مخدر، افغانستان، -، آمریکا

دفتر
مطالعات سیاسی و بین المللی، 1384٨١
موادمخدر :
کشور افغانستان یکی از تولید کنندگان اصلی مواد مخدر در جهان محسوب می شود . کشت وتولید مواد
مخدر در سه دهه اخیر همواره یکی از چالش های جدی امنیتی افغانستان به شمار می رود . که همراه با
شبکه های قاچاق وفروش این مواد در جهان ، باعث ضعف وبی ثباتی سیاسی برای دولت مرکزی وناامنی
برای جامعه داخلی وکشورهای همسایه شده است .
در طول دو دهه اخیر از سوی مجامع بین المللی از جمله دفتر سازمان ملل متحد در امور مبارزه با مواد
مخدر فشارهای بسیاری به افغانستان برای توقف کاشت وتولید این مواد وارد شده است .
عجین شدن مسائل در افغانستان به گونه ای است که بین گسترش خشونت وبی ثباتی وتولید مواد مخدر
رابطه ی تنگا تنگ ومستقیمی وجود دارد . این مساله در چند سال اخیر نیروهای آمریکا وناتو رابه مقابله با
منابع مالی حاصل از مواد مخدر دراین کشور وا داشته است . وابستگی اقتصادی افغانستان به تولید تریاک
در دوره طالبان وبعد از 11سپتامبر توسعه اقتصادی رابه عقب انداخته وتهدید مستقیم وجدی برای ثبات
وامنیت این کشور محسوب می شود .
آمریکا وهمپیمانانش پس از حادثه 11سپتامبر به بهانه مبارزه با طالبان به عنوان صاحبان مزارع کشت
خشخاش وبه بهانه نابود کردن مزارع کشت مواد مخدر به افغانستان حمله کردند. تولید مواد مخدر در
افغانستان از زمان حمله آمریکا به این کشور از سال 2001 تا کنون به 40 برابر افزایش یافته است .در سال
2001 1 تولید تریاک به دلیل غیر قانونی دانستن کشت خشخاش از 3500 تن به 200 تن کاهش یافت
.
با توجه به اینکه تجارت مواد مخدر یکی از منابع مالی گروههای شورشی به خصوص طالبان می باشد
که 40% از منابع مالی وحدود یکصد میلیون دلار از منابع مالی طالبان را تامین می کند. موضوع مبارزه با مواد
2 مخدر به عنوان یکی از اهداف اصلی حمله آمریکا به افغانستان تعیین شد
. مبارزه با مواد مخدر از جمله
شرح وظایف ایساف اعلام شد .با توجه به تدابیراتخاذ شده ومسئولیت های ناتو وایساف ونیروهای
امریکایی ، تولید تریاک در افغانستان روندی فزاینده داشته است وبنابر یک گزارش 93 درصد از تریاک
3 جهان در سال 2007 در افغانستان تولید شده است
.
مزارع خشخاش عمدتا در جنوب تمرکز یافته اند وکشت این محصول از جمله عوامل درآمدزایی
4 صاحبان مزارع وحیات اقتصادی افغانستان است
.

1 – روزنامه اصناف شماره 1389 – 1166
2 – Morelli, Vincent & Paul Belkin (2009); “ NATO in Afghanistan: A Test of the Transatlantic Alliance ”
Congressional Research Service.5700 ,7- www.crs.gov. RL.3362,p.14
3 – Blanchard. Christopher. M. (2009); “ Afghanistan: Narcotics and U.S Policy, ”CRS Report RL32686 ,
August 12
4 – Morelli ,p.14٨٢
گرچه مبارزه با مواد مخدر از جمله وظایف ایساف محسوب می شود ولی این سازمان از درگیری
مستقیم دراین مبارزه پرهیز می کند وفعالیت عمده ایساف دراین زمینه ارائه آموزش به نیروهای پلیس ملی
1 است . برنامه ریزی در انجام وظیفه مذکور برطوری قوای بریتانیاست
. موضوع دخالت پنهان قوای انگلستان
وآمریکا در توسعه کشت مزارع خشخاش وگسترش این تجارت از سوی پاره ای از گزارش های رسانه ای
2 مطرح شده است
. اگر چه هیچ یک از گزارش های ناتو ، دفتر مبارزه با جرائم وموادمخدر سازمان ملل به
این موضوع اشاره نکرده اند .
برپایه گزارش یکی از فرماندهان ناتو روش هاوسیاست های دولت کرزای در مبارزه با موادمخدر کارآیی
لازم را ندارد قوای پلیس وارتش افغانستان به صورت موردی وحتی گزینش شده به مزارع غیر قانونی کشت
خشخاش حمله می کنند این شایعه نیز رواج دارد که ارتش وپلیس ، معترض صاحبان مزارع متمول نمی
3 شوند بلکه حملات آنها معطوف به صاحبان مزارعی است که فقیر بوده ونفوذی بردولت ندارند
.
واین امر ، یعنی روند رو به افزایش تولید مواد مخدر یک پدیده اتفاقی نیست وهمراهی وحمایت آمریکا
وغرب را می طلبد . چرا که سود ومنافع سرشار از مواد مخدر برای آمریکا وانگلیس در خور توجه می
باشد.و با توجه به اینکه ولایت هلمند بیشترین میزان تولید تریاک را در سایر ولایات افغانستان دارد لذا
تلاش انگلیس از ابتدای حضور نظامی خود در افغانستان برای استقرار بیشترین نیروی خود در این ولایت
تصادفی نبوده است .
بنابراین غرب واروپا به نام مبارزه با مواد مخدر وارد افغانستان شدند ودر عمل ازاین منبع هنگفت سود
می برند افغانستان به عنوان اصلی ترین منبع تولید تریاک جهان این فرصت رابه آمریکا میدهد که بازار مواد
مخدر را در دست بگیرد واز سود ناشی از آن سهم ببرد . اگر چه کشاورزان تولید کننده مواد مخدر سودی
عایدشان نمی شود اما بیشترین سود را مافیای مواد مخدر به جیب می زنند وسود حاصل از فروش مواد
مخدر منابع مالی گروه های شورشی و طالبان را همچنان تامین می کند. استراتژی غرب و آمریکا در مساله
مبارزه با مواد مخدر این گونه تعریف می شود که در صورت مساله این مبارزه تداوم یابد وهمچنان ادامه
داشته باشد وبه شکست مواد مخدر وتولید کنندگان آن نینجامد . چرا که وجود بهانه ای برای تحقق اهداف
استراتژی آنها لازم است که از جمله آنها تروریسم ومواد مخدر می باش د .
آمریکا درصدد است که با سودی که از مواد مخدر بدست می آید گروههای شورشی تغذیه شوند
وجنگ وناامنی همچنان در افغانستان رواج پیدا کند وبهانه ماندن آمریکا وغرب همچنان پایدار بماند از
طرفی غربی ها نیز می توانند به طور گسترده ازاین تجارت سود ببرند ودر قاچاق مواد مخدر سهیم باشند
وبی شک آمریکا وکشورهای اروپایی از طریق قاچاق مواد مخدر منافع زیادی بدست می آوردند . از سوی

مطلب مرتبط :   متشابه، ، محکمات، متشابهات

1 – Morelli ,p.14
2 – روزنامه جمهوری اسلامی 22/تیر ماه/1387
3 – Interview. June 20.2007. “ Opium Guerre , le Narco-etat Afghan” Le Monde. December 13.2007٨٣
دیگر تجارت مواد مخدر می تواند به ناامنی مرزهاواخلال در امور کشورهای همسایه دامن زند ، که غرب
ازاین مساله نفع می برد . بنابراین اگر چه مساله مواد مخدر اصلی ترین دلیل حضور آمریکا دراین منطقه
نمی باشد اما نمی توان اهمیت این موضوع را برای آمریکا نادیده گرفت .
کنترل انرژی ونفت :
پس از پایان جنگ سرد “نظام اقتصادی سیاسی جهانی ” ساختار نوین امنیت در جهان را تشکیل میدهد .
(the global political economy)وهمانطور که قبلا ذکر شد دراین برهه قدرت اقتصادی توانست از
قدرت سیاسی پیشی بگیرد . رقابت برسرمنابع انرژی از مسائلی است که همیشه در سیاست جهان جریان
داشته که منجر به رویارویی قدرت ها می گردد. که به اعتقاد جفری هارت کنترل بر منابع ، کنترل بر
1 بازیگران را در پی دارد و کسی که بازیگران را کنترل می کند نتایج بازی را تعیین می نماید
. نیاز روز افزون
به انرژی از سوی کشورهای مختلف به ویژه کشورهای صنعتی شرق آسیا به عنوان مصرف کنندگان جدید
به این رقابت ها افزوده است وبه رقابت کشورها برای استخراج _ بهره برداری وانتقال انرژی ومسیرهای
مختلف وپیدایش مسائل جدید در ژئوپولیتیک منجر شده است . که می توان به سهم بالا واهمیت نفت وگاز
اشاره کرد که در مناسبات بین الملل جایگاه خاصی دارند ومی توانند سیاست بین الملل را تحت الشعاع قرار
دهند
2
.
شاید هیچ چیز به اندازه نفت وگاز درسیاست جهان وتحولات ژئوپلیتیکی امروز تاثیر نداشته باشد بحران
ها وتحولات سیاسی ومناسبات متغیر جهانی ومنطقه ای به ویژه در خاورمیانه ، خلیج فارس وحوزه خزر
3 عمدتا متاثر از عامل نفت وگاز است
.
جهان اندیش خبره آمریکایی پروفسور جعفری کمپ با شناسایی ودرک وضعیت موجود در نوشته ای که
در سال 1997 منتشر کرد مجموعه سرزمین های در برگیرنده خلیج فارس ودریای خزر را منطقه بیضی
4 شکل انرژی استراتژیک نام داده است
. جعفری کمپ متاثر از نظریه هارتلند میکندر از بیضی انرژی جهانی
یاهارتلند انرژی یاد می کند ، این منطقه تخم مرغی شکل از جنوب روسیه وقزاقستان وعربستان سعودی
وامارات متحده عربی را در برمی گیرد. تقریبا دو سوم ذخایر اثبات شده نفت ویک سوم ذخایر گاز طبیعی
جهان در اختیار کشورهای خلیج فارس قراردارد . اگر ذخایر برآورد شده دریای خزر به آن اضافه گردد

مطلب مرتبط :  

1 – جیمز دوئرتی و رابرت فالتزگراف-نظری ه های متعارض در روابط بین الملل-ترجمه وحید بزرگی و علیرضا طیب-تهران:انتشارات قومس- چ
سوم، 1383،ص153
2 – حافظ نیا ، پیشین ، ص 102
3 – همان ،ص 168
4 – مجتهد زاده ، پیشین ، ص 283٨۴
1 درصد نسبی این ذخایر به بیش از 70 درصد برای نفت وبیش از 40 درصد برای گاز طبیعی می رسد
. که
بزرگان چهار گانه (big four) در خلیج فارس ، عربستان ، ایران ، عراق وکویت دراین منطقه واقع شده اند
که علاوه برداشتن بزرگترین حجم ذخایر انرژی از مزیت های زیر نیز برخوردارند:
1. حجم ذخایر فراوان2. استخراج با قیمت های نسبتا ارزان 3. قابلیت بهره برداری طولانی مدت . 4
2 دسترسی به مسیرهای حمل و نقل مناسب
.
امروزه نفت وگاز را از صورت کالاهای اقتصادی خارج شده وبه صورت یک ارزش استراتژیک در