مقاله درباره انعقاد قراردادهای الکترونیکی و قراردادهای الکترونیکی

دانلود پایان نامه
گروه اول: B2C(business to customer) تجارت الکترونیکی ممکن است بین تجار یاشرکت‌های تجاری ازیک‌طرف و مصرف‌کنندگان از طرف دیگر واقع شود.تولیدکنندگان ممکن است از طریق اینترنت کالاها و خدمات خود را به عموم مصرف‌کنندگان عرضه کنند. این نوع از تجارت الکترونیکی شبیه خرید از یک فروشگاه است که افراد به آنجا مراجعه می‌کنند و کالاهای موردنیاز خود را انتخاب و خریداری می‌کنند. این مراجعه در تجارت الکترونیکی به‌صورت آنلاین است؛ مانند: «آمازون»
گروه دوم: B2B(business to business)بیشترین و بااهمیت‌ترین بخش تجارت الکترونیکی بین تجار وشرکت‌های تجاری انجام می‌شود که بعضاً به آن تجارت بین سازمانی یا تجارت الکترونیکی ((بنگاه به بنگاه)) گفته می‌شود. در این بخش، بایع و خریدار هر دو تاجر و یا شرکت تجاری هستند که از طریق کامپیوتر و فناوری دیجیتالی نسبت به خرید مواد، قطعات و کالاهای واسطه‌ایموردنیاز خط تولید خود از سایر تولیدکنندگان اقدام می‌کنند و یا مواد، قطعات و کالاهای واسطه‌ایموردنیاز خط تولید خود از سایر تولیدکنندگان اقدام می‌کنند و یا مواد، قطعات و کالاهای واسطه‌ای به سایر تولیدکنندگان می‌فروشند.
گروه سوم: (customer to customer) C2Cگروه بعدی از تجارت الکترونیکی به تجارتی تعلق دارد که هر دو طرف آن اشخاص عادی و یا به‌عبارت‌دیگرمصرف‌کننده‌اند. در این گروه، نه خریدار و نه فروشنده هیچ‌کدام تاجر و یا شرکت تجاری محسوب نمی‌شوند، بلکه افراد معمولی هستند که کالای دست‌دوم یا مازاد خود را از طریق آنلاین به سایر مصرف‌کنندگانمی‌فروشند. برخی از سایت‌های اینترنتی مثل eBay ((حراج آنلاین)) راه‌اندازیکرده‌اند. حراج آنلاین یکی از رایج‌ترینروش‌هایی است که به‌موجب آن مصرف‌کنندگانمی‌توانند از طریق الکترونیکی با یکدیگر معامله کنند.
گروه چهارم: (customer to business) C2Bگروه چهارم از تجارت الکترونیکی شبیه گروه اول است با این تفاوت که در گروه اول تجار و شرکت‌های تجاری کالاها و خدمات خود را به‌صورت آنلاین به مصرف‌کنندگان عرضه می‌کننددرحالی‌که در این گروه مصرف‌کنندگان نیازهای خود را به تجار و شرکت‌های تجاری عرضه می‌کنند. مصرف‌کنندگان ممکن است از این طریق قیمت پیشنهادی خود را برای خرید کالاها و خدمات شرکتی، به آن شرکت ارائه کنند و یا تقاضا نمایند که کالایی متناسب با نیاز آن‌ها تولید شود و یا در کالای تولیدی آن شرکت تغییراتی متناسب با درخواست آن‌ها انجام پذیرد.
گروه پنجم: B2G (business to government) گروه دیگر از تجارت الکترونیکی، رابطه تجار و شرکت‌های تجاری با نهادها و دستگاه‌های اداری و دولتی است. با رشد تجارت الکترونیکی، دستگاه‌های دولتی نیز به‌تدریج از طریق آنلاین و به‌صورت مجازی ارائه می‌کنند. غیر از دستگاه‌های دولتی استفاده از فناوری دیجیتالی در بین دستگاه‌های عمومی غیردولتی و مؤسسات غیرانتفاعی نیز درحال‌توسعه است.
گروه ششم: A2CوC2A(administer to customer) مدل تجارت الکترونیکی C2A هنوز پدیدار نشده است، ولی به دنبال رشد انواع B2Cو B2A، دولت‌ها احتمالاً مبادلات الکترونیکی را به حیطه‌هایی همچون جمع‌آوریکمک‌های مردمی، پرداخت مالیات بر درآمد و هرگونه امور تجاری دیگر گسترش خواهند داد که میان دولت و مردم انجام می‌شود.
معامله دولت با مصرف‌کنندهA2C: یک‌نهاد دولتی، کالا یا خدمات یا اطلاعات را برای مصرف‌کنندگان خصوصی خود فراهم می‌کند که مشتمل بر خدمات جهت تسهیلات آب، برق و گاز می‌باشد.
گروه هفتم: (government to business) G2B, B2Gبرخی نویسندگان مقوله جداگانه‌ای از B2G معرفی کرده‌اند. گاه به بیع‌های تاجران (بنگاه‌ها) با دولت اطلاق می‌شود. این نوع معامله با سایر انواع معاملات بین واحدهای تجاری و صنفی با واحدهای تجاری و صنفی متفاوت است، اما اختلاف، در آن نیست که در کل روش متفاوتی از B2B اتخاذ شود. بلکهدر G2B بر خدماتی که دولت به بنگاه‌های تجاری ارائه می‌کند اطلاق می‌شود و در مواردی مشمول مقرراتی است که دولت اعمال می‌کند. این تفاوت با B2B آشکارتر است؛ زیرا اغلب شامل کالا و خدمات، معاملات متفاوت و فن‌آوری متفاوت است (مثل سیستم پرداخت و جنبه‌های امنیتی).
لازم به ذکر است: تقسیم‌بندی‌های دیگرینیز در مدل تجارت الکترونیکی موجود است، ازجمله: معامله دولت با دولت، معامله دولت با مستخدم، معامله سیار، معامله تاجر با کارمند (employmentee)معامله غیرتجاری و معامله به شراکت که مهم‌ترینآن‌ها در بالا شرح آن گذشت.
د: انواع واسطه‌هایمورداستفاده در انعقاد قراردادهای الکترونیکی
شیوه‌های قراردادهای الکترونیکی را می‌توان از طریق وسایل ارتباط الکترونیکی که برای تشکیل قرارداد استفاده‌شده و بکار رفته تقسیم‌بندی کرد.
1- حضور مجازی در اتاق صحبت الکترونیکی
امروزه با استفاده از وسایل الکترونیکی این امکان وجود دارد که طرفین به‌صورت مستقیم از طریق حضور در اتاق‌های مجازی الکترونیکی باهم دیگر مذاکره و از عقاید و نظریات همدیگر در خصوص معاملات فی‌مابین مطلع و حتی شرایط قراردادی خود را موردبحثدر خصوص آن توافق نمایند.
2- انعقاد قرارداد از طریق پایگاه داده یا وب‌سایت
سازمان‌ها یا مؤسسات تجاری یا خدماتی جهت عرضه کالا و خدمات به مشتریان و متقاضیان ممکن است اقدام به ایجاد پایگاه داده یا وب‌سایت نماید بدین‌صورت که مجموعه فایل‌های وب یک سازمان یا موسسه درمکانی نگهداری می‌شودو دارای یک آدرس یکتا می‌باشد. در این پایگاه، داده‌ها، مشخصات وویژگی‌های کالا و یا خدمات این شرکت‌ها بعلاوه شرایط عرضه آن‌هاازجمله قیمت، نحوه تسلیم مبیع و تأدیه ثمن و غیره ذکرشده است؛ بنابراین متقاضیان با ورود به این سایت‌هامی‌توانند در صورت تمایل یا قبول شرایط معمولاً با فشار به کلیک موافقت اقدام به انعقاد قرارداد نمایند. در فرایندانجام معامله در چنین حالتی امکان چانه‌زنی وجود ندارد هرچند که طراحی چنین وب‌سایتیاتار نمائیاز لحاظ فنی غیرممکن نیستولی عموماً قرارداد به‌صورت فرم استانداردی که طرف دیگر باید محتوای آن فرم را قبول و نمایه ارسال را فشار دهدطراحی‌شده است. اینکه آنچه در وب‌سایتارائه‌شدهایجاب است یا خیرو آیا ایجاب عام است یا دعوت به ایجاب می‌باشد و در خصوص ماهیت و ارزش حقوقی این‌گونه قراردادها تفاوت نظر وجود دارد.ازآنجاکه در بخش مسائل مربوط به ایجاب و قبول مفصلاً به آن پرداخت می‌شود از تکرار آن خودداری به عملمی‌آید این روش معمولاً بین تجار و مصرف‌کنندگان و همچنین بین تجار با یکدیگر معمول است. امروزه فروشگاه‌های مجازی گسترده‌ایباقدرت و امکانات مالی و فنی بسیاری خصوصاً در ایالات‌متحده آمریکا فعالیت دارند فروشگاه‌های بزرگی چون AMAZONباهمکاری بیش از 500000 شرکت در سطح جهان این امکان را فراهم کرده است که اشخاص حقیقی یا حقوقی کالا یا خدمات موردنیاز را به‌صورت الکترونیکی خریداری، بهای آن را پرداخت و تحویل گیرند.
3- انعقاد قرارداد از طریق مبادله الکترونیکی داده‌ها
این مورد از طرق انعقاد قرارداد معمولاً متعلق به شرکت‌هاو مؤسسات تجاری و تجار است که دارای روابط مستمر معاملاتی با یکدیگرند در این روش ترتیباتی ایجاد می‌شود تا امنیت پیام‌ها حفظ شود چه اینکه ممکن است در پیام‌های ردوبدل شده مسائل مهم مربوط به اسرار شرکت‌ها و قراردادهای بین تجار بیان شود. از طرف دیگر حفظ اصالت و تمامیتداده‌ها ممکن است بعداً در رفع ابهام از مفاد قرارداد و یا حتی درزمانی که دعاوی نزد مراجع قضائی یا داوری مطرح شود حائز اهمیت باشد.
در این نوع،طرفین با مبادله الکترونیکی پیام‌ها و داده‌ها اقدام به توافق و انعقاد قرارداد می‌نمایند. البته ممکن است که این مبادلات به‌وسیله خود طرفین و یا توسط نرم‌افزارها و برنامه‌های هوشمند صورت پذیرد. در بند ز ماده 4 کنوانسیون 2005 سازمان ملل این حالت سامانه پیام خودکار نامیده شده است.برخی از حقوقدانان ((نماینده نرم‌افزاری)) و ((نماینده الکترونیکی)) نیز این وضعیت را نامیده‌اند. با پیشرفت فن‌آوری هوش مصنوعی ایننرم‌افزارهابه‌صورت وسیعی در شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی مورداستفاده قرار می‌گیرند. معمولاً از این طریق شرکت‌های بزرگ شرایط خود را برای فروش یا ارائه خدمات به بنگاه‌های اقتصادی که طرف معامله آن‌هامی‌باشند و یا می‌خواهند باشند به‌وسیلهنرم‌افزاری که حاوی اطلاعات لازم می‌باشد ارائه (ایجاب)می‌نمایند و رایانه‌های هوشمند شرکت مقابل نیز چنانچه ایجاب‌های دریافت شده ازلحاظ شرایط، قیمت، سفارش و غیره مساعد و موافق با خواسته‌های مسئولین شرکت (که به‌صورت مستقل در آن‌هاذخیره‌سازی شده) باشد اقدام به قبول ایجاب‌های مناسب می‌نماید.
در اعتبار و صحت چنین قراردادهایی نمی‌توان شک و تردیدی داشت.هرچند که قانون تجارت ایران در خصوص اعتبار قراردادهای منعقده از طریق سامانه پیام خودکار ذکری به عمل نیاورده ولی برخی از مقررات ازجمله بند ((و)) ماده 2 قانون نمونه تجارت الکترونیک که در آن ((سیستم رایانه‌ای))، «هر نوع دستگاه یا مجموعه‌ای از دستگاه‌های متصل سخت‌افزاری–نرم‌افزاریتعریف‌شده که از طریق اجرای برنامه‌های پردازش خودکار داده‌پیام عمل می‌کند». همچنین در بند«ص» ماده 2 همان قانون «عقد از راه دور»تعریف‌شده بدون اینکه شرط یا ویژگی خاصی برای ایجاب و قبول از راه دور تعیین‌شده باشد راقابل‌قبول دانست.
4- انعقاد قرارداد از طریق پست الکترونیکی (E-mail)
سرویس پست الکترونیکی یا ایمیل از خدمات اینترنتی است که دارای سرعت‌بالایی می‌باشد.نامه الکترونیکی پس از ارسال به آدرس پست الکترونیکی طرف وارد می‌شود.امروز شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی از طرق ارتباطات گسترده خود و استفاده از فن‌آوری مدرن الکترونیکی نسبت به پیدا کردن آدرس پست الکترونیکی (E-mail) افراد و ارسال تبلیغات برای فروش کالاها و خدمات خود و یا حتی پیشنهاد فروش (ایجاب) اقدام می‌نمایند؛ بنابراین خصوصاً درزمینهٔ خدمات به‌عنوان‌مثال پیشنهاد تنظیم اظهارنامه مالیاتی و سرویس‌هایی از این قبیل یا فروش کالا با دریافت تخفیف در مدت معین و غیره اقدام می‌نمایند. اشخاص و شرکت‌ها نیز ممکن است با ارسال پیام حاوی ایجاب برای مشتریان خود و یا افرادی که آدرس پست الکترونیکی آن‌ها را دارند و در صورت قبول آن‌ها اقدام به انجام معامله می‌نمایند. سرعت انجام این‌گونه معاملات درصورتی‌که طرف دیگر بر خطباشد ممکن است بسیار سریع و در حد چند دقیقه باشد.