مجلس شورای اسلامی، حقوق مالکیت فکری

دانلود پایان نامه

داشت که متقاضیان برای بدست آوردن مقصود خود بهای بیشتری را بپردازند .
واقعیت آن است که تصورات از مال دگرگون شده است در قدیم معمولا مالیت اشیا در نمود تحجیر هم که نوعی مالیت برای انحصار بهره برداری اززمین تحجیر شده است تصور داشت که اگر باز ناشی از حصاری بود که به طور مادی دور قطعه زمینی می کشیدند . البته باز همین مقدار معینی مشروعیت حق مزبور نشان دهنده محدود نبودن مالیت به خود اشیا از قدیم الایام است ولی دلیلی نداردآنچه که در عرف سابق و با توجه به شرایط و ساختار اقتصادی- اجتماعی و درجه تمدن علمی و صنعتی مربوط به مال شناخته شده باشد در زمان های بعدی هم شناخته شده و هیچ تفاوت و مورد جدیدی مطرح نشود .
نکته ای که قابل توجه است آنکه تنها بعد فیزیکی و جسمی عالم واقع نیست که جایگاه اشیا و موجودات است.ابعاد اقتصادی و تجاری یک جامعه نیز ممکن است مفاهیم و موجودات با ارزش را القا می کند که ملموس و متجسم نیستند . این مطلب در پاره ای ازمصادیق خود جدید نیست . ارزش داشتن حقوقی مانند حق ارتفاق و تحجیر از زمان های گذشته فی نفسه بعد فیزیکی نداشته اگرچه داشتن حقوقی مانند حق ارتفاق و تحجیر از زمان های گذشته فی نفسه بعد فیزیکی نداشته اگر چه متعلق آنها مادی و دارای ابعاد فیزیکی است منتهی با تحول و پیشرفت زمان موارد و مصادیقی پیدا می شوند که استقلال از ابعاد فیزیکی اشیا را در مالیت بهتر نشان می دهند و پول با پشتوانه تولید ملی ، پول الکترونیکی ، حساب بانکی ، سرقفلی ، حق ادبی و هنری ، حق اختراع و امثال این ها همگی در فضا و مفاهیمی متفاوت با صرفاً فضاو مفاهیم سه بعدی و ساده معنا واقعیت پیدا می کند و باید در ساختاری از تمدن و جامعه بشری که در آن علاوه بر ابعاد فیزیکی بعدهای اقتصادی ، تجاری و تکنولوژی هم مطرحند و موجب آشکار شدن واقعیاتی می شود که در زمین خالی یا جامعه ساده وجود ندارد ، به دنبال آنها گشت .
موجبی ندارد که هرچیزی را که عرف مستقر عقلا در جامعه کنونی و جامعه آینده به تحولات گسترده مال محسوب می کند ،علم حقوق از شناخت آن دریغ ورزد . هرچه عقلا به آن رغبت می کنند وآن را مبادله کنند مال است و شاید عرف آینده تعریف جامع تری را با عنایت به مصادیق جدید ارائه دهد.در نرم افزار نیز مال و دارایی مهمتر از خود نسخه نرم افزار آن امکان اختصاصی و انحصاری است که پدید آورنده در تولید محصول دارد و به وی این فرصت را می دهد تا هم از سرمایه گذاری انجام شده بهره بگیرد و هم توجیهی برای آمادگی دائمی جهت رفع عیوب و تکامل نسخه های فروخته شده داشته باشد ودراین طریق هزینه های مستمر و جدید کند، واز طرف دیگر تشویقی برای او و سایرین باشد تا با سرمایه گذاریهای مناسب امکان رشد و توسعه این صنعت واز طرف دیگر جامعه را فراهم سازند و جامعه نیز پیوسته ، در سایه احترامی که به حقوق تولیدکنندگان می گذارد ، از محصولات جدیدتر و مفیدتری بهره مند شود.
فصل دوم:بررسی مالکیت معنوی در نرم افزارهای کامپیوتری
مبحث اول:حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای
از مسائل حساسی که در شرایط کنونی برای رشد حرفه ای صنعت نرم افزارهای رایانه ای در کشور قابل بحث و برنامه ریزی جدی تر است ، قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای است . فقدان این حقوق ، تکثیر غیر مجاز برنامه ها و استفاده رایگان ازآن ، سرمایه گذاری رادراین صنعت با مشکل جدی مواجه کرده بود عدم امنیت ارائه خلاقیت های فکری دراین زمینه به دلایل ذکر شده و خلاء نبوده نامه های مورد نیاز با خرید محصولات خارجی با مشکلات خروج ارز و پشتیبانی های هزینه های چند برابر ، در زمان بیشتر و کیفیت کمتر انجام می شود ، برنامه ریزی اجرایی تدوین و سازماندهی قوانین این حقوق از اواخر سال۱۳۷۰ در دبیرخانه شورای عالی انفورماتیک شروع شد و پس از ۹ سال ، سرانجام قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای در تاریخ ۱۰/۱۰/۱۳۷۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی و تایید شورای نگهبان رسید . درتاریخ ۱۲/۱۰/۱۳۷۹ ابلاغیه ریاست محترم جمهوری اسلامی جناب آقای سید محمد خاتمی به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور جهت اجرا انجام گرفته و قانون مذکور لازم الاجرگردید. این قانون تنها برای نرم افزارهای به تائید رسیده شورای عالی انفورماتیک که محصول داخلی باشد ، قابل اجرا است و هنوز در ارتباط با نرم افزارهای خارجی درایران قانونی وضع نشده است .
در تاریخ ۱۹/۲/۱۳۷۵ آئین نامه عدم نیاز به اخذ مجوز شورای عالی انفورماتیک در خصوص ورود رایانه و تجهیزات مربوط توسط مسافران جهت مصرف شخصی با رعایت جنبه غیر تجاری توسط اداره کل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگانی به شورای عالی انفورماتیک ابلاغ شده است طبق مقررات این آئین نامه :
۱- ورود ریز رایانه ها۷۰ موسوم به رایانه شخصی۷۱ یا pc و یک سری تجهیزات جانبی آنها (چاپگر ، صفحه کلید و صفحه نمایش) هر یک فقط دستگاه وبرای یک بار به صورت بار همراه مسافر و جهت مصرف شخصی وارد کننده نیاز به مجوز شورای عالی انفورماتیک ندارد .
۲- ورود و خروج نوار و دیسکت های مغناطیسی ودیسک لیزری حاوی نرم افزار و اطلاعات در حد نیاز شخصی وارد کننده نیاز به اخذ مجوز از شورای عالی انفورماتیک کشور ندارد.قوانین حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای درکشورهای مختلف یکسان نیست به طوریکه بعضی از کشورها مانند انگلستان نرم افزارها را جزو قوانین حق مولف گنجانده وبرخی دیگر مانند ایران ، برای حمایت ا
ز حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای قوانین جداگانه ای تصویب کرده اند .
در مقررات موافقتنامه جنبه های مرتبط با تجارت حقوق مالکیت فکری و طبق ماده ۱۰ ، صریحاً برنامه های رایانه ای و گردآوری داده ها جزو حق مولف واز مقوله های آثار ادبی محسوب می شوند.۷۲
مبحث دوم:تاریخچه حفاظت ازنرم افزاردرجهان:
مانندتمام ابزارهای کامپیوتری قوانین مالکیت معنوی در رابطه با نرم افزارهاروزبه روز به سوی تغییرجستن پیش می رود.در۱۹۶۰ و اوآیل ۱۹۷۰ ،قانون فدرال مالکیت معنوی متوجه شد که مالکیت معنوی شامل نرم افزارهای کامپیوتری نمی شود،در نتیجه فروشندگان نرم افزارها برای محافظت وحمایت از برنامه های خود۲ راه راپیش گرفتند:۱.فروش از طریق قوانین محرمانه تجاری ۲.بستن قراردادهای تجاری.
اماآنها با مشکلاتی روبرو بودند:اگرآنها نسخه های متعدد یک برنامه رابه هر کسی که تقاضا می کرد می فروختند،چه تضمینی داشت که آن برنامه بین آن دو نفر بصورت محرمانه باقی بماند وپخش نشود؟پاسخ جواب این بود؛درجای که ممکن بود برنامه به صورت گسترده ای توزیع شود،باید تمام نسخه های فروخته شده دارای یک کد جداگانه باشند؛کدها طوری قرار می گیرند بر روی نرم افزارها که خواندن آنها برای انسان ها غیرممکن بود مگر توسط دستگاههای مخصوص که هزینه های زیادی را دربرمی داشت.
ازآنجا که بسیاری از دادگاه ها در تاریخ در رابطه با حقوق معنوی نرم افزارهای کامپیوتری به طور گسترده حمایت کرده اندمی توانیم در حقیقت بستن قراردادهای محرمانه تجاری را یکی از روش ها بدانیم و نرم افزارها بدین وسیله حمایت خود را به دست آورند.۷۳این زمینه از قراردادهای حقوقی اختصاصی بودند.
فروشندگان نرم افزارها در واقع افشا می کنند اسرار تجاری خود را به وسیله فروش آنها به هر کسی که از آنها تقاضا کند.برای اثبات ادعا های خود و اینکه فروشندگان بتوانند راحت تر قرارداد های تجاری با مشتریان خود امضاء کنند آنها قوانینی را ایجاد کردند که به وسیله آن مجوز فروش نرم افزارهایشان را به دست آوردند.از آنجا که مجوز شامل قوانینی بود که در آن ذکر شده بودمشتری باید اسرار نرم افزار را بصورت محرمانه نزد خود نگه دارد وآنها را فاش نکند،دادگاه های زیادی حمایت کردند از اینکه مشتری حق فاش کردن اسرار را ندارد و باید آنها را بصورت راز نگهدارد در غیر اینصورت مرتکب تخلف شده است و باید طبق قراداد خسارت پرداخت نماید.بنابراین،این کار باعث شدکه فروشندگان نرم افزارها بدنبال راه های جایگزین بیشتری برای محصولات خود بگردند تا بتوانند با آسودگی بیشترآنها را در اختیار مشتریان قرار بدهند.۷۴

مطلب مرتبط :   نیازهای اجتماعی، تمایل به ترک شغل

مبحث سوم:نحوه بوجود آمدن قوانین حفاظت از کپی رایت نرم افزاردرجهان
قانون کپی رایت در اصل به منظور جلوگیری از چاپ غیرمجاز کتاب به وجود آمد.تا حدود زیادی، بحث کپی رایت هنوز ریشه های ادبی خود را نشان می دهد.قانون کپی رایت؛به منظور حفاظت از آثارفیزیکی مؤلفان خلاق طراحی شده بودتا بتواند جلوی کپی کردن آن آثار را بگیرد.می توانیم قوانین کپی رایت درزمینه آثار فیزیکی را پیش زمینه به وجود آمدن قوانین کپی رایت در مورد نرم افزارهای کامپیوتری بدانیم.اگر به آرای دادگاه ها در جهان نگاه کنیم اغلب بیهوده به دنبال شباهتهایی بین کپی رایت فیزیکی برای اجرا در پرونده های مربوط به نرم افزارهای کامپیوتری بوده اند.
یک اصل اساسی از قانون کپی رایت وجود دارد که بیان می دارد که کپی های غیرمجاز مجاز نیست.۷۵ کپی کردن غیرمجاز نه تنها تجاوز به اساسنامه است بلکه در واقع تحریف کردن جوهر وبیان نویسنده ،بدون استفاده از کلمات واقعی نویسنده است.درواقع،حفاظت برای کارهای کپی رایت وگسترش آن فراتر از زبان وبیان خاص و به طور خلاقانه انجام می شود شامل:جمع آوری کردن،مرتب کردن،سازماندهی کردن درباره یک کار۷۶ و در واقع جمع آوری عقاید و احساسات.۷۷
علاوه براین زمانی که کپی کردن با شواهد مستقیم قابل اثبات نباشد،ممکن است از طریق اثبات وجود نسخه کپی شده و داشتن تشابه بین ۲ اثر اثبات شود.۷۸
نه همه کپی رایت ها به سطح تخلف ازحقوق کپی رایت افزایش می یایند.بااین حال،چندین اصل مهم دررابطه با کپی رایت برای مالکان آثار در رابطه با آثارشان وجو دارد.
اولین ومهم ترین اصل این است که شاکی کپی رایت باید اثبات کند که متهم یک تخلف کپی رایتی را انجام داده است.۷۹مخصوصا ممکن است مالک حق کپی رایت به نظرات خود از آن اثر اشاره کند نه به کارشخص مقابل،اما او باید معنای مخصوص خود را از بیان نظرات را به طور واضح شرح دهد.۸۰علاوه براین،حفاظت از کپی رایت نمی تواند به هرپخش از کار که متشکل از وقایع غیرحمایتی است گسترش پیداکندوآن بخش ها را در برنمیگیرد.۸۱ بعنوان مثال ذخیره کردن کتاب ها یا تم های هنرمندانه۸۲ یا یه کاربردن عباراتی که به اندازه کافی خلاقانه نیستند ومالک کپی رایت صلاحیت برای حفاظت ازآنها را ندارد.۸۳
درنهایت کپی کردن جرم نیست،مگردرصورتی که کپی کردن اثر موردتوجه باشد وشخص حق کپی برداری از اثر مورد نظر را نداشته باشددر اینصورت کپی کردن جرم محسوب می شود.۸۴
درزمینه نرم افزارهای کامپیوتری هر یک از عناصر اساسی قانون کپی رایت تاکنون به زحمت برقرار شده اند.پس از تصویب قانون کپی رایت در سال ۱۹۷۶ برای همگان واضخ بود که این قوانین تمام برنامه های کامپیوتری را در برنمی گیرد.۸۵ کمیسیون کنگره (contu) دراستفاده از فن آوری جدید در رابطه با آثار دارای حق تکثیرتوصیه می کند ک
ه قانون کپی رایت برای حفاظت از نرم افزارهای کامپیوتری بایداصلاح شود.در سال ۱۹۸۰ توصیه های کمیسیون کنگره کلمه به کلمه در اساس توسط کنگره به تصویب رسید.۸۶پس از اصلاحات سال ۱۹۸۰،ایجاد حفاظت از برنامه های کامپیوتری یک فرایند طولانی مدت بود.دادگاه ها به طور جداگانه حفاظت از کپی رایت،کد منبع،کد شیء،نرم افزارها یا سخت افزارها،برنامه های کاربردی و سیتم عامل ها رادر دست گرفتند.با این حال،کمیسیون بصورتی قاطع بیان کرد که برنامه های کامپیوتری آثار ادبی نیستندکه به معنای واقعی کلمه کپی شوندبلکه مهم خروجی برنامه است که بصورت آثار سمعی وبصری است ونباید کپی شوند،بلکه باید از آنها محافظت کرد.
مبحث چهارم:ثبت نرم افزارهای رایانه ای به عنوان اختراع
قوانین برخی از کشورها در قبال اختراع محسوب شدن نرم افزارهای رایانه ای موضع صریح اتخاذ کرده و بعضی موضع خاصی نگرفته اند . قانون گذار انگلستان نمونه ای از گروه اول و قانون گذار آمریکا نمونه ای از گروه دوم است . بند ۲ ماده ۱ قانون اختراع انگلستان در انتهای مورد ۳صریحاً نرم افزارهای رایانه ای را از شمار اختراعات خارج ساخته است و برنامه های رایانه ای را اختراع نمی داند . البته با توجه به بند ۵ همان ماده قانون و بحث هایی که در کشور انگلستان دراین زمینه مطرح است شاید بتوان گفت مقصود آن است که نرم افزارهای رایانه ای مادام که روی کاغذ و یا به عنوان یک برنامه مطرح است نمی تواند یک اختراع باشد اما با تضمین برنامه رایانه ای می تواند شرایط اختراع را پیدا کند و مشمول حق اختراع شود در کانادا نیز وضعیت مانند انگلستان است در حالی که در استرالیا هنوزبرعکس این قضیه غالب است .
در مورد این که آیا لازم است نرم افزار ثبت شود یا خیر باید گفت ثبت هیچ اثر ادبی و هنری لازم نیست . نرم افزار هم همین طور یعنی برعکس حق اختراع که تا ثبت نشود ، مخترع صاحب آن حق شناخته نمی شود . درآثار ادبی وهنری چه ثبت بشود و چه ثبت نشود . اگر کسی بتواند اثبات کند که این اثر را او ابداع کرده وپدید آورده صاحب آن حق شناخته می شود و منوط به ثبت نیست . البته دراین صنعت نمی توان به طول مطلق از ثبت و انتظام امور صرف نظر کرد . در بعضی از کشورها مانند امریکا پیش بینی کرده اند که هر کس نرم افزاری را پدید آورد ، صاحب حقوق فکری آن است اما اگر بخواهد از شخصی که حقوق او را نقض کرده است به دادگاه شکایت کند قبل ازآن باید به ثبت برود یعنی یکی از شرایط اقامه دعوی ثبت است اما نه به این معنی که تا ثبت نشود چنین حقی وجود ندارد بلکه اگر کسی نرم افزار دیگری را به ناحق تکثیر کند مجرم خواهد بود ولی برای این که بتوان او را تحت تعقیب قرار داد باید نرم افزار را به ثبت

دیدگاهتان را بنویسید