صلّى، اللَّه، خدا!، فرمود:

حالت چطور است)؟ عرض کرد: اى رسول خدا! در حال یقین‏ شب را به روز آوردم. پیغمبر خدا صلّى اللَّه علیه و آله از حرف او تعجب نموده و فرمود: براى هر یقینى نشانه‏اى است، نشانه حقیقى یقین تو چیست؟ گفت: اى رسول خدا! نشانه یقین من همانست که مرا غمناک ساخته و شبم را به بى‏خوابى کشیده، و مرا به تحمل تشنگى وسط روز وادار کرده، و نفسم از دنیا و آنچه در آن است روى گردان شده، به درجه‏اى که گویا عرش پروردگارم را براى حسابرسى برپا مى‏بینم، و تمامى مردم براى حساب محشور شده‏اند، و من در میان آنها هستم، و گویا به اهل بهشت مى‏نگرم که غرق در نعمت هستند، و در حالى که بر پشتی ها تکیه زده‏اند با همدیگر آشنایى پیدا مى‏کنند، و گویا اهل دوزخ را مى‏بینم که در آتش شکنجه مى‏شوند و فریاد مى‏زنند، و گویا من هم اکنون صداى نعره آتش دوزخ را که در گوشم مى‏پیچد مى‏شنوم. رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله به اطرافیان فرمود: این بنده‏اى است که خداوند دلش را به نور ایمان روشن ساخته است، سپس [رو به آن جوان‏ نمود] فرمود: به آنچه بر آن هستى ثابت باش. جوان عرض کرد: اى رسول خدا! از خدا براى من بخواه که شهادت با تو و در رکاب تو را نصیبم گرداند.رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله برایش چنین دعایى کرد، و طولى نکشید که در یکى از جنگها با پیغمبر صلّى اللَّه علیه و آله به جبهه جهاد شتافت، و پس از نه نفر به شهادت نایل شد، و او نفر دهم بود.
ایمان که پایین ترین مرحله در شخصیت اسلامی بشمار می‌آید و بسیاری از مؤمنان از آن بهره مندند دارای دو عنصر است:
2.6.2.1. عدم شک و تردید در وجود خداوند و هر حقیقت دینی دیگر
یکی از مسائلی که در علم کلام مطرح شده، این است که آیا گمان و احتمال راجح (قوی) برای مسلمان شدن کافی است؟ این مسئله در مباحث کلامی در خور توجه است، اما در مباحث تربیتی روشن است که وجود هر گونه تردید و احتمال خلاف در هر یک از حقایق دینی تنها در مراتب نخست شخصیت اسلامی قابل پذیرش است:
 إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ أُولئِکَ هُمُ الصَّادِقُون‏ 
در حقیقت مؤمنان کسانی هستند که به خدا و پیامبر او گرویده و [دیگر] شک نیاورده و با مال و جانشان در راه خدا جهاد کرده اند، اینان اند که راست کردارند.

مطلب مرتبط :   جامعه‌شناسی، هجویری، مذهبی، اجتماع