شوری، فرسایش، سانتیمتر:، زراعت

دانلود پایان نامه
تا 27 تا 40 درصد و مقدار لوم کمتر از 20 درصد تا 45 درصد در نوسان است.
9- لوم رسی- سیلتی (silty – clam – loam): مقدار رس 27 تا 40 درصد و مقدار شن نیز از 20 درصد کمتر است.
10- رسی و شنی (sandy–clay): مقدار رس و شن آن از 35 تا 45 درصد بیشتر است.
11- رسی و سیلتی (silty–clay): مقدار هر یک از رس و سیلت آن به ترتیب بیش از 40 درصد است.
12- رسی (clay): مقدار رس بیش از 40 درصد و مقدار شن و سیلت آن به ترتیب از 45 تا 40 درصد کمتر است (http://www.bbk-iran.com).

2-4-1- 2- عمق خاک
سنجش عمق خاک به عنوان پارامتری جهت تعیین میزان توان نگهداری رطوبت و ذخیره مواد غذایی خاک در بخش کشاورزی محسوب می شود. هرچه عمق خاک افزایش یابد به همان میزان توان حفظ و ذخیره سازی آب و موادغذایی در خاک بالا می رود. خاک های کم عمق ذخیره رطوبتی کمی دارند و لازم است با فواصل کوتاهی آبیاری شوند. دفعات زیاد آبیاری به طریق سطحی سبب افزایش تلفات آب و فواصل کم بین آبیاری ها موجب بروز مشکلات تهویه در خاک می شود(جعفری و طویلی، 51:1389). انواع خاک ها از نظر عمق:
الف) بیشتر از 120 سانتیمتر: برای زراعت و باغداری بسیار مناسب است.
ب) بین 90 تا 120 سانتیمتر: برای زراعت و باغداری مناسب است.
پ) بین 60 تا 90 سانتیمتر: برای زراعت و باغداری متوسط است.
ت) بین 30 تا 60 سانتیمتر: برای زراعت و باغداری کم عمق و ضعیف است.
ث) کمتر از 30 سانتیمتر: برای زراعت و باغداری به هیچ وجه مناسب نیست (http://zeraat-iauvarami n.com ).

2-4-1-3- شوری خاک
شور شدن خاک ها در مناطق خشک و نیمه خشک یک معضل جدی برای توسعه کشاورزی و استفاده پایدار از منابع خاک و آب می باشد(ولی پور، 683:1386). خاک های شور زمانی بوجود می آیند که تجمع نمک در خاک بیشتر از نمک انتقالی از آن است که این خود نتیجه تبخیر بیشتر از آب زهکشی شده است(ولی و قضاوی، 237:1382). شوری از سه راه رشد و عملکرد گیاه را محدود می کند. اثر نخست و غالب، مربوط به غلظت کل نمک های محلول در خاک است که کاهش پتانسیل اسمزی را به دنبال دارد. با کاهش پتانسیل اسمزی، انرژی آزاد آب کاهش یافته و گیاه برای به دست آوردن مقدار مشخصی آب باید انرژی حیاتی بیشتری مصرف نماید. اثر دوم شوری وجود یون های ویژه در محلول خاک شور می باشد. یون هایی نظیر کلر سدیم به تنهایی می توانند موجب بروز سمیت در گیاه شده و یا در فرآیند جذب گیاه اختلال ایجاد نمایند. اثر سوم شوری که در حقیقت زاییده اثر نوع دوم است، عدم تعادل تغذیه ای است. بدین معنی که وجود یون های سدیم و کلراید و مانند آن که غلظت آنها در محلول خاک شور زیاد است، باعث اختلال در جذب و انتقال سایر عناصر غذایی ضروری از خاک به گیاه می شوند(حسینی و همکاران، 2:1387). قابلیت هدایت الکتریکی (EC) پارامتری ارجح در ارزیابی شوری خاک می باشد(فرهمند و همکاران، 3:1391) که بر اساس واحد دسی زیمنس بر متر تقریب زده می شود. گروه بندی خاک های شور در جدول زیر آمده است (http://www.iran-eng.com):
جدول(2-3): گروه بندی خاک های شور
تاثیر بر گیاه
EC, dS/m
گروه شوری
اثر شوری در کاهش محصول ناچیز است
2-0
غیر شور
محصول گیاهان حساس به شوری کاهش مییابد
4-2
شوری کم
محصول بسیاری از گیاهان کاهش مییابد
8-4
شوری متوسط
فقط گیاهان متحمل به شوری محصول قابل قبولی میدهند
16-8
شور
فقط تعداد معدودی از گیاهان کاملا متحمل به شوری محصول قابل قبولی میدهند
16
شوری زیاد

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد درمورد سازمان تامین اجتماعی و آسیب های اجتماعی

2-4-1- 4- موادآلی خاک
خاک حاصلخیز یکی از اجزای ضروری زیست بوم ها بشمار می آید زیرا انعکاس دهنده سازوکارهای آنهاست و در داخل آن همه واکنش های زیست زمین شیمیایی اجزای مختلف زیست بوم تلفیق شده اند. PH، نیتروژن، ظرفیت تبادل کاتیونی، مواد سمی و موادآلی شاخص های کیفیت شیمیایی خاک هستند. اما در میان عوامل ذکر شده، مواد آلی خاک به عنوان شاخص اصلی کیفیت خاک مطرح است(خداشناس و همکاران، 129:1390). تحقیقات فراوان نشان داده است که مواد آلی خاک منبع غذا و انرژی برای ریزجانداران هستند، و از این رو کمیت و کیفیت مواد آلی از جمله عواملی هستند که در تشدید فعالیت های زیستی خاک تاثیر دارند(رئیسی و آقابابایی، 863:1390) و نقش مهمی را در رشد گیاهان ایفا می کنند. درواقع، اهمیت مواد آلی به تاثیر آن در بهبود خصوصیات فیزیکی خاک، حفظ آب و افزایش قابلیت استفاده عناصر غذایی می باشد. ماده آلی خاک اثرات منفی محیط زیست را کاهش داده و کیفیت خاک را افزایش می دهد(سماوات، 2:1389). میزان موادآلی خاک را با استفاده از درصد کربن آلی(OC) می سنجند که گروه بندی آن به قرار جدول زیر است (http://www.areo.ir):
جدول(2-4): گروه بندی مواد آلی خاک
گروه کربن آلی خاک
میزان
4/0 درصد – 0
مواد آلی خاک خیلی کم است
7/0 در صد – 4/0 در صد
مواد آلی خاک کم است
1 در صد – 7/0 در صد
مواد آلی خاک متوسط است
2 تا 1 در صد
مواد آلی خاک زیاد است
بیش از 2 درصد
مواد آلی خاک خیلی زیاد است

2-4-1- 5- فرسایش خاک
فرسایش خاک یک معضل برای کشاورزی در نواحی نیمه خشک می باشد و به علت اثرات دراز مدتش بر روی حاصلخیزی خاک و کشاورزی پایدار، از اهمیت زیادی برخودار است(زنگی آبادی و همکاران، 744:1389). خسارت عمده فرسایش، نمود خود را درکاهش حاصلخیزی خاک نشان می دهد. بنابراین میزان محصول در خاک های تحت فرسایش، کاهش می یابد زیرا رشد محصول تحت تاثیر رطوبت و حاصلخیز ی خاک بوده و تخریب ساختمان خاک به کمبود آب، مواد غذایی، هوا و گرما منجر می شود. با گسترش فرسایش خاک در یک منطقه، خاک سطحی بطور مستمر از دسترس خارج می شود. بنابراین، با هدر رفتن مواد غذایی(نیتروژن، فسفر، پتاسیم و سایر عناصرکمیاب)، حاصلخیزی خاک و تولیدات گیاهی کاهش می یابد؛ پس تولید محصول رابطه منفی با شدت فرسایش دارد(کهنه شهری و صادقی، 89:1384). عوامل موثر در فرایند فرسایش را می توان در دو محور: 1. شرایط زیست محیطی 2. خصوصیات خاک از نظر مهندسی تقسیم کرد. از نظر شرایط زیست محیطی خصوصیات بارش، دربرگیرنده: شکل بارندگی، شدت بارندگی، قطر قطرات باران و انرژی جنبشی باران در خور توجه است. از نظر خصوصیات خاک نیز دو مشخصه اصلی خاک در برگیرنده: نوع کانی های تشکیل دهنده و پایداری ساختار خاک می تواند به عنوان معیارهای اصلی در بررسی فرسایش پذیری خاک مورد توجه قرار گیرد(اوحدی، 284:1379-285). روند افزایش فرسایش خاک در ایران نگران کننده است. این رقم در سال 1330 معادل 5/0 میلیارد تن درسال، در سال 1340 برابر 75/0 میلیارد تن، در سال 1350 معادل 1 میلیارد تن، در سال 1360 معادل 5/1 میلیارد تن، در سال 1372 برابر 2/2-2 میلیارد تن و در سال 1380 معادل 5 میلیارد تن در سال بود(نجفی و زاهدی، 88:1384). سازمان خواروبار جهانی(FAO) در سال 1994 با بررسی وضعیت فرسایش در اراضی و عرصه های کشاورزی ایران را شدید دانسته است و مقدار سالانه فرسایش کشور در 44 درصد از سطح اراضی را بیش از 10 تن در هکتار تعیین کرده است (http://www.soiliran.org).

مطلب مرتبط :   قراردادهای خصوصی و ایجاب و قبول

2-4-1- 6- ارزیابی تناسب اراضی
یکی از عوامل اصلی و شناخته شـده توسـعه پایـدار کشـاورزی، بکـار گرفتن اراضی به تناسب پتانسیل آنها برای مناسبترین نـوع بهـره وری است که اصطلاحا بـه آن تناسـب اراضـی یـا (Land suitability) می گویند(علائی و محمودی، 1:1384). ارزیابی تناسب اراضی، اطلاعات مفید ی را در خصوص میزان بازدهی کشت محصولات مختلف و مناسبترین مکان برای تولید هر محصول، جهت مدیریت متمرکز منابع و برنام هریزی الگوی کشت مناسب منطقه، در اختیار ما قرار می دهد(باقرزاده و همکاران، 51:1391). ارزیابی تناسب اراضی می تواند برای تعیین سازگاری اراضی برای یک نوع خاص از انواع استفاده به کار برده شود(شاهرخ و همکاران، 38:1390). در مطالعه تناسب اراضی، اصولا اراضی به چندین کلاس بر اساس روش های مختلف تقسیم می گردند که یکی از آن روش ها بشرح زیر می باشد:
1- کلاس 1 یا اراضی با تناسب و استعداد زیاد که با علامت مشخصه S1 نشان داده می شود و دارای محدودیت بسیار ناچیزی بوده که در تولید اثر زیادی ندارد.
2- کلاس2 یا اراضی با استعداد و تناسب متوسط که با علامت S2 نشان داده می شود و دارای محدودیت در حد متوسط است و بر راندمان تولید اثر منفی دارد.
3- کلاس 3 یا اراضی با استعداد و تناسب کم که با علامت مشخصه S3 نشان داده می شود و دارای محدودیت زیاد است.
4- کلاس 4 یا اراضی با استعداد و تناسب خیلی کم و محدود که با علامت مشخصه S4 نشان داده می شود که دارای محدودیت زیادی است که هزینه زیادی را جهت رفع محدودیت می برد..
5- کلاس 5 یا اراضی با تناسب محدود که با علامت مشخصه N1 نشان داده می شود.
6- کلاس 6 یا اراضی نامناسب دائمی که با علامت N2 نشان داده می شود و شدت محدودیت به حدی است که در حال حاضر امکان برطرف کردن آن نیست(مطالعات پایه حوزه آبخیز شهرستان خنداب، 43:1386).

2-4-2- منابع آب
آب یکی از مهمترین عوامل تولید و رکن اصلی پایداری بخش کشاورزی می باشد