامتی کارگر زیان آور باشد ( ماده 16 )
ب- حمل بار سنگین : مطابق ماده 75 قانون کار مصوب 1369 حمل بار بیشتراز حد مجاز با دست و بدون استفاده از وسایل مکانیکی ، برای کارگران زن ممنوع است . این ماده تعیین حد مجاز بار منوط به تنظیم دستورالعملی دانسته که توسط شورای عالی کار پیشنهاد و به وسیله وزیر امور کار و امور اجتماعی مورد تصویب قرار گیرد . در این راستا (( آیین نامه مربوط به حمل بار با دست و بدون استفاده از وسایل مکانیکی برای کارگران زن و نوجوان )) در جلسه مورخ 25/12/1369 از طرف شورای عالی کار پیشنهاد و در تاریخ 11/1/1370 به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسید . در این آیین نامه در مرحله اول موضوع آیین نامه مورد تشریح و تعریف قرار گرفته است و به موجب ماده یک : (( منظور از حمل بار با دست و بدون استفاده از وسایل مکانیکی در این آیین نامه عبارتند از بلند کردن ، پایین نهادن ، حمل و جابه جایی اشیاء و بار از نقطه ای به نقطه دیگر توسط یک نفر و بوسیله دست و بدون به کار گیری ابزار و وسایل مکانیکی می باشد . ))
در زمینه میزان بار مجاز برای کارگران زن ، ماده 3 آیین نامه مقرر می دارد : (( حداکثر وزن مجاز برای حمل بار متعارف با دست و بدون استفاده از ابزار مکانیکی برای کارگر زن حدود 20 کیلوگرم می باشد . )) لازم به ذکر است به موجب ماده 7 آیین نامه مذکور ، حمل بار و جابه جایی بار برای زنان در طول مدت بارداری و نیز ده هفته پس از زایمان ممنوع می باشد .198

3-4-6-حمایتهای مربوط به جنبه مادری زنان شاغل
3-4-6-1-حمایت از جنبه مادری در حقوق بین المللی کار
در نیم قرن اخیر در سراسر جهان میزان مشارکت زنان در نیروی کار به طور قابل ملاحظه افزایش یافته است . زنان بیشتری به کار مشغول شده اند و حتی دردوران بچه داری آنها بیشتر از قبل به کار اشتغال دارند . در نیمه دوم این قرن ، موضوع حمایت از لحاظ رشد و تکامل رفتارهای محیط کار و ایجاد توقعات و انتظارات تازه در زمینه حقوق زنان کارگر پیشرفت زیادی پیدا کرده است .
مهمترین عناصر حمایت از جنبه مادری عبارتند از :
1- مرخصی قبل و بعد از زایمان که برای حمایت از سلامتی مادر و فرزند ضروری و لازم است .
2- مستمری نقدی به عوض بخشی از درآمدی که در این دوره زن شاغل از دست می دهد ، به وی پرداخت می شود و بدین ترتیب زن می تواند در صورت وضع حمل تا قبل از بازگشت به کار ، غرامت دستمزد خود را دریافت کند .
3- مزایای پزشکی از جمله مراقبتهای قبل از زایمان ، حین زایمان و بعد از آن که سومین عنصر ضروری می باشد .
عناصر اصلی حمایت از جنبه مادری نمی توانند از یکدیگر مجزا و جدا باشند . از آنجا که بسیاری از زنان از طریق اشتغال از مزایا و خدمات بهره مند می شوند ، مسأله امنیت شغلی آنها در دوران بارداری وزایمان مطرح می شود . حق اخذ مرخصی و حق بازگشت به کار پس از دوران زایمان لازم وملزوم یکدیگرند . مستمری نقدی بستگی به وضعیت اشتغال زن دارد خصوصاًدر مواردی که مستمری توسط کارفرما پرداخت می شود . بعلاوه امنیت شغلی می تواند موجب تداوم بیشتر زنان در پرداخت مخارج تأمین اجتماعی شود . معمولاً تأمین اجتماعی مستمری نقدی و مزایای پزشکی را تأمین می کند .
دیگر عنصر مهم حمایت از جنبه مادری شرایط کاری زنان می باشد . به طور کلی شرایط کار زنان باید از لحاظ ایمنی و بهداشت شغلی سالم و بی خطر باشد . اما در دوران بارداری و زایمان لازم است که به نیازهای کارگران زن توجهی خاص شود . کار سخت یا خطرناک یا در واقع هر نوع کاری که ممکن است خطری برای سلامتی مادر یا طفل باشد ، باید ممنوع اعلام و در صورت لزوم کار دیگری به زن محول شود . در نهایت ، رفع تبعیض شغلی اعم از شرایط استخدامی ، دستیابی به آموزش ، امکانات ارتقاء شغلی بخش ذاتی حمایت از جنبه مادری محسوب می شود و برای زنان حق داشتن کار با شرایطی مساوی و برابر با مردان را تضمین می کند .199

مطلب مرتبط :   فرهنگ، (عابدی،، مشاهدت، دل

3-4-7-روند کلی در اسناد بین المللی کار
الف – اسناد بین المللی مربوط به حمایت از جنبه مادری : با عنایت به ضرورت حفظ سلامتی کارگران زن در دوران بارداری و زایمان و جلوگیری از عوارض ناشی از کار کردن در این حالت و آثار نامطلوب آن برای مادر و کودک در نخستین کنفرانس بین المللی کار مقاوله نامه شماره 3 با عنان (( مقاوله نامه مربوط به اشتغال زنان قبل و بعد از زایمان )) تصویب شد . این مقاوله نامه فقط شامل فعالیتهای صنعتی و بازرگانی بود . در مورد فعالیتهای کشاورزی دو سال بعد یعنی به سال 1921 توصیه نامه شماره 12 به نام (( توصیه نامه مربوط به حمایت از زنان شاغل در کشاورزی ، قبل و بعد از زایمان )) از تصویب کنفرانس گذشت . مقاوله نامه شماره 3 در سال 1952 با تصویب مقاوله نامه شماره 103 مورد تجدید نظر قرار گرفت . مقاوله نامه شماره 103 و توصیه نامه شماره 95 که مکمل آن محسوب می شود دارای عنوان (( حمایت از جنبه مادری )) هستند و شامل همه فعالیتها اعم از صنعت ، بازرگانی و کشاورزی می شوند . بدین ترتیب قلمرو مقاوله نامه شماره 103 نسبت به مقاوله نامه شماره 3 گسترده تر است . در عین حال از دیدگاه هر دو مقاوله نامه ، کارگاههای مشمول می تواند متعلق به بخش خصوصی یا عمومی باشد ، کارگران زن در هر سن دارای هر ملیتی که باشند ، خواه ازدواج کرده یا نکرده باشند چنانچه در یکی از فعالیتهای فوق مشغول باشند ، مشمول مقررات مقاوله نامه خواهند بود .200 با توجه به اینکه قلمرو مقاوله نامه شماره 103 بسیار وسیع است کشورهایی که بدان ملحق می شوند می توانند برخی از فعالیتها را مستثنی نمایند . این استثناها که اساساً شامل کارگاههای خانوادگی می شود ممکن است برخی فعالیتهای دیگر را هم در بر بگیرد . بدین ترتیب این مقاوله نامه استثنا نمودن برخی مشاغل غیر صنعتی از جمله کارهای کشاورزی (غیرزراعی ) ، کار خانگی دارای مزد در کارگاههای خانوادگی و انجام امور خانه داری ونیز مشاغل مربوط به حمل و نقل دریائی را مجاز اعلام نموده است . البته دولتی میتواند به این موارد استثنائی توسل جوید که قبلاً همرا با سند الحاق ریال مشاغل استثنا شده را طی اعلامیه ای متذکر شده باشد و در گزارش سالیانه خود راجع به اجرای مقاوله نامه باید وضعیت اجرایی و قانونی خود را در رابطه با موارد استثناء شده و حدود پیشرفتی که درراه شمول مقررات مقاوله نامه به مشاغل استثناءشده حاصل گردیده به دفتر بین المللی کار اعلام و گزارش نماید .201
اگر تأثیر مقاوله نامه های یاد شده را بر اساس تعداد کشورهایی که بدانها ملحق شده اند بسنجیم نتیجه چندان رضایت بخش نیست زیرا به مقاوله نامه شماره 3 فقط 28 کشور پیوسته اند ( نه کشور آفریقائی ، نه کشور در قاره آرمیکا و ده کشور در قاره اروپا ) و به مقاوله نامه شماره 103 تنها 22 کشور ملحق شده اند . ( دو کشور از آفریق ، شش کشور درقاره آمریکا ، یک کشور در قاره آسیا و سیزده کشور در قاره اروپا ) با توجه به اینکه برخی از کشورها پس از الحاق به مقاوله نامه شماره 103 انصراف خود را نسبت به الحاق قبلی به مقاوله نامه شماره 3 ، اعلام داشته اند و برخی کشورها به هر دو پیوسته اند تعداد کل کشورهایی که به این مقاوله نامه ها ملحق شده اند جمعاً از سی ونه کشور بیشتر نیست .202
ب- پیشنهاد تجدید نظر در اسناد بین المللی کار : مقاوله نامه مربوط به حمایت از جنبه مادری دارای معیارهایی هستند که نسبت به اکثر قوانین ملی از سطح بالاتری برخوردار می باشند . با وجود اینکه نفوذ و تأثیر آنها در کشورهای مختلف قابل توجه است ، اما میزان تصویب آنها توسط کشورها کم بوده و آما کنونی مطابقتی با اهمیت موضوع ندارد . در ارتباط با مقاوله نامه شماره 103 ، مانع اصلی در گسترش مقاوله نامه ، میزان مستمری نقدی و مدت مرخصی زایمان است . هنوز در برخی از کشورها این مرخصی کمتر از دوازده هفته است .
همچنین در تعدای از کشورها ، مشکلات الحاق به این مقاوله نامه مربوط به سایر مقررات مندرج در آن می شوند نظیر الزام به افزایش این نوع مرخصی در صورت اشتباه در پیش بینی موعد زایمان یا بروز ناشی از زمان بارداری یا زایمان ، ممنوع کردن کارفرما از پرداخت مستمری و منع اخراج کارگر زن در دوران مرخصی بارداری و زایمان .203
بر این اساس بیشتر حقوق دانان دلیل عدم استقبال این کشورها از این مقاوله نامه ها را بالا بودن سطح معیارهای مندرج در این مقاوله نامه در مقایسه با امکانات بیشتر کشورهای عضو می دانند و معتقدند که قلمرو گسترده مقاوله نامه شماره 103 ، میزان مستمری تعیین شده در آن ( دست کم دو سوم درآمد قبلی کارگر ) ، مدت مرخصی و برخی

مطلب مرتبط :   زیست‌محیطی، حفاظت، کمیته، برنامه‌های