علمیه، مدرسه، لبنان، (برادران)

دانلود پایان نامه

و فقه و کلام و حدیث شیعه را قوت بخشیدند.
امروزه لبنان به عنوان کشوری که شیعیانش از اکثریت نسبی برخوردارند در سطوح علمی و دینی و فرهنگی، همگام با شیعیان ایران یا عراق به فعالیت های مؤثر و مفید اشتغال دارند و حوزه های علمیه لبنان هر چند فعالیت مستمر چشمگیری198 ندارند ولی همواره در مناطق مختلف لبنان فعال بوده و به تربیت عالمان و مبلغان مکتب أهل بیت مشغول هستند. معرفی حوزه های علمیه معاصر شیعه لبنان نیازمند پژوهش میدانی وسیعی بود که وقت و توان وسیعی می طلبید که با شروع کار میدانی، با کتابی با عنوان «الحوزات الشیعیۀ العاصرۀ بین مدرستی النجف و قم، لبنان نموذجاً»199 برخوردم. در این فصل از تحقیق، در کنار پژوهش میدانی خود، از این کتاب نیز بهره برده ام. بزرگترین مشکلی که حوزه های علمیه شیعه لبنان از آن رنج می برد عبارت از این است که تأسیس آنها غالباً به صورت فردی توسط علمای از نجف یا قم برگشته صورت می گیرد و مرجع مدیریتی و قانونی و یا مرجع هماهنگ کننده در تأسیس و إداره حوزه های علمیه شیعی وجود ندارد. این در حالی است که در لبنان مجلس أعلای شیعیان لبنان که به تدبیر إمام موسی صدر تأسیس شده است، فعالیت دارد. مشکلاتی که بر نبود مرجع مدیریتی حوزه های علمیه مترتب می شود به شرح ذیل می باشد:
1. آرا و اندیشه های خاص مؤسس در طلاب مدرسه محل تحصیل تأثیر می گذارد.
2. اوضاع سیاسی و امنیتی در حوزه های علمیه تأثیر مستقیم دارند که چه بسا به تعطیلی مدارس بینجامد.
3. تأمین مالی حوزه های علمیه در پرداخت شهریه و سایر أمور مالی، یکسان نیست.
4. تفاوت در روش های آموزشی وجود دارد که موجب شده است سطح علمی فارغ التحصیلان متفاوت باشد.
5. حوزه های علمیه لبنان از جهت مناطق جغرافیائی، از پراکندگی نامناسبی برخوردار هستند.
6. شرایط پذیرش حوزه های علمیه لبنان متفاوت است و این امر موجب آشفتگی در نظام آموزشی می شود.
7. طلابی که به دلائل مختلف از یک حوزه علمیه إخراج می شوند می توانند در حوزه دیگر بدون علم حوزه دوم به تحصیل إدامه دهند.
8. فعالیت حوزه های علمیه به وفات و یا إهتمام مؤسس بستگی دارد.
9. هماهنگی بین حوزه های علمیه لبنان وجود ندارد.
حوزه های علمیه معاصر لبنان که در حال حاضر فعال بوده و در دو سطح برادران و خواهران به تربیت مبلغ و مدرس اشتغال دارد به شرح ذیل است:
1-1- حوزه علمیه النجف الأشرف – حاریص200 جبل عامل (برادران) 201
شیخ محمد الفقیه در سال 1989م بعد از رجوع از نجف این حوزه را تأسیس کرد و به وضوح اعلام داشت که این حوزه به حوزه علمیه نجف منتسب است و طبق روش آموزشی حوزه های علمیه کلاسیک اداره می شود. این حوزه ابتدا در منزل شیخ مفید در صور آغاز به کار کرد تا این که در سال 1999م به ساختمان جدید منتقل شد. ساختمان جدید حوزه دارای پنج طبقه و دو سالن اجتماعات و اتاق هایی برای طلاب و اساتید می باشد. این مدرسه بعد از انتقال به ساختمان جدید، فعالیت هایش تقویت شده و اکنون در هر مرحله تحصیلی، بیش از 60 طلبه دارد و مدرسه مجله ای علمی با نام رسالۀ النجف دارد.202
1-2- حوزه علمیه امام جواد – بیروت (برادران) 203
شیخ یوسف سیبتی یکی از فارغ التحصیلان حوزه علمیه قم، بعد از رجوع از ایران به لبنان 1986م حوزه علمیه امام جواد را در بیروت تأسیس نمود. دروس حوزه از ساعت 6:30 صبح شروع می شود و سالانه حدود 35 تا 55 طلبه مشغول به تحصیل در این مدرسه می باشند. تمام مراحل حوزوی در این مدرسه تدریس می شود و مخارج مدرسه از راه حقوق شرعی تأمین می شود.204
1-3- حوزه علمیه امام حجت – بیاض205 جبل عامل (برادران) 206
شیخ إبراهیم سلیمان بیاضّی که از بزرگان علم و تقوی بوده و در نجف تحصیل نموده است، در سال 1991م در شهر بیاض این حوزه را تأسیس کرد. ایشان اکنون نزدیک هشتاد و پنچ سال عمر دارند (حفظه الله) و همواره بر اهمیت و نقش حوزه های علمیه در رسالت و وظائف شرعی شیعیان تأکید دارند.
شروع فعالیت این حوزه در منزل شخصی ایشان با تدریس دروس حوزوی بوده که در سال 1991م با ساخت مدرسه ای با دو ساختمان و هر کدام با سه طبقه فعالیت رسمی خود را آغار کرده است.
این حوزه در دو سطح مقدمات و سطح طلبه دارد که طلبه بعد از گذراندن سطح برای ادامه تحصیل در بحث خارج به نجف یا قم مراجعت می کند. این حوزه فعالیت های فرهنگی و اجتماعی داشته و هر سال فقط یبست طلبه پذیرش دارد.207
1-4- حوزه علمیه امام حسن مجتبی – بعلبک بقاع (برادران) 208
این حوزه، دومین حوزه شیعی بعلبک می باشد که توسط شیخ مهدی سلیمان یحفوفی در سال 1997م تأسیس شد. در این حوزه علاوه بر دروس حوزوی برخی مواد درسی فرهنگی اجتماعی نیز تدریس می شود. هر چند مؤسس این حوزه از فارغ التحصیلان حوزه علمیه قم است ولی این حوزه در واقع به درخواست آیت الله سید محسن حکیم تأسیس شده است و به مجلس اعلای شیعیان لبنان و حوزه علمیه نجف مرتبط است. تمام سطوح حوزوی در آن تدریس می شود. تعداد طلاب آن بیش از 40 نفر می باشند.
1-5- حوزه علمیه امام صادق – صیدا (برادران) 209
علامه عفیف نابلسی در خانه خود به تربیت طلاب علوم دینی می پرداخت که سپس با حمایت رهبر انقلاب إسلامی ایران محلی برای این امر اجاره شد ولی اکنون با حمایت جمهوری اسلامی ایران ساختمان زیبایی موسوم به مجمع السیدۀ الزهرا در پنج طبقه، علاوه بر تربیت طلاب علوم دینی، فعالیت های علمی، فرهنگی و اجتماعی نیز انجام می شود. این حوزه بعد از حوزه ابوالفتح کراجی م449ه.ق اولین حوزه علمیه شیعی در صیدا است. این حوزه با زعامت علامه نابلسی در صیدا فعالیت خوبی دارد. امتیازات این حوزه را این گونه بیان کرد:
1. این حوزه از مجموعه موسسات علمی و آموزشی و تربیتی تشکیل شده است که بر غنای علمی آن می افزاید.
2. بخش اعظمی از طلاب این حوزه دانشگاهیان هستند.
3. این حوزه ارتباط خوب و مناسبی با دانشگاه دارد.
4. فعالیت های سیاسی و اجتماعی این حوزه طلبه ها را هوشیار و اجتماعی به بار می آورد.
5. تشویق طلاب بر مناظرات و گفتگوهای علمی و سازنده.
مسئولین این حوزه امیدوار هستند که مشکلات مالی این حوزه برطرف شود و نشاط اولیه خود را در صیدا احیا کند.
1-6- حوزه علمیه امام صادق – نبطیۀ جبل عامل (برادران) 210
اولین حوزه علمیه معاصر در نبطیۀ است که توسط شیخ عبدالحسین صادق تأسیس شده است ولی اکنون به جهت تأسیس و افتتاح حوزه علمیه اهل البیت در نبطیۀ، این مدرسه از سال 2001م تعطیل می باشد.
این حوزه 30 طلبه و 7 استاد داشت و بحث خارج را استاد شیخ حسن رمیتی از فارغ التحصیلان حوزه علمیه قم به عهده داشت.
1-7- حوزه علمیه امام علی – بیروت (برادران) 211
این حوزه به درخواست آیت الله بهجت به دست علامه سید جعفر مرتضی در ساختمانی چهار طبقه در همسایگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت در منطقه بئر حسن، در سال 2000م تأسیس شد. طلاب این حوزه قبل از جنگ 33 روزه بیش از تعداد امروزی بود. اکنون در این حوزه 40 نفر به تحصیل علوم دینی مشغول هستند. هم جواری این حوزه با سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت موجب شده است که رفت و آمد به این حوزه، مشکل باشد. در این مدرسه به روش های سنتی قم و نجف تأکید می شود.
1-8- حوزه علمیه امام منتظر – بقاع (برادران) 212
این مدرسه توسط دبیر کل سابق حزب الله شهید سید عباس موسوی با حمایت إمام موسی صدر و علامه فضل الله و به درخواست سید محمدباقر حکیم در سال 1978م تأسیس شد. در سال 1987م ساختمان جدید و زیبایی در بلندی مشرف به بعلبک ساخته شد ولی در نبود حامیان و مؤسس مدرسه رو به ضعف نهاد. سید حسن نصر الله از طلاب این مدرسه علمیه بوده است.213
این حوزه اولین هایی را به خود اختصاص داده است. اولین حوزه منطقه بعلبک و اولین حوزه ای که توسط امام موسی صدر و علامه فضل الله حمایت می شد و اولین حوزه ای که به سفارش مرجع تقلید شیعی بنا تأسیس شده و حوزه ای است که قسمتی از ساختمانش در اثر اصابت موشک آسیبب دیده است.
1-9- حوزه علمیه امام مهدی – برج البراجنه بیروت (برادران) 214
مدرسه إمام مهدی توسط سید حسن شیرازی در سال 1971م تأسیس شد. این مدرسه در حدود چهل نفر طلبه داشته است و اولین مدرسه ای بود که در بیروت توسط یک غیر لبنانی تأسیس شد. این مدرسه بعد از شهادت مؤسس آن در بیروت در سال 1980م بسته شد.
1-10- حوزه علمیه امام مهدی – صدیقین 215جبل عامل (برادران) 216
این حوزه علمیه بیشترین تأثیر را در جنگ های داخلی و اوضاع سیاسی أمنیتی لبنان داشته است به طوری که در طول فعالیتش، شدت و ضعف هایی را تجربه کرده و نهایتا از فعالیت بازمانده است.
شیخ عبدالمنعم منها بعد از چند ماه حضور در نجف أشرف به همراه علامه فضل الله در سال 1965م به لبنان باز می گردد و در حوزه علمیه نبعۀ همراه علامه فضل الله بوده است و در سال 1975 که جنگ داخلی لبنان در گرفت شیخ عبدالمنعم منها به روستای خود صدیقین رجوع می کند و آنجا مدرسه علمیه امام مهدی را تأسیس می کند ولی این مدرسه در کمتر از دو سال، به دلیل فعالیت های سازمان های فلسطینی و