مدرسه، علمیه، لبنان، –

مرکز مطالعات إسلامی فقه آل البیت – میس الجبل جبل عامل (برادران) 253
علی رغم وجود مسجدی منسوب به أبوذر غفاری در این منطقه، این حوزه اولین فعالیت حوزوی بعد از محقق میسی م938ه.ق می باشد که زیر نظر آیت الله قبلان به مدیریت شیخ أحمد قبلان فرزند آیت الله قبلان، فعالیت دارد. این حوزه در واقع شعبه دوم حوزه بیروت می باشد که بعد از افتتاح این حوزه سید نسیم عطوی، طلاب مدرسه مرکبا را تشویق کرد که در این حوزه ادامه تحصیل دهند.254
1-29- موسسه السیدۀ الزهرا وابسته به جمهوری اسلامی ایران – بیروت (خواهران) 255
این حوزه در سال 1985م تأسیس شده است و شعیه خواهران حوزه رسول اکرم می باشد. بعد از جنگ 33 روزه تعداد خواهران طلبه در این حوزه افزون شده است و هم اکنون بیش از 380 طلبه در این حوزه تحصیل می کنند. ساختمان این حوزه در همسایگی حوزه رسول اکرم در منطقه حارۀ حریک بیروت می باشد و مدیریت آن به عهده سیدۀ حاجیۀ زهرا ملدان می باشد.
1-30- موسسه السیدۀ خدیجۀ الکبری – صور (خواهران) 256
این حوزه، دومین حوزه علمیه ای که توسط علامه فضل الله تأسیس شده است. طول دوره تحصیلی این حوزه 4 سال است که بعضی از خواهران طلبه برای ادامه تحصیل به قم سفر می کنند. این حوزه علاوه بر برنامه آموزشی، دوره های تابستانی با موضوع تربیت خطیب برگذار می کند.257
1-31- موسسه امام موسی صدر – صور (خواهران) 258
این حوزه در سال 1985م تأسیس شد ولی بعد از تأسیس دانشگاه إسلامی صور، این حوزه از سال 1989م به شعبه ای از دانشگاه إسلامی صور تبدیل شد.259
1-32- موسسه امام هادی – بیروت (برادران) 260
شیخ ناجی به همراه برادرش شیخ محمد طالب این حوزه را تأسیس کرد. شیخ ناجی در حزب الله فعالیت فرهنگی دارد. این حوزه از روش قدما
برای آموزش طلاب بهره می برد و هم اکنون 50 نفر طلبه در این حوزه مشغول به تحصیل هستند.261
1-33- موسسه رسول اکرم وابسته به جمهوری إسلامی ایران – بیروت (برادران)262
این مدرسه علمیه نشانه ارتباط عمیق شیعیان لبنان با جمهوری اسلامی ایران و حوزه علمیه قم می باشد. این مدرسه علمیه زیر نظر دفتر رهبر معظم فعالیت دارد و ارتباط تنگاتنگی با قم دارد. حوزه رسول اکرم دومین حوزه ای است که زیر نظر عالم غیرلبنانی فعالیت دارد. تعداد طلاب این مدرسه 210 نفر می باشد که در دوره های سطح یک تا چهار حوزه تحصیل می کنند. مدیر کل این حوزه که به حوزه خواهران و برادران إشراف دارد، شیخ مصطفی جعفر پیشه است.
برخی معتقد هستند بقای حوزه علمیه رسول اکرم منوط به قدرت شیعه و حزب الله در لبنان است.263
1-34- موسسه سیدۀ نساء العالمین – بیروت (خواهران) 264
این مؤسسه زیر نظر واحد فرهنگی حزب الله فعالیت می کند و 18 شعبه در سراسر لبنان دارد. اهداف این معهد شناخت معارف إسلام و مطالعات أخلاق و عقیده و سیره امامان می باشد. بیشتر طلبه های این مؤسسه را مادران و کسانی که ترک تحصیل کرده اند، تشکیل می دهد. یکی از شعبه های بیروت این مؤسسه در مسجد القائم می باشد.
1-35- حوزه علمیه أنصار – جبل عامل (برادران) 265
سومین مدرسه علمیه ای که سید نسیم عطوی تأسیس کرد، امروزه تمام مراحل حوزوی در این مدرسه تدریس می شود. علاوه بر درس و بحث های حوزوی و بحث خارج، این مدرسه در قالب إعزام مبلغ به سوریه و برخی أماکن شیعی فعالیت می کند.266 فارغ التحصیلان این مدرسه در عرصه اجتماعی و علمی فعالیت زیادی دارند.
1-36- موسسه شرعی جعفری – مرکبا 267جبل عامل (برادران) 268
این مدرسه از مدارسی است که سید نسیم عطوی در منطقه مرزی جنوب موسوم به مرکبا در سال 1972م تأسیس کرد و در سال 1984م به منطقه انصار منتقل شد. از این حوزه اطلاعات دقیق و مشخصی وجود ندارد.
1-37- موسسه شهید اول – سُحمر 269بقاع غربی (برادران) 270
این مدرسه شعبه مؤسسه شهید أول بیروت می باشد. این مؤسسه توسط شیخ القاضی أسدالله حرشی با هماهنگی علامه محمدمهدی شمس الدین تأسیس شد. مدرسه شهید أول در شهر سحمر بقاع غربی از سال 1982م به سبب اشغالگری نیروهای اسرائیلی به ساختمان دیگری انتقال یافت. این مدرسه تا سال 1991م فعالیت داشت ولی بعد از آن محل مدرسه به کتابخانه عمومی و سالن اجتماعات تبدیل شد.271
1-38- موسسه شهید اول – بیروت (برادران) 272
این مؤسسه در سال 1979م توسط علامه محمدمهدی شمس الدین که رئیس مجلس أعلای شیعیان لبنان بود در منطقه غبیری بیروت تأسیس شد که از مهم ترین مدارس علمیه آن زمان بوده و حدود 70 نفر طلبه داشته است.273
اکنون فعالیت این مدرسه به شدت ضعیف است و این مدرسه دلیل روشنی است بر ارتباط فعالیت مدارس شیعی لبنان با مؤسسین آن، که مدرسه در نبود مؤسس قعالیت های خود را از دست می دهد و چه بسا بسته می شود.
1-39- موسسه علوم دینی امام صادق – خربۀ السلم 274جبل عامل (برادران) 275
این مؤسسه توسط سید عبدالمحسن فضل الله که یکی از علمای بنام جبل عامل بود، با وجود اشغالگری های منطقه تأسیس شد و بزرگانی در عرصه علم، ارزانی جامعه کرده و شهدایی را تقدیم إسلام نموده است. حوزه علمیه امام صادق در دو سطح مقدمات و سطوح فعالیت داشت که از سال 1988م در اثر نا أمنی های منطقه از فعالیت باز ماند. این حوزه در زمان فعالیتش تأثیرات مهمی در آگاهی دینی و بصیرت فرهنگی منطقه داشته است.
1-40- موسسه مطالعات إسلامی – صور (برادران)276
این مدرسه در سال 1967م بعد از سفرهای إمام موسی صدر به برخی کشورهای آفریقایی تأسیس شد و از طلبه های آفریقایی پذیرش داشته و علاوه بر دروس فقه و اصول و منطق و قرآن و حدیث که در حوزه های علمیه لبنان معمول است، دروس خطابه و ادبیات عرب و نهج البلاغه و تجوید نیز تدریس می شد. این مدرسه بعد از ربوده شده إمام موسی صدر در سال 1978م رو به ضعف نهاد.277
این حوزه سومین حوزه علمیه معاصر لبنان می باشد و امتیاز این حوزه، إهتمام به تبلیغ مکتب اهل بیت در عرصه بین الملل و إهتمام به دروس و روش های آموزشی دانشگاهی می باشد که جرقه تأسیس دانشگاه إسلامی لبنان از این حوزه زده شده است.

مطلب مرتبط :   جاهل، احکام، ادله، حدیث

2- مدارس و حوزه های علمیه اهل سنت لبنان
مدارس و حوزه های علمیه اهل سنت لبنان که به صورت رسمی فعالیت داشته و مدرک علمی ارائه دهد بسیار اندک بوده و سایر مدارس و مؤسسات دینی که به صورت غیر رسمی فعالیت دارند، بیش از آن که عنوان مدرسه و حوزه علمیه بر آنها صدق کند، عنوان مؤسسه تبلیغی فرهنگی صادق است.278 مراکز علمی اهل سنت که در راستای علوم دینی به طور رسمی فعالیت دارند به شرح ذیل می باشد:
2-1- دانشگاه إمام أوزاعی بیروت279
دانشگاه امام اوزاعی مرکز علمی آموزشی اهل سنت است که در حوزه علوم اسلامی فعال است و مدیریت آن در اختیار اهل سنت لبنان می باشد و در برخی از کشورهای عربی شعبه هایی دارد. این دانشگاه در رشته معارف اسلامی در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت دارد . زبان آموزشی در این دانشگاه عربی و در معدود موارد انگلیسی و فرانسوی را نیز می پذیرد.
مواد درسی این دانشگاه، مجموعه ای از مواد دروس اسلامی است که در حوزه های علمیه اهل سنت تدریس می شود.
طول دوره در این دانشگاه در مقاطع مختلف عبارت است از:
1. دوره کارشناسی: چهار سال است و در آن دانشجو باید در کنار درس ،تحقیقاتی را به اساتید تحویل دهد.
2. دوره کارشناسی ارشد: دوره بیش از دو سال است و در سال اول مواد درسی را باید گذراند و در سال دوم چند عنوان تحقیق به دانشجو داده می شود و بعد از تایید این تحقیقات دانشجو باید با تصویب موضوع برای تهیه پایان نامه اقدام کند.
3. دوره دکتری: دوره دکتری در این دانشگاه، پژوهش محور بوده و دانشجویان آن با تصویب موضوع برای رساله بعد از دو سال از گذشت تاریخ تایید موضوع حق دفاع پیدا می کنند اما اگر دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه دیگری گذرانده باشد باید به عنوان پیش نیاز در سال اول مواد درسی ای را بگذراند و در سال دوم چند عنوان تحقیق به دانشجو داده می شود و بعد از تایید این تحقیقات دانشجو باید با تصویب موضوع برای تهیه اقدام کند بعد از دو سال از گذشت تاریخ تایید موضوع حق دفاع پیدا می کنند.
2-2- دانشگاه الجنان – طرابلس280
فتحی محمد عنایه معروف به فتحی یکن که در سال 1933م در طرابلس لبنان به دنیا آمد. وی که نماینده سابق در پارلمان بود و ریاست جبهه العمل الإسلامی را بر عهده داشت، با همکاری همسرش دانشگاه الجنان طرالبس را تأسیس نمود.
دانشگاه الجنان یکی از مراکز علمی و آموزشی لبنان است که در سال 1964م به عنوان یکی از مدارس علمیه شروع به کار کرده و از سال 1999م فعالیت های خود را در قالب یک دانشگاه آمزوش عالی و به صورت رسمی ادامه داده است که سطوح کارشناسی و ارشد و دکتری در دانشکده های ذیل تدریس می شود:
1. دانشکده آداب و علوم إنسانی
2. دانشکده کار
3. دانشکده رسانه
4. دانشکده بهداشت
5. دانشکده آموزش و پرورش. 281
این دانشگاه در طرابلس یکی از شهرهای شمال لبنان واقع شده است ولی طلاب از سراسر لبنان برای تحصیل در این دانشگاه حضور می یابند. 282
2-3- معهد الدعوه

مطلب مرتبط :