زیست‌محیطی، حفاظت، برنامه‌های، بین‌المللی

که دولت در اجرای اهداف زیست‌محیطی دارای خط مشی متزلزلی بوده است.
تزلزل خط مشی‌های زیست‌محیطی برنامه
PE17
با برگزاری کنفرانس ریودوژانیرو در بررزیل در سال 1992 در خصوص توسعه و محیط زیست و طرح موضوع‌های نوین، نگرش‌های حاکم بر محیط زیست نیز تحت تأثیر این مباحث واقع شد
تأثیرپذیری نگرش‌های حاکم از کنفرانس ریو
PE18
و به همین دلیل برنامه دوم توسعه با توجه به تحولات و تجارب حاصل از برنامه اول
تلاش برای بهره‌گیری از تجارب برنامه اول
PE19
علاوه بر اهداف کیفی، بر تحقق اهداف کمی زیست‌محیطی نیز تأکید کرد.
لحاظ اهداف کمّی علاوه بر کیفی برنامه دوم
PE20
برنامه دوم توسعه- پس از گذشت یک سال از اتمام برنامه اول- تدوین شد
تأخیر یکساله تدوین برنامه دوم
PE21
برنامه دوم به تفاهمات بین‌المللی حفظ محیط زیست و بین‌المللی شدن بحث حفاظت، بها داده و اتمام توسعه‌ای را بدون داشتن آثار مخرّب زیست‌محیطی در چارچوب اجرای تعهدات ایران نسبت به کنفرانس ریو لازم دانسته است.
توجه محسوس مفاد زیست‌محیطی برنامه دوم به تفاهمات جهانی
PE22
تأکید شده که برنامه‌های حفظ و بهسازی محیط زیست و طبیعت سایر ارگان‌ها و سازمان‌های دولتی در یک بخش- سازمان حفاظت محیط زیست- و در ارقام بودجه در بخش محیط زیست جمع‌بندی شود.
تأکید بر تمرکز برنامه‌ای و بودجه‌ای در قالب سازمان محیط زیست
PE23
اصلاح ساختار سازمان حفاظت محیط زیست به منظور همسویی با برنامه‌های توسعه کشور ضروری دانسته شده و بر آن تأکید شده است
تأکید بر اصلاح ساختار سازمان محیط زیست
PE24
که بر اساس آن ایجاد دفتر مستقل روابط عمومی و امور بین‌الملل، دفترهای مستقل نظارت و بازرسی و حراست، ایجاد معاونت جدید آموزش و برنامه‌ریزی با سه دفتر آموزش، مشارکت‌های مردمی و طرح و برنامه و اطلاع‌رسانی صورت پذیرفت.
بازطراحی ساختار سازمان بر اساس مفاد برنامه دوم
PE25
ارقام بودجه‌ای چهارساله مربوط به بخش محیط زیست در برنامه دوم مطابق با مستندات موجود بیانگر توجهی جدّی به حفاظت از محیط زیست در بین برنامه‌ریزان است
توجه بودجه‌ای بیشتر برنامه دوم
PE26
و با توجه به ارقام مربوط به نسبت اعتبارات بخش محیط زیست به بودجه عمومی دولت، شاهد افزایش سهم توجه به مباحث زیست‌محیطی در برنامه‌ریزی‌های کلان کشور هستیم
رشد سهم برنامه‌های زیست‌محیطی
PE27
لکن این میزان توجه و تخصیص اعتبار در مقابل میزان تخریب و آلودگی ناشی از فعالیت‌های توسعه‌ای بسیار ناچیز است.
ناچیز بودن بودجه لحاظ شده با واقعیت
PE28
در این برنامه و با چنین رویکردی برای نخستین بار، کمیته ملی توسعه پایدار برای پیش‌برد اهداف مندرج در بیانیه ریو و دستور کار 21 با ریاست سازمان حفاظت از محیط زیست تشکیل شد.
شکل‌گیری کمیته ملی توسعه پایدار در نتیجه برنامه دوم توسعه
PE29
با تشکیل کمیته مزبور تعامل جمهوری اسلامی ایران با مؤسسه‌ها و سازمان‌های بین‌المللی در برنامه دوم توسعه بیشتر شد
تأثیر شکل‌گیری کمیته مزبور بر رشد تعاملات بین‌المللی ایران
PE30
و تعداد زیادی از کنوانسیون‌های مهم جهانی نیز طی برنامه دوم توسعه به تصویب جمهوری اسلامی ایران رسید که این پدیده از نقاط عطف این برنامه بود.
عضویت ایران در کنوانسیون‌های مختلف بین‌المللی
PE31
از دیگر نکات بارز برنامه دوم تأکید بر افزایش نقش مشارکت‌های مردمی برای حفاظت از محیط زیست بود.
توجه به نقش مشارکت مردم در برنامه دوم
PE32
به این منظور دفتر مشارکت‌های مردمی در تشکیلات سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل شد تا تعامل بیشتری با جوامع مدنی و سازمان‌های غیر دولتی حامی محیط زیست داشته باشد.
شکل‌گیری دفتر مستقل مشارکت‌های مردمی
PE33
این مسئله باعث شکل‌گیری تعداد زیادی از سازمان‌های غیردولتی حامی محیط زیست در کشور شد.
توسعه تعداد NGOs
PE34
از این رو تعداد این تشکل‌ها که در اوایل دهه 1360 از انگشتان یک دست هم تجاوز نمی‌کرد به حدود 166 تشکل رسمی در سال‌های میانی برنامه دوم افزایش یافت.
توسعه تعداد NGOs
PE35
ارزیابی‌ برنامه‌های اول و دوم نشان می‌دهد با وجود آنکه اهداف و سیاست‌ها، واقع‌بینانه و تا حدودی مناسب تنظیم شده‌اند ولی در طول دو برنامه نه تنها موفقیت‌های چشمگیری حاصل نشده،
تدوین به ظاهر مناسب در عین پیامدهای ناچیز زیست‌محیطی
PE36
بلکه شاهد روند رو به افزایش تخریب‌ها و آلودگی‌های زیست‌محیطی بوده‌ایم که در مقابل کارهای انجام شده رقم بسیار بالایی دارد.
گسترش تخریب‌های زیست‌محیطی
PE37
از جمله علل عدم موفقیت برنامه‌ها را در بخش محیط زیست می‌توان این‌گونه برشمرد: نا آگاهی مردم و نبودن بستر فرهنگی لازم در زمینه حفظ محیط زیست؛
آگاهی عمومی ضعیف، علت عدم موفقیت اجرا
PE38
و هم‌چنین نبودن انگیزه و امکانات لازم برای همگان؛
فقدان انگیزه و امکانات، علت عدم موفقیت اجرا
PE39
نبود مجوّزهای قانونی کافی و هم‌چنین نبود حمایت‌های قانونی؛
فقدان بستر قانونی، علت عدم موفقیت اجرا
PE40
هماهنگ نبودن واحدهای خدمت دهنده در بخش‌ها و مراکز مختلف و عدم حمایت کافی مجامع تصمیم‌گیری و سیاستگذاری کشور از جایگاه و اهمیت منابع طبیعی و محیط زیست؛
پراکندگی مراجع خط مشی‌گذاری، علت عدم موفقیت در اجرا
PE41
و بالاخره ضعف در ساختار تشکیلاتی سازمان حفاظت محیط زیست کشور.
ضعف ساختاری سازمان محیط زیست،‌علت عدم موفقیت در اجرا
PE42
با توجه به رشد جایگاه محیط زیست در نظام برنامه‌ریزی کشور در برنامه دوم توسعه، زمینه برای ایجاد تحولات بیشتر طی برنامه سوم فراهم شد
رشد تدریجی جایگاه محیط زیست در نظام برنامه‌ریزی
PE43
به طوری که برنامه سوم توسعه در فرآیند تحولات زیست‌محیطی کشور از نقاط عطف محسوب می‌شود.
برنامه سوم، نقطه عطف برنامه‌های توسعه
PE44
از ابتدای برنامه سوم، یکی از کمیته‌های فرابخشی با عنوان کمیته سیاست‌های زیست‌محیطی عهده‌دار تدوین سیاست‌ها و راهبردهای محیط زیست شد
فرابخشی بودن کمیته محیط زیست برنامه
PE45
که در نهایت راهبردها و سیاست‌های برنامه سوم توسعه در قالب موادّ قانونی (مواد 104 و 105) و راهکارهای اجرایی تدوین شد.
لزوم تدوین از راهبرد تا راهکار اجرایی
PE46
در این برنامه برای نخستین بار محیط زیست به عنوان یک فصل مجزّا (فصل دوازدهم) تحت عنوان سیاست‌های زیست‌محیطی مطرح شد
اختصاص فصل مجزّا به محیط زیست
PE47
در حالی‌ که در برنامه اول تنها یک تبصره و در برنامه دوم سه تبصره به موضوع حفاظت از محیط زیست تأکید داشت
رشد جایگاه محیط زیست در سند برنامه
PE48
که این مسئله به خوبی ارتقای جایگاه محیط زیست در نظام برنامه‌ریزی کشور را نمایان می‌سازد و از نقاط عطف در فرآیند تحولات زیست‌محیطی کشور محسوب می‌شود.
رشد جایگاه محیط‌ زیست در نظام برنامه‌ریزی
PE49
علاوه بر این در راستای توسعه همکاری‌ها با سایر سازمان‌های بین‌المللی، چندین پروژه بین‌المللی در قالب تفاهم‌نامه با سازمان‌ها و سایر کشورها منعقد شد.
ادامه روند تعاملات بین‌المللی برنامه توسعه
PE50
در خصوص شیوه مواجهه برنامه سوم توسعه با موضوع محیط زیست باید گفت، سیاست‌هایی که در برنامه‌های گذشته بیشتر بر سیاست‌های انفعالی و واکنشی متمرکز بود،
اتخاذ سیاست انفعالی زیست‌محیطی در برنامه اول و دوم
PE51
به اتخاذ سیاست‌های فعال و پیشگیرانه معطوف شد.
اتخاذ سیاست فعال و پیشگیرانه برنامه سوم
PE52
یکی از مهم‌ترین نکات برنامه سوم توسعه نسبت به برنامه‌های گذشته، تأکید بیشتر بر نقش مشارکت‌های مردمی و حمایت از سازمان و تشکل‌های غیر دولتی حامی محیط زیست بود.
تأکید محسوس برنامه سوم بر گسترش مشارکت مردمی
PE53
که این امر باعث افزایش قابل ملاحظه فعالیت‌های مشارکتی و افزایش کمّی و کیفی این تشکل‌ها شد. تعداد این تشکل‌ها از 156 تشکل در سال 1378 به حدود 600 تشکل در سال 1383 رسید.
افزایش واقعی تعداد NGOs در پایان برنامه
PE54
از دیگر نکات مثبت برنامه سوم نسبت به برنامه‌های گذشته افزایش توجه فعالیت‌های آموزشی برای نهادینه کردن فرهنگ حفاظت محیط زیست بود
توجه به موضوع آموزش همگانی
PE55
که اثربخشی قابل قبولی در سطح جامعه داشت و توانست حساسیت زیادی را در جامعه نسبت به مسائل زیست‌محیطی برانگیزد.
نتیجه واقعی توجه به موضوع آموزش همگانی
PE56
هماهنگی و تعامل بیشتر با دستگاه‌های آموزشی از جمله وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری،
اهمیت تعامل با نهادهای آموزشی/ عالی
PE57
تهیه مطالب آموزشی برای گروه‌های مختلف سنّی،
مخاطب محوری در تولید محتوای آموزشی
PE58
برگزاری همایش‌های زیست‌محیطی و کارگاه‌های آموزشی در زمینه حفاظت از محیط زیست از جمله اقداماتی بود که در این برنامه به اجرا درآمد.
برگزاری نشست‌های علمی- آموزشی
PE59
ایجاد بانک اطلاعات تشکل های زیست‌محیطی، توانمندسازی تشکل‌های زیست‌محیطی غیر دولتی از طریق اهدای تجهیزات، حمایت مالی، ارائه آموزش‌ها و برگزاری نشست‌های مشترک،
رویکرد حمایتی برنامه سوم به

مطلب مرتبط :   وهابیت، تقریب، مسلمانان، شیعه