زنان، زن، معظم، علمیه

11/7/81) 53 2 54 آسان شدن همزیستی بین زن و شوهر(4/9/75) 54 1 جمع کل 32 55 انجام اموری که عامل کاهش محبت(20/4/70) 55 1 عوامل تضعیف محبت

عوامل تضعیف محبت 56 بی اعتنایی و بی توجهی به احساسات یکدیگر(16/5/79) 56 2 57 بی اعتنایی به حساسیت‌های یکدیگر(20/4/70) 57 1 58 ترجیح دادن هوسهای شخصی خود بر راحتی همسر(20/4/70) 58 1 59 انجام امور تنفرآمیز(20/4/70) 59 1 جمع کل 6

شکل ‏4‑11: محبت و عواطف زن و شوهر در آراء مقام معظم رهبری

شکل ‏4‑12: مدل مفهومی محبت و عواطف زن و شوهر در آراء مقام معظم رهبری

4-2-5.   نوع رویکرد مقام معظم رهبری نسبت به مسائل زنان در خانواده

با بررسی و تحلیل آراء مقام معظم رهبری به مسائل زنان در خانواده، به این نتیجه می ­توان رسید که نگاه ایشان به مسائل زنان، نگاهی کلان با در نظر گرفتن تمام زوایای شخصیتی یک زن است. به این صورت که ایشان، زنان را یک گل در سیستم خانوادگی دانستند ولی خارج از چارچوب خانواده، در فعالیت هایی که جنس زنان توانایی انجام آن را دارند، دیگر این نگاه مشاهده نگردید. ایشان به زنان سفارش می­نمایند که هم زمان به تقویت بعد عاطفی و هم بعد تعقلی خویش بپردازند.

مقام معظم رهبری از جزئی نگری در مسائل زنان پرهیز نموده­اند و برای ارائه راهکار مناسب جهت حل مسائل زنان در خانواده، تمام مسائل زنان در حیطه های مختلف را همانند حلقه­های یک زنجیر به هم مرتبط می دانستند، به گونه­ای که تک بعدی نگاه کردن به آن، موجب خطای دید خواهد شد. این نوع نگاه به رویکرد تمدن­گرایی نزدیک­تر است. جهت اثبات این ادعا برخی از سخنان مقام معظم رهبری در ادامه آورده شده است.

بر اساس آنچه که پیش­تر آورده شد، رویکرد تمدن­گرایی دارای پنج محور است که اولین محور آن، نگرش نظام­مند به مسائل زنان است. با کمی دقت می­توان این محور را در بیان مقام معظم رهبری مشاهده نمود: «ما نمی‌گوییم زنها کار اجتماعی نکنند، چرا؟! یک کارهای اجتماعی است که می‌توانند بکنند، حق دارند بکنند. یک کارهای اجتماعی است که واجب است بکنند. یک کارهایی است که واجب است، زنها انجام بدهند. آن کار یک ه به عهده آنهاست، از آنها برمی‌آید، از غیر آنها برنمی‌آید، استعدادش را دارند، باید انجام بدهند. امّا شغل اصلی و اوّلی زن، زن خانه ‌بودن است. این تحقیرزن هم نیست، خیال نکنید.  این احترام زن است، این تجلیل زن است. در خانه است،زنِ خانه است، محیط خانه را، یعنی آن محل رشد گیاه انسان را، گیاه انسان،این مرتّب می‌کند، آماده می‌کند. مرد هم مخصوص این است که برود بیرون کارهایش را بکند و وسیلۀ‌ تغذیۀ ‌این محیط را فراهم بکند، اینجوری است. مثل اینکه یک اتاقی را، دو تا هم اتاقی، شما فرض کنید. یکی اتاق را اداره می‌کند، یکی هم برای اینکه اینها بالاخره گرسنه می‌مانند، غذا می‌خواهند، می‌رود بیرون غذا برایشان تهیّه می‌کند، به کدام بی‌احترامی شده؟ آن یک هدرخانواده کارها با اوست، همه ‌چیز بها و نگاه می‌کند، اوست که این محیط را دارد می‌سازد، او بیشتر احترام پیدا می‌کند یعنی زن. مرد هم پادویی‌اش را می‌کند. وقتی هم پای مسئولیتهای اجتماعی رسید، پای مبارزه رسید، پای سیاست رسید، هر دو باید حاضر بشوند. پای مجاهدت در راه خدا رسید، هر دو باید بیایند، باید زن و مرد بیایند.. البتّه مرد جسمش قوی‌تر است، یک کارهایی از او بر می‌آید که از زن بر نمی‌آید و یک کارهایی هم از زن بر می‌آید که از مرد برنمی‌آید. امّا از این محیط اجتماعی و فعّالیت سیاسی واینها که گذشتیم، به سراغ خانه که رفتیم، آنجا سوگلی خانه زن است، پادوی خانه مرد است. اینجور است دیگر، حالا زن­ها می‌گویند نه، ما می‌خواهیم پادو باشیم. خیلی خب بروید شما پادو باشید، کسی نمی‌گوید نه. البتّه این کار  مهم‌تر است، این کار اصلی‌تر است»( در مراسماجرای صیغه‌ی عقد 5/12/62).

مطلب مرتبط :   نوجوانان، مددجویان، تربیت، کارکنان

در این بیان مقام معظم رهبری،از یک طرف کار و وظایف زنان را با توجه به وظایف متقابل مردان در خانه عنوان کرده­اند و از طرف دیگر تعهدات زنان را به چند قسمت تقسیم نموده اند:

  1. تکالیف درون خانواده مثل نقش همسری و مادری که نقش اصلی و اولی زن است.
  2. تکالیف بیرون از خانه برای زنان یک حق می­دانند، ولی این حق را با نگاه به تکالیف زن در خانه بررسی کرده­اند.

باید گفت، برخی تکالیف بیرونی که فقط از عهده زنان برمی­آید، برای آنها واجب کفایی می­شود، ولی برخی از فعالیت های بیرون، جزء وظایف زن محسوب نمی­شود، بلکه یک حق برای زنان است، اما باید توجه داشت که تعهدات زنان در خانه، بر اساس این حق نادیده گرفته نشود و این فعالیت­ها با توجه به تکلیف اصلی زنان در خانه، برنامه ریزی شود. (نگاه همزمانی به حقوق و تکالیف زنان).

محور دوم در رویکرد تمدن­گرایی: اصول گرایی در حوزه فهم دین؛ توسعه گرایی در حوزه تحقق دین است و محور سوم، تکامل در روش اجتهاد و تجدید­ نظر در روش علوم می­باشد که دربیانات مقام معظم رهبری این دو محور بررسی شده است.«برای باز کردن گره‌های ریزی که به وسیله قوانین اسلامی ‌‌باز خواهد شد، باید حوزه‌های علمیه نگاهی نو و نگرشی کاملا منطبق با مسائل داشته باشند» (14/7/80). این بیان ایشان را می­توان به این صورت دسته­بندی نمود:

  1. گره‌های ریزی که به وسیله قوانین اسلام باز خواهد شد؛
  2. وظیفه حوزه‌های علمیه؛
  3. داشتن نگاهی نو؛
  4. داشتن نگرشی کاملا منطبق با مسائل.

چهار محور مهم بیان فوق مقام معظم رهبری، اشاره به محور دوم رویکرد تمدن­گرایی دارد، ایشان ضمن اینکه، باز شدن گره‌های ریز را در توجه نمودن به قوانین اسلامی ‌‌می‌‌دانند، اما از حوزه‌های علمیه به عنوان مجتهدان تکامل فهم دینی می‌‌خواهند که به مسائل روز در استنباط قوانین فقهی خود، توجه لازم را نمایند. در واقع خواسته ایشان از حوزه­های علمیه، توجه به اصول دین در فهم دین است. این سخن ایشان به محور سوم رویکرد تمدن گرایی هم مربوط می‌‌شود، به طوری که برای باز شدن گره­ها، همگان را به مورد توجه قرار دادن قوانین اسلامی،‌ فرا خوانده­اند و از حوزه‌های علمیه خواسته­اند تا با نگاه همه جانبه و  انطباق کامل با مسائل روز، برای تکمیل اجتهاد خود تلاش نمایند. ایشان در این سخن برای حل مسائل زنان، علاوه بر توجه نمودن به احکام و ارزش­های دینی، به انطباق کامل آن با مسائل پیش آمده روز زنان هم توجه نموده­اند و جهت تکامل شناخت ما از قوانین اسلام در مسائل روز زنان، حوزه های علمیه را موظف به تکمیل نمودن روش اجتهادی خود کرده­اند. ایشان همچنین حوزه­های علمیه را، به داشتن نگاهی نو به مسائل زنان تشویق نموده­اند. برخی از واقعیت های روز در مسائل زنان را می توان از طریق علوم روز مثل روانشناسی، جامعه شناسی و … مشاهده کرد و از سویی حوزه­های علمیه جهت راه حل­های واقعی برای مسائل زنان در خانواده نمی­توانند به کشفیات این علوم بی توجه باشند و از سوی دیگر دین و علوم همزمان باید، برای حل مسائل زنان مورد توجه قرار بگیرند و این علوم نیز باید بدون هیچ جهت­گیری باشند و صرفا بازگو کننده یکسری حقایق و کشفیات باشند.

مطلب مرتبط :   "، گزاره، اسطوره، کودک

«اسلام با پیرایه‌ها و تشریفات و آئین­هایی که قرار داده و با احکامی‌‌که گذاشته برای ازدواج، یک استمرار و برکتی به آن داده است. زن و شوهر باید یکدیگر را درک کنند و بفهمند. این یک تعبیر اروپایی است ولی تعبیر خوبی است» (در مراسماجرای صیغه‌ی عقد 28/2/82).

سخن مقام معظم رهبری این نکته را بیان می­کند که اسلام به ازدواج به قدری اهمیت می دهد که جهت تداوم و با برکت بودن آن، احکام و تشریفات خاصی قرار داده است که برای رسیدن به فهم دین از ازدواج و رسیدن به ازدواجی که خواسته اسلام است، باید به اصولی که اسلام جهت تداوم رابطه زن و مرد در خانه قرار داده است، توجه لازم مبذول گردد ولی باید به این نکته اذعان کرد که می­توان از برخی علوم که به استحکام این رابطه کمک می کنند، مثل علم روانشناسی استفاده نمود، اما استفاده از آن باید در چارچوب اصول اسلامی باشد، مثلا درک کردن زن و شوهر، یک تعبیر به زبان فرهنگ غرب است، ولی عمل به همین واقعیت می­تواند خواسته اسلام که همان تحکیم رابطه زن و شوهر و در نتیجه استحکام خانواده است، کمک نماید. در واقع مقام معظم رهبری برای تحقق احکام اسلامی در رابطه با خانواده، استفاده از علوم دیگر مطابق با مسائل روز زنان را یادآور می شوند. در اینجا محور سوم رویکرد تمدن­گرایی مشهود است.

«شغل اصلی زن، شغل همسری و مادری است، ولی بعضی خیال می‌کنند این اهانت به زن است. مهم‌ترین کاری که زن می‌تواند بکند، کار مادری است. البتّه در مواردی شاید کارهای اجتماعی زنان واجب عینی و یا کفایی نیز باشد؛ امّا در همه حال خانم­ها باید فعّالیت اجتماعی‌شان را با حفظ جنبه مادریشان بکنند و الگویشان حضرت فاطمه زهرا -سلام‌الله علیها-باشد» (در دیدار با گروهی از خواهران21/12/63). در این سخن، مقام معظم رهبری به محور جهارم رویکرد تمدن­گرایی مبنی بر ضرورت تدوین الگو برای زنان ما را