(علیه، السلام)، المؤمنین، امیر

اللَّهَ یَخْتَبِرُ عِبَادَهُ بِأَنْوَاعِ الشَّدَائِدِ وَ یَتَعَبَّدُهُمْ بِأَنْوَاعِ‏ الْمَجَاهِدِ وَ یَبْتَلِیهِمْ بِضُرُوبِ الْمَکَارِهِ إِخْرَاجاً لِلتَّکَبُّرِ مِنْ قُلُوبِهِمْ وَ إِسْکَاناً لِلتَّذَلُّلِ فِی نُفُوسِهِمْ وَ لِیَجْعَلَ ذَلِکَ أَبْوَاباً فُتُحاً إِلَى فَضْلِهِ وَ أَسْبَاباً ذُلُلًا لِعَفْوِهِ».
«لیکن خدا بندگانش را به گونه گون سختی‌ها مى‏آزماید، و با مجاهدتها به بندگى‏شان وادار مى‏نماید، و به ناخوشایندها آزمایششان مى‏کند تا خود پسندى را از دلهاشان بزداید، و خوارى و فروتنى را در جانهاشان جایگزین فرماید، و آن را درهایى سازد گشاده به بخشش او، و وسیلتهایى آماده براى آمرزش او».
از نظر امیر المؤمنین (علیه السلام) در این عبارات هدف خداوند متعال از قرار ندادن کعبه در مکانی سرسبز و مجلل نبودن آن را آزمودن بندگان به سبب تحمل شدائد و سختی‌ها و زدودن تکبر از دلهای آنان است.
«این جمله اشاره است به آن که این امور علل معدّه فضل و عفو خداوند است و از عنایتهاى الهى است که به منظور آماده شدن نفوس براى بیرون راندن صفت ناپسند کبر و خودخواهى از خود و جایگزین ساختن ضد آن که تواضع و فروتنى است مقرر شده است و چون این امور مذکور سبب داخل شدن انسان در رضوان خداوند و ثواب او مى‏باشد. بطور استعاره آنها را، درهاى گشوده نامیده است، و تعبیر به ذلل به این خاطر است که این دخول به سهولت و آسانى انجام مى‏شود».
3.2.2. آزمایش صبر و سپاس بندگان
همان طور که در مبحث انواع بلایا گذشت، مسأله رزق و روزی و بهره مندی از امکانات دنیوی یکی از ابزارهای آزمایش انسان‌ها می‌باشد. لذا در بیان علت این آزمایش، باتوجه به فرمایش امیر المؤمنین (علیه السلام) می‌توان به شناخت صابران و امتحان سپاسگزاری بندگان اشاره نمود. چنان‌که زیادی نعمت و یا کاستی آن سبب امتحان انسان نسبت به شکر و صبر در برابر تقدیر الهی است. امام علی (علیه السلام) نیز در این باره می‌فرمایند:
«وَ قَدَّرَ الْأَرْزَاقَ فَکَثَّرَهَا وَ قَلَّلَهَا وَ قَسَّمَهَا عَلَى الضِّیقِ وَ السَّعَهِ فَعَدَلَ فِیهَا لِیَبْتَلِیَ مَنْ أَرَادَ بِمَیْسُورِهَا وَ مَعْسُورِهَا وَ لِیَخْتَبِرَ بِذَلِکَ الشُّکْرَ وَ الصَّبْرَ مِنْ غَنِیِّهَا وَ فَقِیرِهَا ثُمَّ قَرَنَ بِسَعَتِهَا عَقَابِیلَ فَاقَتِهَا وَ بِسَلَامَتِهَا طَوَارِقَ آفَاتِهَا وَ بِفُرَجِ أَفْرَاحِهَا غُصَصَ أَتْرَاحِهَا».
«و روزیها را مقدّر کرد، برخى اندک و برخى فراوان. دسته‏اى در تنگى، و دسته‏اى در زندگانى فراخ و آسان. قسمتى کرد به عدالت تا آن را که خواهد بیازماید در زندگانى آسان یا دشوار، و بیازماید سپاس و شکیبایى را در توانگر و نادار. با فراخى معیشت، مشقّت فاقتها را همراه کرد، و با تندرستى و سلامت، “نابیوسان آفتها را، و با نبودن غم و بودن شادمانى، اندوههاى گلوگیر زندگانى».

مطلب مرتبط :   راضیه، ترمه، پدر، حجت