زنان، زن، حقوق، معظم

قوانین و سیاست‌های مرتبط با حقوق زنان در خانواده با 5 فراوانی اختصاص یافت. بر اساس این نمودار روشن می‌‌شود که در رابطه با حقوق زن در خانواده، نظر مقام معظم رهبری بیشتر روی اصلاح رفتار با زنان در خانواده است.فراوانی بیشتراصلاح نوع رفتار با زنان در خانواده و اصلاح نوع نگاه و رویکرد به زنان در خانواده، در آراء آیت الله خامنه ای نشان می دهد که اصلی ترین معضلات و مشکلات زنان در خانواده به این دو موضوع اختصاص دارد. بایستی یادآور شد که تطور زمانی در بیانات مقام معظم رهبری پیرامون این مقوله دیده نشد.

4-2-2-2.      تحلیل کیفی مقوله حقوق زن در خانواده

مقام معظم رهبری علاوه بر اشاره به تکالیف زن در خانواده که بسیار به اهمیت آن تأکید داشتند، به لزوم رعایت حقوق زن در خانواده هم تأکید دارند، چرا که علم حقوق به ما می‌‌گوید که حقوق و تکالیف ملازم هم هستند، یعنی اگر شخصی موظف به تکالیفی باشد، قطعا دارای حقوقی هم خواهد بود واگر شخصی دارای حقوقی باشد، قطعا موظف به انجام تکالیفی هم خواهد بود. نگاه تکلیف محور، انسان را دچار تفریط و نگاه حقوق محور، انسان را دچار افراط در حوزه زن و خانواده خواهد نمود، لذا مقام معظم رهبری به هر دو محور تکالیف و حقوق، در حوزه زن و خانواده توجه می‌‌کنند و همانطور که زنان را به وظایف خطیرشان در خانواده و در ارتباط با شوهر و فرزند متوجه می‌‌کنند، جامعه و از جمله مردان را متوجه حقوق زنان در خانواده می‌­نمایند. بدین ترتیب مقوله حقوق زن در آراء آیت الله خامنه ای در سه محور زیر تحلیل شد:

4-2-2-2-1.   اصلاح قوانین و سیاست های مرتبط با حقوق زنان در خانواده

مقام معظم رهبری در سه محور ذیل، به لزوم اصلاح قوانین و سیاست‌های مرتبط با زنان در خانواده اشاره نمودند:

  • لزوم برنامه ریزی جهت افزایش سطح ایمان و سواد بانوان
  • تأمین کردن امور اقتصادی، بیمه و…. زنان
  • ارزش گذاری ویژه از کار زنان خانه دار
  • قدردانی از زن تحصیلکرده خانه دار
  • لزوم کمک دولت به خانم های شاغل جهت رسیدگی به مسئله مادری و خانه داری
  • لزوم تفکر و تصمیم و عمل درست در حیطه زن و خانواده
  • لزوم برنامه ریزی جهت افزایش سطح ایمان ، سواد و هوش بانوان

این محورها در جای خود، قابل بحث برای فصل الخطاب قرار دادن ارگان‌های مرتبط با حقوق زنان در خانواده می‌‌باشد.

4-2-2-2-2.       اصلاح نوع نگاه و رویکرد به زنان در خانواده

رفتارهای ناپسند با زنان در خانه، ناشی از نوع نگاه و رویکرد اعضای خانواده به ویژه شوهران، نسبت به جنس زن می باشد، لذا جهت اصلاح رفتار با زنان در خانه و رفع مظلومیت و ستم به آنان -که از مهمترین معضلات زنان در خانواده است-در ابتدا باید، نگاه مردان و حتی خود زنان را نسبت به جنس زن، اصلاح نمود، زیرا نوع رفتار انسان­ها، ناشی از نوع نگاه و رویکرد آنان به مسائل است. در این میان وظایف حوزه­های علمیه بسیار سنگین استو باید نسبت به گره های جدید در حیطه زن وخانواده، نگاهی نو داشته باشند و نگاه گذشته خود را تغییر دهند تا بتوانند در مورد مسائل روز زنان در خانواده، پاسخگو باشند. مقام معظم رهبری هدف اسلام را در دفاع از حقوق زنان، برداشتن یوغ اسارت و ستم از آنان در حوزه‌های مختلف از جمله خانواده، می‌‌دانند. همانطور که پیامبر اکرم -صلی الله علیه و آله- در قرون قبل، مردان را به این امر هشدار دادند. «از خدا بترسید! از خدا بترسید ، درباره دو ناتوان : یتیم و زن ! بهترین شما کسی است که برای خانواده اش بهتر باشد» (علامه مجلسی، 1403، ج103: 224).

مطلب مرتبط :   شوهر، زن، صیغه‌ی، مراسم

قبل از اینکه مردان، نوع رفتارشان را با زنان در خانواده اصلاح کنند، باید نوع نگاهشان را به زنان اصلاح نمایند،به عنوان نمونه این نگاه را که زن سرباری بر دوش مرد است را، باید اصلاح کرد، چنانچه بر طبق سخن پیامبرگرامی‌‌اسلام -صلی الله علیه و آله- روزی وی با خداست. بر اساس نظر مقام معظم رهبری، مظلومیت زنان در خانواده ناشی از بودن حق طلاق به دست مردان نیست بلکه این، بیشتر ناشی از رابطه اشکالدار زن و مرد در خانه است. غفلت از حال زن، عدم درک و فهم ضروریات و احساسات زنانه، عدم رعایت اختیارات زن، نگاه سربار بودن زنان و….. از مصادیق ستم های وارده بر زنان در خانواده است. در این نوع نگاه، مرد چون تکیه­گاهی ستبر برای زن که چون گلی زیبا و لطیف است، می‌‌باشد. این نگاه اسلام است که نگاهی بسیار عاشقانه و زیباست و تصویری ماندگار در ذهن مخاطب نسبت به خانواده اسلامی ‌‌به جای می‌‌گذارد.

مقام معظم رهبری بیان می‌‌دارند که غالب افراد، عادت دارند که زحمات روحی را که زنان بیشتر متحمل آن می‌‌شوند را نبینند، در حالی که گاهی این زحمات و استرس‌های روحی بسیار سخت تر از زحمات جسمانی است، لذا باید به زحمات زنان در خانه، ارزش معنوی و مادی داد و ضروریات و احساسات آنان را درک کرد. ایشان برخلاف ادعای برخی مدعیان که زن خانه بودن را، تحقیر کردن زنان می‌‌دانند، زن خانه بودن را، احترام و تجلیل زن می‌‌دانند، به همین دلیل  بر ارزش­گذاری و حفظ حرمت آن اشاره نمودند.

نظرات مقام معظم رهبری پیرامون اصلاح نوع نگاه و رویکرد به زنان در خانواده عبارتند از:

  • برای باز کردن گره‌های ریزی که بوسیله قوانین اسلام باز خواهد شد باید حوزه‌های علمیه نگاهی نو و نگرشی کاملا منطبق با مسائل داشته باشند.
  • اگر ما توانستیم در زمینه زن و خانواده و مادر و همسر درست فکرکنیم، درست تصمیم بگیریم و درست عمل کنیم. بدانید که آینده کشور تضمین شده است.
  • هدف اسلام در دفاع از حقوق زنان این است که زن تحت ستم نباشد و مرد خود را حاکم بر زن نداند.
  • اسلام در مورد جایگاه زن در خانواده تأملات و راهنمایی‌های ارزشمندی دارد.
  • زن باری بر دوش مرد نیست.
  • مرد در خانه رئیس و زن سرکارگر نیست، بلکه او در خانه گل است، لذا اگر شوهر پاس گل بودن او را نگه ندارد، ظالم خواهد بود.
  • بسیاری از افراد از خیلی زحمات عاطفی و روحی زنان که گاهی سنگین­ترین زحمات است، آگاهی ندارند. (فقط زحمات را زحمات جسمی‌‌ و مادی ندانند)
  • درک ضروریات و احساسات زنان توسط شوهر.
  • شغل اصلی زن زن خانه بودن است که این عامل احترام و تجلیل وی است نه تحقیر وی.
  • زن در مقیاس خانواده و در ارتباط با فرزندان از حق بیشتری بهره مند است، زیرا زحمت بیشتری را متحمل می‌‌شود.
  • در قدیم برخی مردها را مالک زن می‌‌دانستند نه ! همانقدری که شما در محیط خانواده ذی­حق هستید، او هم ذی­حق است.
  • زن باید در چشم شوهر، در چشم فرزند، در چشم پدر و در چشم برادر محترم باشد.
  • مرد نباید فکر کند که زن مطیع اوست که هر چه او گفت، زن باید اطاعت کند.
مطلب مرتبط :   عربی،، (لغ)، ، صفت
4-2-2-2-3.       اصلاح نوع رفتار با زنان در خانواده

بهترین محیط برای بروز استعدادهای و رشد عقلی و عاطفی زنان خانواده است. باید بگوییم از یک سو خانواده یک ارگان خصوصی است که از کنترل و نظارت قانون و حکومت خارج است و از سوی دیگر زنان به طور ذاتی، ضعیف­الجثه­تر و عاطفی­تر از مردان هستند، بنابراین در خانواده زمینه مساعدی برای ستم به این موجودات لطیف خواهد بود. پس تنها حربه برای جلوگیری از ستم به زنان در خانواده، ایمان به خدا و ترس از روز معاد است و این چنین است که بیشترین فراوانی بیانات مقام معظم رهبری پیرامون حقوق زنان، به اصلاح رفتار با زنان در خانواده ارتباط دارد. لذا نوع رفتار مردان با زنان در خانواده بسیار حائز اهمیت است.

پیامبر اکرم -صلی الله علیه و آله-: «خداوند به من گلی داده که آنرا می‌‌بویم و اگر غم روزی او را می‌‌خورید ، روزیش با خداست » (حر عاملی، 1409، ج14، 102) . یکی از محور‌های مهم بیانات مقام معظم رهبری پیرامون اصلاح نوع رفتار با زنان در خانواده، داشتن نگاهی گلانه و رفتاری گلانه با زن در خانواده است. چنانچه این اصل مهمی‌‌ برای تنظیم چگونگی رفتار مردان با زنان در خانواده است. این مرد است که باید در مراقبت از این ریحانه، کوشا باشد و زن هم چون گلی زیبا، طراوت بخش وجود مردش است. این گل است که نیازمند ملاحظه کردنش، حفظ حرمتش ، تأمین نیازهای مادی­اش ، تحسین و قدردانی­اش ، داشتن امنیت و…دارد. مرد در این نگاه حق زورگویی ندارد، بلکه در اموری که زنان هم دارای نظری هستند، باید به آنان اجازه اظهارنظر بدهد.

زن در این نگاه، مالکیت خصوصی­اش در چارچوب خانواده حفظ می‌‌شود و مرد حق دخالت در آن را فقط با اذن زن دارا است. زن در این نگاه، اجباری به انجام امور خانه ندارد. در واقع تکلیف شرعی در این مورد ندارد، بلکه بیشتر تکلیف اخلاقی است که خود زنان هوشمند از نگاه مقام معظم رهبری، این امور را از روی محبت انجام خواهند می­دهند. زنان در دوره­ای، از تحصیلات و امکانات دیگر دور بودند لذا مقام معظم رهبری بر شوهران لازم دانستند که جهت جبران این عقب ماندگی زنان از معرفت و علوم و آگاهی، به آنان کمک کنند و از آنان حمایت نمایند. همچنین نگاه مطیع محض بودن زن در برابر شوهررا هم باید اصلاح نمود و باید به وی در حدی که اقتضای خانواده اجازه می‌‌دهد، یعن