مجلس، نمایندگان، موسوی، رأی

وارد ساخت، واقعه هفتم تیر و شهادت ٢٧ نفر از نمایندگان در حادثه بمب گذاری دفتر حزب جمهوری اسلامی بود. برخی از نمایندگان نیز در این حادثه جراحات شدید برداشتند و وضعیت نامساعد آنها مانعی برای حضورشان در مجلس بود و وضعیت به گونه¬ای بود که امکان از رسمیت افتادن مجلس نیز وجود داشت اما با توجه به شرایط حساس سیاسی تمامی تلاش نمایندگان بر این قرار گرفت که از رسمیت نیافتن مجلس جلوگیری کنند. رفع غائله بنی صدر و انزوای جریان ملی¬گرایی مجلس شورای اسلامی موقعیت را برای بروز تنشهای سیاسی و جناحی نمایندگانی که حسب مقتضیات روز دست به ائتلاف زده بودند و سعی می¬کردند که اختلافات درون گروهی خود را با محور قرار دادن رقابت های سیاسی با جریان مخالف نظام به طور موقت سرپوش بگذارند، فراهم کرد. این اختلافات زمانی فرصت خودنمایی بیشتری پپدا کرد که کابینه میرحسین موسوی در خصوص حل معضلات اقتصادی تدابیری اتخاذ کرد. کابینه موافق دولتی کردن بازرگانی و کنترل تجارت خارجی بود و آن را مطابق با اصل ۴۶ قانون اساسی می دانست اما مخالفان این مسئله را دخالت دولت در فعالیت بازار می پنداشتند و اعتقاد داشتند که دولت باید فعالیت خود را انجام دهد و بازرگانی و اقتصاد را به بازار بسپارد. در مجموع بی تجربگی نمایندگان و نداشتن سابقه کار پارلمانی و صرف وقت و نیرو برای جبران این نقیصه و نداشتن آیین نامه مناسب برای مجلس آزاد و پرتحرک از جمله نقاط ضعف مجلس اول بود که برخی از ضعفها به جهت برداشتن گام اول در جهت تحقق مردم سالاری اجتناب ناپذیر بود. با این وصف، مجلس اول ۶٢۵ جلسه علنی و ١۵ جلسه مخفی داشت و در مجموع ٨٠۴ لایحه و طرح در مجلس مورد بررسی قرار گرفت و ٣۶۵ لایحه و طرح به تصویب رسید.
در مجلس دوم اصرار میرحسین موسوی بر ادامه سیاستهای اقتصادی دولت و ابرام منتقدان مبنی بر تغییر این سیاستها درنهایت منجر به شکل گیری جریانی در مجلس و برخی از گروههای سیاسی شد که معتقد به کناره گیری میرحسین موسوی و جایگزینی فردی همسو و همفکر با آنان بود. نظر امام ادامه فعالیت میرحسین موسوی بود و بنابراین در ١٩ مهر ۶۴ رئیس جمهور(آیت الله خامنه¬ای) وی را به مجلس معرفی کرد و در ٢١ مهر ۶۴ او موفق شد با رأی اکثریت نمایندگان و با کسب ١۶٢ رأی موافق از مجموع ٢۶١ رأی از مجلس رأی اعتماد بگیرد. در ١٧ آذر ۶۴ بعد از برگزیدن آقای حسینعلی منتظری به عنوان قائم مقام رهبری دویست نفر از نمایندگان مجلس این انتخاب را به وی تبریک گفتند. در یکم اسفند ١٣۶۴ اصابت موشک به هواپیمای مسافربری باعث شد ۴۴ تن از جمله فضل الله محلاتی نماینده امام در سپاه و هشت تن از نمایندگان مجلس به شهادت برسند. در این دوره مجلس، سفر مک فارلین مشاور امنیت ملی رونالد ریگان رئیس جمهور آمریکا به ایران بود. به همین خاطر در ٢۵ آبان ۶۵ هشت تن از نمایندگان مجلس از جمله جلال الدین فارسی، سید محمد خامنه¬ای و مرتضی فهیم کرمانی پیرامون سفر مک فارلین و ارتباط با آمریکا سؤالاتی از علی اکبر ولایتی وزیر خارجه جمهوری اسلامی مطرح و آن را تقدیم هیئت رئیسه مجلس کردند، اما با توجه به موضعگیری امام در این مورد، نمایندگان مجلس نیز سؤال خود از وزیر امور خارجه را پس گرفتند. دستگیری باند سیدمهدی هاشمی در این دوره بود و ١٢۵نفر از نمایندگان مجلس در یکم دی ماه ١٣۶۵ با ارسال نامه¬ای به وزارت اطلاعات قدردانی و از موضع¬گیری امام سپاسگزاری کردند.
اختلاف سلیقه میان نمایندگان مجلس و اعضای شورای نگهبان زیاد بود و این مسئله باعث معطلی بررسی بسیاری از طرحها و لوایح مصوب مجلس شورای اسلامی می شد، برای رهایی از این بن بست مسئولان نظام با ارسال نامه¬ای به امام در این مورد چاره جویی کردند و امام نیز در پاسخ با تشکیل مجمع تشخیص احکام حکومتی موافقت کردند. فهرست مصوبات مجلس در دوره دوم سال دوم، تصویب ۶٧ طرح و لایحه و رد ١۶ طرح، سال سوم نیز تصویب ٧٠ طرح و رد ٢٠ طرح ولایحه و در سال چهارم در مجموع ١۴٠ مصوبه و رد ١۶ طرح و لایحه بود.
در دوره های قبل از دوره سوم مجلس شورای اسلامی، اکثریت مجلس با اعضای حزب جمهوری اسلامی یا وابستگان به این جریان سیاسی بود و جناح حامی دولت نیز از جمله این افراد به شمار می آمد اما بروز اختلافات و شکاف¬هایی در رأس جامعه روحانیت مبارز و حزب جمهوری اسلامی به تأسیس مجمع روحانیون مبارز انجامید.در ١٧ خرداد ۶٧ هیئت رئیسه دائمی مجلس شورای اسلامی با حضور هاشمی رفسنجانی، مهدی کروبی، حسین هاشمیان، مرتضی کتیرایی، عبدالواحد موسوی لاری، سبحان اللهی، بیات، عزیزی، منتجب نیا، الویری و دوزدوزانی تشکیل شد. طلیعه کار نمایندگان مجلس با حادثه ناگوار سقوط هواپیمای مسافربری ایران توسط ناوگان آمریکایی و شهادت ٢٩٠ نفر از سرنشینان آن مواجه بود که محکومیت های داخلی و خارجی فراوانی را در پی داشت. در ٣٠ تیر ۶٧ میرحسین موسوی طی نامه ای ٢١ تن از وزرای کابینه خود را برای اخذ رأی اعتماد به مجلس معرفی کرد و از این تعداد در ٢٢ شهریور١٣۶٧، ١٨ نفر از وزرا رأی اعتماد گرفتند.
در مجلس سوم سه وزیر از سوی مجلس مورد استیضاح قرار گرفتند. بهزاد نبوی به عنوان اولین وزیر مورد استیضاح در این دوره مطرح شد، که موفق به کسب رأی اعتماد شد. ایرج فاضل وزیر بهداشت و درمان دومین وزیری بود که استیضاح شد، که وی به عنوان اولین وزیر استیضاح شونده که موفق به کسب رأی اعتماد نشده بود دولت را ترک کرد. محمدعلی¬نجفی نیز سومین وزیری بود که طعم استیضاح را چشید. در ٢٧ فروردین ۶٨ نیز ١۶۶ نفر از نمایندگان با ارسال نامه¬ای به حضور امام خواستار موافقت ایشان با اصلاح قانون اساسی شدند. امام نیز در پاسخ به این نامه ضمن موافقت با درخواست نمایندگان،شورای بازنگری قانون اساسی را متشکل از مشکینی، طاهری، خرم آبادی ، هاشمی رفسنجانی، امینی، آیت الله خامنه¬ای، موسوی اردبیلی، موسوی خوئینی، محمدی گیلانی، خزعلی، امامی کاشانی، جنتی، مهدوی کنی، آذری قمی، توسلی، کروبی، عبدالله نوری، میرحسین موسوی و حسن حبیبی و… تعیین کردند. نمایندگان مجلس نیز حسین هاشمیان، عباسعلی عمید زنجانی، اسدالله بیات، نجفقلی حبیبی و هادی خامنه¬ای را به عنوان نماینده منتخب خود تعیین کردند.در مجموع مجلس سوم در سال اول ۵٧ طرح و لایحه مصوب داشت، علاوه بر این ١٣ طرح و لایحه در مجلس شورای اسلامی پس از بحث و بررسی رد شد.
در دومین سال از دوره سوم، مجلس چند مصوبه داشت که شامل ١٨ لایحه و ٣٣ طرح می شد. ٢۶ فقره طرح و لایحه به تصویب نرسید. مجلس در سال سوم به طور مجموع ۴٩ مصوبه داشت که شامل ٢٣ لایحه و مابقی طرح بوده علاوه بر این ٢۶ لایحه و طرح نیز رد شد. 89 مصوبه نیز حاصل عملکرد مجلس شورای اسلامی در سال چهارم بود که شامل ۴۵ لایحه و مابقی طرح می شد، ٢۶ طرح و لایحه نیز مورد تصویب قرار نگرفت.
از مهم ترین تحولات مجلس چهارم، عادی سازی روابط ایران در سطوح بین المللی با سایر کشورها بود. ناطق نوری نیز به عنوان رئیس مجلس توانست نقش خود را در این راستا به خوبی ایفا کند. بعد از پایان جنگ تحمیلی و روی کارآمدن دولت هاشمی رفسنجانی، جامعه ایران فضای جدیدی را تجربه می کرد. تغییر سیاست های اقتصادی، روی آوردن به اقتصاد بازار آزاد، تشویق و ترغیب سرمایه گذاران برای فعالیت اقتصادی و فراهم آوردن تسهیلات لازم برای شرکت های خصوصی و غیره از برنامه هایی بود که دولت هاشمی رفسنجانی دنبال می کرد. واکنش تند و پرخاشگرانه جریان چپ در مجلس سوم علیه برنامه¬های دولت نیز در سطح جامعه بازتاب خوبی نداشت و برداشت عمومی این بود که نمایندگان این جریان سیاسی با چنین موضع گیری¬هایی مانعی برای تحقق شعارها و وعده های دولت هاشمی رفسنجانی هستند.همان گونه که انتظار می¬رفت ترکیب نمایندگان مجلس تغییر کلی پیدا کرده بود و جامعه روحانیت مبارز و تشکل های همسو، اکثریت پارلمان جدید را به دست آورده بودند.
مجمع روحانیون مبارز و متحدانش فراکسیون کوچکی را در مجلس چهارم تشکیل دادند که توسط مجید انصاری تنها نماینده عضو مجمع روحانیون مبارز رهبری می شد. شکست جریان چپ به گونه¬ای بود که حتی مهدی کروبی دبیر کل مجمع روحانیون و رئیس مجلس سوم نیز از راهیابی به مجلس بازماند.علاوه بر تهران در سایر شهرستان ها نیز بسیاری از عناصر وابسته به جریان راست، موفق به راهیابی به مجلس شورای اسلامی شدند. نیروهای خط امام(ره) به عنوان متحدان مجمع روحانیون نیز برای معرفی نامزدهای خود مردد بودند و در اظهار نظرهای رسمی، اصرار شورای نگهبان بر اعمال نظارت استصوابی و رد صلاحیت های نامزدهای منسوب به طیف چپ در هیئت¬های اجرایی و نظارت را به عنوان دلیل اصلی تردید خود برای ورود به صحنه رقابت ذکر می کردند. اما برخلاف همه پیش بینی ها و در حالی که جناح راست بی رقیب می نمود، این جریان سیاسی با یک شوک انتخاباتی مواجه شد و آن هم ورود برخی از وزرا و معاونان کابینه هاشمی رفسنجانی به عرصه رقابت های انتخاباتی بود.
در مجلس پنجم با ائتلاف نمایندگان همسو با مجمع روحانیون مبارز و کارگزاران سازندگی به صورت مؤثر در تصمیم گیریهای

مطلب مرتبط :   ، -، آرایه‌های، عشق