زیست‌محیطی، مصاحبه، انقلاب، سیاستگذاری

نظارت فراقوه‌ای
PG19, PG34, PG35, PG36, PG40, PG4
38
اولویت حلّ مسائل سازمانی بر مسائل زیست محیطی
PG65, PG67, PG68, PG69, PG70, PG71, PG86, PG87, PG88, PG41, PG42, PG44, PG56, PG57, PG58, PG59, PG60

مفاهیم خاکستری رنگ در جدول فوق، “مفاهیم جدید” ظهور یافته در مصاحبه هفتم می‌باشند. بر اساس نتایج تجزیه و تحلیل این مصاحبه در نهایت یک مقوله جدید شکل گرفت و 3 مقوله دیگر تکمیل شدند، به این معنا که گستره تعداد مفاهیم ذیل هر کدام از آنها افزایش یافت.

جدول4-25: شکل‌گیری مقوله از مفاهیم مصاحبه G
عنوان مقوله ظهور یافته
عنوان مفهوم زیرمجموعه
صندوق ملّی محیط زیست
عدم شکل‌گیری به دلیل عدم تأمین اعتبار

جدول4-26: تکمیل مقوله اول از مفاهیم مصاحبه G
عنوان مقوله تکمیل شده اول
عنوان مفهوم زیرمجموعه
تصویب خط مشی‌های زیست‌محیطی
ضرورت مشروعیت‌بخشی تقنینی تعهدات بین‌المللی

تأخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بررسی سند ملّی

به روزرسانی قوانین موجود زیست‌محیطی

عنوان مقوله تکمیل شده دوم
عنوان مفهوم زیرمجموعه
شورای عالی انقلاب فرهنگی
تأخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بررسی سند ملّی

ابهام در صلاحیت اداری شورای عالی انقلاب فرهنگی در بررسی سند ملّی

عنوان مقوله تکمیل شده سوم
عنوان مفهوم زیرمجموعه
سازمان حفاظت محیط زیست
مطلوبیت جایگاه معاونتی سازمان

ناهمخوانی قدرت رسمی با اختیارات واقعی

اهمیت اقتدار شخصیتی رئیس سازمان

ضعف بدنه مدیریتی در بوروکراسی محیط زیست

اختیارات محدود سازمان حفاظت محیط زیست

ضرورت برنامه ریزی راهبردی متناسب با بلوغ سازمان

ضرورت تدبیر سازمان برای هماهنگی و نظارت فراقوه‌ای

اولویت حلّ مسائل سازمانی بر مسائل زیست محیطی

4-1-8- مطالعه مورد هشتم (H)
مصاحبه شونده: (عضو هیئت علمی دانشگاه و مدیر گروه سابق “اقتصاد و انرژی” دانشگاه علامه طباطبایی رحمت‌الله‌علیه)
جدول 4-27: نکات کلیدی و کدگذاری باز، مطالعه مورد H
ردیف
نکات کلیدی
کدگذاری باز
PH1
در سیاستگذاری زیست‌محیطی در درجه اول نگاه سیاستگذاران به تعریف و مقوله “محیط زیست” اهمیت دارد که یک مفهوم عام و گسترده است و نباید فقط محدود به محیط زیست انسانی شود.
اهمیت تعریف جامع محیط زیست
PH2
محیط زیست طبیعی،‌ جانوری و … نیز در تعریف محیط زیست هست. این طور نباشد که یک حوزه در محیط زیست دیده شود و از سایر موضوعات غفلت شود.
فراتر بودن حوزه تعریف از محیط زیست انسانی
PH3
در یک اکوسیستم تمامی عناصر اعم از انسان‌ها،‌حیوانات، گیاهان و حتی جمادات با یکدیگر در ارتباطند و در تعامل با یکدیگر محیط زیست را تشکیل می‌دهند.
ارتباط اجتناب ناپذیر عناصر یک اکوسیستم
PH4
گام اول در مدل سیاستگذاری آن است که ببینیم سیاستگذاری‌هایی که در دنیا تدوین می‌شود چگونه است و به عبارت دیگر بستر نظری موضوع فراهم شود.
ضرورت توجه به بستر نظری موضوع
PH5
بعد انطباق با واقعیت‌های کشور مطرح می‌شود.
ضرورت بومی‌سازی تئوری‌ها با واقعیت
PH6
بررسی سابقه قوانین در سیاستگذاری‌های بعدی زیست‌محیطی اهمیت دارد.
پیوسته بودن سیر قانون‌گذاری
PH7
تدوین قوانین بخشی و موردی در سیاستگذرای زیست‌محیطی خوب است اما هدف غایی نیست و مطلوبیت ندارد و نیازمند اتخاذ روند واحد و جامعی هستیم.
ضرورت اتخاذ نگاه فرابخشی در موضوعات
PH8
چه بسا ما در محیط زیست قوانین خوبی داشته باشیم اما در اجرا با مشکلاتی مواجه شویم.
وجود مشکلات در اجرا
PH9
یک بخش از این مشکلات مربوط می‌شود به عدم وجود انگیزه‌های کافی در مجریان سیاست‌ها و قوانین.
عدم وجود انگیزه کافی،‌از مشکلات اجرا
PH10
بخش دیگر مشکل کمبود اعتبارات مالی و یا ابزارها و امکانات لازم و مورد نیاز است که موانع جدّی را ایجاد کرده است.
موانع سخت‌افزاری اجرا
PH11
در حال حاضر در حوزه‌های مختلف محیط زیست مشکل داریم که یکی از مسائل اساسی آبخوان‌ها هست نظیر ارومیه،‌ زاینده‌رود،‌ گاوخونی و … که به عنوان مثال این مسئله،‌ دلایل و ریشه‌های مختلفی دارد که باید ابتدا این ریشه‌ها شناسایی شوند و بعد اقدام به تدوین راه حل و راهکار نمود.
ضرورت ریشه‌یابی مشکلات زیست‌محیطی
PH12
از مشکلات عمده دیگر آن است که تصمیمات توسعه‌ای به صورت بخشی اتخاذ شده است به عنوان مثال در سدسازی
عدم نگاه فرابخشی در محیط زیست
PH13
نکته بسیار مهم دیگر آن است که نباید سیاستگذاری زیست‌محیطی فقط در حوزه‌هایی که دچار بحران هستیم پیگیری شود
ضرورت اتخاذ تدابیر پیش از بروز بحران
PH14
ممکن است نشانه‌هایی وجود داشته باشد که در آینده دچار بحران شویم و آنها نیز در فرآیند سیاستگذاری مورد توجّه قرار گیرد.
ضرورت اتخاذ تدابیر پیش از بروز بحران
PH15
به نظر بنده، مشکل فعلی محیط زیست مشکل ساختاری و جایگاه آن در قوه مجریه نیست.
عدم وجود مشکل جایگاه سازمان در قوه مجریه
PH16
تجربه نشان داده است که بحثی مطرح می‌شود و یک وزارتخانه تأسیس می‌شود و یا ادغام می‌شود و بعدها مخالفت‌هایی با آن پیش می‌آید و یا حتی پیشنهادهایی مخالف آنچه انجام شده بود، دوباره مطرح می‌شود.
عدم اثربخش بودن راهکار ارتقاء سازمان به وزارتخانه
PH17
در حال حاضر باید موانع ساختار فعلی به ویژه موانع فکری در توجه به محیط زیست برطرف شود و تدبیر برای ادغام یا ایجاد ساختار جدید برای محیط زیست به نظر غیر اثربخش می‌رسد.
ضرورت برطرف شدن موانع فکری ساختار فعلی
PH18
نکته دیگر مشارکت مردمی است، بسیاری از شهروندان علاقمند به موضوعات زیست‌محیطی هستند و در عمل نیز رعایت می‌کنند.
اهمیت مشارکت مردمی
PH19
اما در مقابل، مردمی هم هستند که کارهایی بر ضدّ آن انجام می‌دهند. به عنوان مثال اینکه درخت‌ها را به طور گسترده‌ای و برای منافع کارفرمایشان قطع می‌کنند.
آسیب‌رسانی مردم به محیط زیست به دلیل مسائل اقتصادی
PH20
بنابراین به نظرم یکی از مسائل مهم این است که دولت‌ها کاری انجام دهند و شرایط را طوری فراهم کنند که مردم مجبور نباشند به دلایل اقتصادی به محیط زیست ضربه بزنند.
آسیب‌رسانی مردم به محیط زیست به دلیل مسائل اقتصادی
PH21
اتفاقی که در ارومیه در حال رخ دادن است و مردم به دلیل نیاز مالی به استفاده بیش از اندازه از اب دریاچه ارومیه روی آورده و به صورت قانونی یا غیرقانونی از آن استفاده می‌کنند و دریاچه به این روز افتاده است.
آسیب‌رسانی مردم به محیط زیست به دلیل مسائل اقتصادی
PH22
بنابراین مردم اول خودشان و شرایط زندگی‌شان را در نظر می‌گیرند و بعد از آن به محیط زیست فکر می‌کنند
اولویت مسائل اقتصادی نسبت به مسائل زیست‌محیطی برای مردم
PH23
و این به دولتمردان بستگی دارد که هم شرایط را برای زندگی مردم طوری فراهم کنند که لازم نباشد به محیط زیست صدمه بزنند
نقش دولتمردان در بهبود شرایط اقتصادی مردم
PH24
و هم قوانینی وضع کنند که از صدمه زدن به محیط زیست پیشگیری کند و با استفاده از قوانین مناسب آنها را مجبور به رعایت چنین ملاحظاتی کنند.
نقش دولتمردان در وضع قوانین بازدارنده
PH25
من معتقدم که رفع تحریم‌ها در برطرف کردن برخی مسائل تأثیر داشته
تأثیر تحریم‌ها بر مسائل زیست‌محیطی
PH26
و به ویژه دسترسی به تکنولوژی‌های روز در مورد محیط زیست را تسهیل می‌کند.
تأثیر تحریم‌ها در دسترسی به فناوری‌های زیست‌محیطی

مطلب مرتبط :   امنیت، پلیس، حقوق، جرایم

در نتیجه انجام مصاحبه هشتم، علاوه بر تکرار برخی مفاهیم مصاحبه‌های پیشین، در مجموع فقط یک مفهوم جدید در نتیجه کدگذاری باز نکات کلیدی به شرح جدول زیر ظهور یافت تا تعداد مجموع مفاهیم شکل گرفته تا کنون به 104 مفهوم افزایش یابد.

جدول 4-28: مفاهیم شکل گرفته از کدهای مصاحبه‌ی مورد هشتم (H)
ردیف
مفاهیم
نشانگر کدها
1
مطلوبیت جایگاه معاونتی سازمان
PH15, PH16
2
گرایش زیست‌محیطی دولتمردان
PH8, PH9, PH17
3
گرایش زیست‌محیطی بوروکرات‌ها
PH8, PH9, PH17
4
ضعف بودجه‌ای سازمان حفاظت محیط زیست
PH10
5
ضرورت همگامی با فناوری روز
PH10, PH26
6
اهمیت نظارت قضایی دادگاه‌ها
PH24
7
اهمیت نظارت تقنینی بر خط مشی‌ها
PH24
8
اهمیت نظارت قوه مجربه بر خط مشی‌ها
PH24
9
تأثیر رفاه بر کنش زیست‌محیطی
PH19, PH20, PH21
10
شمول محیط زیست ذیل توسعه پایدار
PH1, PH2, PH3, PH4
11
رویکرد بلند مدّت در تجزیه و تحلیل‌ها
PH13, PH14
12
اهمیت رویکرد فرابخشی دولتمردان
PH7, PH12, PH1, PH2, PH3, PH4
13
ضرورت ریشه‌یابی مسائل زیست‌محیطی
PH11
14
ارزش‌محوری نظام تدوین خط مشی زیست‌محیطی
PH5
15
اهمیت مشارکت مردمی سبز
PH18
16
تأثیر عوامل اقتصاد کلان بر تدوین
PH25, PH26
17
رویکرد جزئی- تدریجی (قیاسی) تدوین
PH6
18
اولویت نیازهای معیشتی بر نیازهای زیست‌محیطی
PH19, PH20, PH21, PH22, PH23

مفاهیم خاکستری رنگ در جدول فوق، “مفاهیم جدید” ظهور یافته در مصاحبه سوم می‌باشند. بر اساس نتایج تجزیه و تحلیل این مصاحبه در نهایت فقط یک مقوله تکمیل شد، به این