زنان، شغل،، تحصیلات، همسر

موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) آورده شده است.
3-6. تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای تحقیق
جدول3-2. متغیرهای اصلی تحقیق و سطوح سنجش آن ها
نام متغیر
نوع متغیر
سطح سنجش متغیر
زمان ایفای نقش
کمی/مستقل
رتبه ای
مدت زمان ایفای نقش
کمی/مستقل
رتبه ای
نوع نقش
کمی/مستقل
فاصله ای
مزاحمتهای اجتماعی
کمی/مستقل
فاصله ای
باورهای دینی و سنتی
کمی/مستقل
فاصله ای
مصرف گرایی
کمی/مستقل
فاصله ای
چندگانگی نقش
کمی/مستقل
فاصله ای
تعارض نقش
کمی/مستقل
فاصله ای
فشار روحی روانی
کمی/مستقل
فاصله ای
احساس بدنامی
کمی/مستقل
فاصله ای
تن آرایی
کمی/مستقل
فاصله ای
نگرش به حضور در اجتماع
کمی/مستقل
فاصله ای
عملکرد خانواده
کمی/وابسته
فاصله ای
3-6-1. متغیرهای مستقل
3-6-1-1. سن
سن تعداد روزهایی است که یک فرد از بدو تولد تاکنون سپری کرده است که به صورت سال بیان می شود. به دلیل تغییرات اجتماعی و فرهنگی جوامع بین نگرش های گروه های سنی مختلف تفاوت وجود دارد (افشانی،1385: 100). لذا یکی از متغیرهای زمینه ای این تحقیق سن پاسخگو است که در قالب یک سوال بسته (18 – 25 سال ، 26 – 33 سال، 34 – 41 سال، 42 – 49 ، 50 سال به بالا) پرسیده می شود.

3-6-1-2. وضعیت تأهل
منظور از متأهل، فردی است که ازدواج کرده است و دارای همسر می باشد (ازکیا و دربان آستانه،1382: 212). جامعه آماری در این پژوهش، شامل زنان متأهل می باشد که ممکن است در زمان مطالعه دارای همسر باشند، مطلقه باشند و یا همسرشان فوت کرده باشد که در این پژوهش به صورت یک سوال سه گزینه ای (1. متأهل 2. مطلقه 3. همسر فوت شده) آمده است.
3-6-1-3. تعداد فرزندان
تعداد فرزندان یکی دیگر از متغیرهای زمینه ای است که انتظار می رود بر روی ایفای نقش زنان در خانواده و در جامعه تاتیر گذار باشد که در این تحقیق رای سنجش این متغیر، از یک سوال به صورت باز در پرسشنامه در نظر گرفته شده است.

3-6-1-4. پایگاه اقتصادی _ اجتماعی
موقعیت اجتماعی، مقام و موضعی است که یک فرد در یک جامعه و در زمانی معین اشغال می کند (بیرو،1366: 371). موقعیت اجتماعی یکی از موضوعات و محورهای مورد توجه در ارزیابی پایگاه اجتماعی است، موقعیت اجتماعی عبارت است از اعطای مقامی در سلسله مراتب کیفی کل جامعه به هر فرد، استناد مجموع ارزیابی ها از هر یک از پایگاه هایی که احراز کرده و پاداش هایی که از هریک از آنها عایدش شده است (کوزر، 1373: 45).
یکی از روش های اصلی برای توزیع افراد جامعه در موقعیت های اجتماعی موجود ارزش گذاری بر اساس موقعیت هاست، بدین معنا که موقعیت ها برحسب اهمیت رتبه بندی می شوند. احراز موقعیت یا رتبه بندی خاص اجتماعی، احراز کننده را از دریافت پاداش و حیثیت خاص اجتماعی برخوردار می سازد. بنابراین تفکیک اجتماعی که سازمان اجتماعی طبعا به آن نیازمند است ضرورتا با ارزشیابی موقعیت های اجتماعی همراه است. برای انجام امور و بالا رفتن کارائی نیاز است تا این تفکیک صورت پذیرد (ادیبی،1354: 3).
پایگاه اجتماعی، توجه، اعتبار و ارزشی است که جامعه برای نقش اجتماعی فرد، گروه و طبقه اجتماعی قایل است (آراسته خو،1381: 279). پایگاه اقتصادی _ اجتماعی در مقام فرد یا گروه است با توجه به توزیع شان، درک نظام اجتماعی و در مواردی تلویحا با در نظر گرفتن چگونگی توزیع حقوق، مسئولیت ها، قدرت و اقتدار در چارچوب همان نظام نظیر اصطلاحاتی چون پایگاه بالا، پایین و متوسط (ساروخانی،1380: 729). پایگاه اقتصادی _ اجتماعی مجموعه ای از سه شاخص ثروت، قدرت، منزلت است که هرچند به صورت آرمانی جدا از هم در نظر گرفته می شوند اما در واقعیت دارای تداخل و در هم تنیده هستند (علی بابایی، 1372). در این پژوهش پایگاه اقتصادی _ اجتماعی با توجه به متغیرهای (میزان تحصیلات خود و همسر، وضعیت اشتغال، درآمد) مورد پژوهش قرار می گیرد.

مطلب مرتبط :   ، آرایه، است.، ها.

3-6-1-4-1. درآمد
در این پژوهش میزان درآمد ماهانه خانواده بر اساس 5 دسته، در آمد کمتر از 500 هزار تومان، بین 500 تا 800 هزار تومان، بالاتر از 800 هزار تا یک میلیون تومان، بالاتر از یک میلیون تا یک میلیون و سیصد هزار تومان ، بیشتر از یک میلیون و سیصد هزار تومان تقسیم شده است.

3-6-1-4-2. وضعیت اشتغال
شغل یکی از سه شاخص اصلی (درآمد، شغل، میزان تحصیلات) برای تعیین طبقه اجتماعی است (کوئن،1388: 296). منظور از شغل، کاری است که منبع اصلی درآمد فرد باشد و فرد به طور دائم برای تامین اقتصادی خود و خانواده اش به آن مشغول می باشد. توسلی بین شغل فرد و وضعیت شغلی تفاوت قائل است و معتقد است: منظور از شغل، فردی حرفه ای و پست کاری فرد است. اما وضعیت شغل، جنبه های حقوقی را با جنبه های کار فرد توأم ساخته و تابع تعدادی ملاک های شغلی و اجتماعی مانند: ماهیت کار، درجه مهارت و موقعیت فرد در سلسله مراتب شغلی است (توسلی،1379: 78). در این پژوهش وضعیت اشتغال زنان پاسخگو در قالب یک سوال بسته به صورت شاغل و خانه دار و در صورت اشتغال در غالب یک سوال باز به صورت ذکر نام شغل، پرسیده شده است.

3-6-1-4-3. میزان تحصیلات خود و همسر
منظور از میزان تحصیلات، درجه تحصیلی که هر فرد با گذراندن دوره های رسمی آموزش، سنوات تحصیلی به اخذ آن درجه نایل گردیده است. در این تحقیق، تحصیلات پاسخگو و در سوالی دیگر تحصیلات همسر به صورت یک سوال بسته در قالب (زیر دیپلم، دیپلم، فوق دیپلم، لیسانس، فوق لیسانس، دکتری و بالاتر) پرسیده شده است.
3-6-1-5. موقعیت زمانی ایفای نقش
منظور از موقعیت زمانی ایفای نقش، زمانی از شبانه روز را که فرد بیشتر در بیرون از خانه سپری می کند که در این پژوهش به عنوان متغیر مستقل و به صورت یک سوال سه گزینه ای (صبح تا ظهر، بعد از ظهر و عصر، غروب تا آخر شب) در پرسشنامه از پاسخگویان پرسیده شده است

3-6-1-6. مدت زمان ایفای نقش
تعداد ساعتی که فرد در شبانه روز در بیرون از خانه مشغول به فعالیت می باشد و از جمله متغیرهای مستقل مورد انتظار در پژوهش می باشد که به صورت یک سوال بسته در غالب پنج گزینه (اصلا، کمتر از یک ساعت، یک الی سه ساعت، سه الی پنج ساعت و بیش از پنج ساعت در روز) سنجیده شده است.

مطلب مرتبط :   داستان، گربه، کبک، بازنویس

3-6-1-7. نوع نقش
یکی از مفاهیم اساسی درجامعه‌شناسی« نقش» است. به تعبیر شکسپیر92، جهان اجتماعی را می‌توان به صحنه نمایش تشبیه کرد که در آن آدمیان هر یک در طول زندگی خویش نقش‌های متفاوتی را مانند پدر، مادر، فرزند، همسر، آموزگار، دانشجو و کهنسال و غیره ایفا می‌کنند. «شخصیت» فرد و «انتظارات» جامعه از صاحب نقش، دو عامل مهمی هستند که بر ایفای نقش تأثیر می‌گذارند. تحولات اقتصادی و اجتماعی نیز سبب می‌شوند که موقعیت و اهمیت نقش‌ها تغییر کند. تغییر موقعیت نقش کهنسالی و تغییر تعریف نقش زنان در جامعه مدرن نسبت به جامعه سنتی دو نمونه روشن از دگرگونی‌هایی هستند که نقش‌ها می‌پذیرند (ایمانی جاجرمی، 1386: 28).
فرد در طول زندگی خود، نقشهای گوناگون را در مراحلی پیدرپی یا همزمان ایفا میکند و ترکیب مجموعه نقشهایی که از تولد تا مرگ ایفا کرده است شخصیت او را شکل میدهد (کوزر و روزنبرگ، 1385: 298).
در این پژوهش منظور از نقش، همان مشارکت ها و نقش های فردی، اجتماعی و خانوادگی و شغلی می باشد که زنان در خانه و خارج از خانه ایفا می کنند. مشارکت به معنای همکاری، شرکت در کاری یا فعالیتی و حضور در جمعی، گروهی و سازمانی جهت بحث و تصمیم گیری چه به صورت فعال و چه به صورت غیر فعال می باشد (خیر الله پور،1383: 91).
تعریف عملیاتی: گویه های نوع نقش در این پژوهش با استفاده از گویه محقق ساخته مورد سنجش قرار گرفته است. به منظور سنجش این متغیر از پاسخگو پرسیده می شود : لطفا مشخص کنید چقدر در انجام فعالیت های زیر نقش دارید؟
به منظور سنجش این سازه، 21 سوال و در شش بعد نقش اجتماعی، نقش مدنی، نقش مذهبی، نقش شغلی، نقش تفریحی و نقش خانوادگی در غالب طیف لیکرت 5 قسمتی (خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم، خیلی کم) ارزش گذاری شده است که از 1 تا 5 امتیاز به آن اختصاص داده شده است، کمترین امتیاز 18 و بیشترین امتیاز 90 می باشد و مجموع امتیازات پاسخگو، میزان حضور زنان در هر یک از این نقش ها را مشخص می کند.

گویه های مربوط به نقش اجتماعی
شرکت در امور اجتماعی مانند انجمن اولیا و مربیان یا جلسات بسیج و… .
شرکت در انجمن های خیریه و کمک به سالمندان و جمع آوری کمک به زلزله زدگان و تهیه جهیزیه و…
شرکت در فعالیت های گروهی مانند تمیزسازی پارک ها و اماکن عمومی و درختکاری و….

گویه های مربوط به نقش مدنی
شرکت در انتخابات مختلف شهر و کشور.
شرکت در بحث ها و جلسات سیاسی .

گویه ای مربوط به نقش مذهبی
شرکت در مراسم مذهبی مانند اعیاد و سفره های نذری و مراسم روضه خوانی.
حضور داشتن در جلسات و کلاس های قرآن.
شرکت و فعالیت در برگزاری مراسمات مسجد محله.

گویه های مربوط به نقش شغلی
انجام فعالیت شغلی در بیرون از خانه