شهری، تبریز، تاسیسات، فاضلاب

کهن دارای 24 محله ی قدیمی که در پنجاه سال گذشته، تعدادی از روستاهای اقماری و حومه تبریز به این مادر شهر پیوسته و در ردیف محلات شهر قرار گرفتند چون لاله، ائل گلی، کرکج، آخماقیه، رواسان، بارنج و… بر اساس طرح جامع شهر از سوی شهرداری تبریز برای ارئه خدمات مناسب به شهروندان و با توجه به بافت قدیمی، مسائل حاشیه نشینی، گسترش و توسعه شهر و عدم تمرکزگرایی، شهر تبریز به ده منطقه شهرداری تقسیم شد . در بین مناطق ده گانه، منطقه 4 با جمعیت 312865 و منطقه 9 با جمعیتی بالغ بر 5000نفر یه ترتیب پرجمعیت ترین و کم جمعیت ترین مناطق شهری تبریز به شمار می روند. منطقه یک تبریز با جمعیت 211340نفر در زمره پر جمعیت ترین مناطق شهر تبریز است. محدوده منطقه 1 در حوزه شمالی و شمال شرقی شهر تبریز واقع شده است. این منطقه از شمال به ارتفاعات عون بن علی و از جنوب به محورهای امام خمینی، بلوار 29 بهمن، بلوار بسیج و خیابان شمس تبریزی محدود شده است.

الگوی کاربری‌های اراضی شهر تبریز بر اساس مطالعات طرح جامع شهرسازی
3-10 ویژگیهای زیست‌محیطی
حفظ طبیعت و خلق یک محیط مطلوب زیستی از مهمترین و عمده‌ترین وظایف و مسئولیت های بشری در مقابل نسلهای آینده است که ضرورت انجام مطالعات زیست محیطی و تشخیص، تعیین و تنظیم نوع رابطه انسانها با محیط طبیعی را در فرایند توسعه مشخص می‌نماید. واقعیتی است که در روند توسعه پرشتاب جهانی از فردای انقلاب صنعتی، بدون انجام مطالعه جدی در منابع، استعدادها، امکانات بالقوه طبیعی و بیولوژیکی، مواد معدنی، خاکها ، حیات نباتی و جانوری و آب و هوای محل، هجوم آزمندانه به منابع تجدیدناپذیر طبیعت آغاز شده و همه زندگان کره زمین را با دشواری‌های بسیار روبرو کرده و نسل آینده را از دسترسی به بسیاری از مواهب ارزشمند طبیعی محروم ساخته است. در کشور ما نیز همچون اکثر کشورهای جهان، حادترین و بیشترین آلودگی‌های محیط‌های انسان ساخت در مجاورت شهرهای بزرگ اتفاق می‌افتد و به اعتباری پس از شهر تهران که با مشکلات گسترده زیست محیطی مواجه می‌باشد، مراکز بزرگ استانهای کشور از جمله شهر تبریز که به مرور به جرگه کلان‌شهرها می‌پیوندد با مشکلات آلودگی هوا، آب و زمین که امروزه شهر تهران با آنها مواجه است روبرو می‌شوند. بر این اساس انجام مطالعات زیست محیطی و تلاش در ایمن سازی محیط زیست شهرهای پرجمعیت، در کلیه طرحهای توسعه شهری جایگاه ویژه‌ای می یابد. (سبزینه راه ، مهندسن مشاور ، مطالعات طرح تفصیلی تبریز، 1389)
آلودگی هوا: سهم منابع مختلف آلاینده هوا در آلودگی هوای تبریز 5/75% مربوط به صنایع خصوصاً واحدهای بزرگ صنعتی، 23% مربوط به وسایل نقلیه موتوری و 5/1% مربوط به مصارف مسکونی و تجاری است. (رحیمی ، اکبر، تحلیلی از آلودگی هوایی ناشی از مکانیابی نادست صنعتی، نمونه موردی تبریز، رساله کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز، 1385)
آلودگی خاک : مشکل جمع‌آوری یا انباشت و دفع بهداشتی زباله، نخاله ساختمانی و فاضلاب و پس‌آبهای واحدهای مسکونی، بیمارستانی، تجاری، صنعتی و تولیدی در شهر تبریز روز بروز ابعاد گسترده‌تری می‌یابد. نبود زباله‌سوز شهری و نیز نبود زباله‌سوز بیمارستانی در 5/37% از بیمارستانهای شهر و دفع غیربهداشتی زباله‌های شهر (اعم از خانگی، صنعتی، بویژه عفونی و بیمارستانی) محیط زیست منطقه را به شدت در معرض انواع آلودگی‌های زیست محیطی قرار داده است، که با فرض متوسط 1000 گرم زباله به ازای هر شهروند روزانه 1200 تن زباله و مقادیر قابل توجهی نخاله ساختمانی در شهر تولید و در محدوده شهری به آلودگی خاک و نیز آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی منجر می‌گردد.
آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی : آمیختگی بخشی از زباله شهر در جوی های شهر با آب های سطحی، آمیختگی شیرابه زباله‌های شهری در محل جمع‌آوری و دفن با آبهای سطحی و زیرزمینی و آمیختگی فاضلاب شهری اعم از (خانگی، صنعتی، بویژه عفونی و بیمارستانی) با آب های جاری در رودخانه مهرانرود و آجی چای) موجبات آلودگی میکروبی و شیمایی منابع آبی شهر را فراهم آورده است به گونه‌ای که رودخانه‌های فصلی و دائمی و مسیل‌های شهر تبریز عمدتاً به کانال‌ها و مجاری تخلیه و هدایت فاضلاب مبدل شده‌اند. ( اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی،1387)
3-11 تاسیسات شهری تبریز
یکی از مراحل مطالعاتی برای بررسی و راه‌اندازی قطار سبک شهری در هر محل، بررسی‌های تاسیساتی آن است. این بررسی‌ها از آن جهت ضروری است که شناخت بهتر عملکرد این تاسیسات و مسیر و موقعیت آنها در معابر شهری موجب تجزیه و تحلیل هزینه‌های سرمایه‌گذاری و سایر هزینه‌ها و محدودیت‌ها یا امکاناتی است که جهت راه‌اندازی این سیستم انجام می‌شود و همچنین شناخت و بررسی این تاسیسات موجب رعایت حریم استاندارد این تاسیسات و ایجاد ایمنی و حفظ محیط زیست خواهد بود. اکثر تاسیسات شهری تبریز از شبکه معابر اصلی عبور کرده و هر کدام بخشی از خیابان یا پیاده‌روهای شهر را به خود اختصاص داده‌اند. نبود کانال مشترک برای این تاسیسات موجب پراکندگی آنها در سطح معابر گردیده و در احداث بناها وتجهیزات شهری مشکلات فراوانی را می‌آفرینند .با وجود این تاسیسات فوق مانع ایجاد مسیر برای قطار سبک شهری نبوده و با هماهنگی‌های لازم در اجرای پروژه موانع با سرعت رفع خواهند شد. سطح لازم برای قطار سبک شهری که دارای دو ریل و سیمهای هوایی است، ایستگاه آن به صورت جزیره‌اعی در وسط خیابان بوده و 9 متر می‌باشد. بنابراین در صورتی که از این نوع سیستم استفاده شود حداقل دو خط از خیابان‌های شهر را به خود اختصاص خواهد داد. بیشتر سیستم‌های راه آهن سبک شهری از برق با ولتاژ پایین DC (500 الی 600 ولت) استفاده می‌کنند. برای حرکت در خیابانها و استفاده از برق با اختلاف سطح ولتاژ پایین برتری دارد. برق از یک سیستم هوایی گرفته شده و تا ریل‌ها می‌رسد بیشتر واگن‌های جدید دارای شاخک‌های برق گیر می‌باشند و تعداد کمی از آنها از دکل‌های قرقره‌ای یا (چرخکی) استفاده می‌کنند. عده‌ای از کارشناسان حمل و نقل شهری معتقدند که وابستگی راه آهن سبک شهری به برق آن را احتیاج به مشتقات نفتی بی‌نیاز کرده و در آینده در صورت کمیاب شدن نفت هزینه قطار سبک شهری نسبت به وسایل نقلیه مصرف کننده مشتقات نفتی کمتر خواهد بود. درحال حاضر در این مرحله از مطالعات مهمترین تاسیساتی که به نظر می‌رسد نیاز به شناخت بیشتر بوده و آشنایی با وضعیت آنها لازم است عبارتند از:
الف) آب و فاضلاب ب) تاسیسات برق ج) مخابرات د) گاز طبیعی
الف) بررسی وضعیت شبکه و تاسیسات آب و فاضلاب شهر تبریز :
طرح فاضلاب شهر تبریز دارای 5 پروژه به شرح زیر می‌باشد:
1 ـ کانال اصلی به طول حدود 22 کیلومتر از شهرک گلشهر در جاده باسمنج تا محل تصفیه‌خانه در اراضی قراملک و 806 متر کانال بای‌پس که حدود 10 کیلومتر آن به لوله‌های بتنی مسلح 600 الی 1600 میلیمتر و بقیه بصورت کانال بتنی درجه 1 می‌باشد.
2 ـ شبکه جمع‌آوری فاضلاب که به صورت مجزا طراحی شده و در مساحتی حدود 2000 هکتار و با طول لوله 2800 کیلومتر اجرا خواهد شد.
3 ـ شبکه خطوط اصلی که برای انتقال جمع آوری شده به کانال اصلی طراحی شده و در خیابان‌های اصلی اجرا خواهد شد حدود 450 کیلومتر می‌باشد.
4 ـ تصفیه‌خانه فاضلاب که در 3 مرحله و با توجه به افزایش میزان فاضلاب اجرا خواهد شد به ظرفیت حدود 5/7 مترمکعب در ثانیه بوده و مرحله اول آن برای فاضلاب جمعیت حدود 625000 نفر اجرا خواهد شد که سیستم تصفیه از نوع لجن فعال می‌باشد.
5 ـ کارخانه لوله‌سازی برای تامین لوله‌های مورد نیاز شبکه فاضلاب کشور تبریز یک واحد کارخانه لوله ‌سازی پیش‌بینی شده است که این کارخانه لوله‌های بتنی ساده و مسطح را از قطر 200 تا 2000 میلیمتر تولید می‌نماید. این کارخانه در آذرشهر واقع شده است.
ب) مشخصات برق تبریز و نیروگاههای آن : توزیع برق شهر تبریز از طریق خطوط فشار متوسط 132 کیلوولت و 20 کیلوولت و خطوط فشار ضعیف 400 ولت انجام می‌گیرد.
نیروگاه های تحت مدیریت شرکت برق منطقه‌آی آذربایجان 1378

مطلب مرتبط :   مِن، مِّن، نعمت، تسخیرتحقیقی با کلید واژگان:موضوع :

ماخذ: شرکت برق منطقه‌ای آذربایجان و نیروگاه حرارتی
ج) مخابرات: یکی دیگر از تاسیسات شهری که قسمتی از معابر اصلی فرعی شهر را بخود اختصاص داده سیستم‌های مخابراتی است که از داخل کانال‌های زیرزمینی و یا هوایی عبور داده شده‌اند. شناخت مسیر این تاسیسات ما را در عملکرد بهتر و صرفه‌جویی هزینه‌های سرمایه‌ گذاری برای قطار سبک شهری یاری می‌رساند. رقابت حریم خطوط مخابراتی (شبکه خطوط تلفن، تلگراف اعم از زمینی و هوایی) تاسیسات ایستگاههای مخابراتی و دکل‌های مربوط به مخابرات با استعلام آخرین ضوابط و مقررات ملاک عمل و مورد تایید مربوط به حریم اینگونه فعالیت‌ها از وزارت پست و تلگراف و تلفن امکانپذیر و رعایت مفاد آن برای کلیه متقاضیان احداث بنا در سطح ناحیه و نظارت حسن اجرای اینگونه حرایم برای کمیسیون ماده 13 استان الزامی و ضروری است.
د) مشخصات و بررسی وضعیت گاز طبیعی در