زن، شوهر، خانواده،، معظم

13″145 رواج فساد و شهوت رانی31/4/76) 145 1 146 باز شدن پای شهوات و بی بندوباری و گسیختگی اخلاقی(29/3/81) 146 1 147 بی معنا شدن خانواده با رواج بی بندوباری(29/3/81) 147 1 148 عدم رعایت حریم های اسلامی موجب فرو ریختن سقف خانواده(28/6/81) 148 2 149 بی اعتنایی و بی احترامی‌‌به خانواده(1/1/77) 149 1 150 زیر سوال رفتن و تزلزل جایگاه زن(16/10/69) 150 1 151 بی اعتنایی زن و شوهر به هم(1/12/74) 151 2 152 بوجود آمدن عشق‌های تصنعی(1/12/74) 152 2 جمع کل 23

شکل ‏4‑7: خانواده در آراء مقام معظم رهبری

شکل ‏4‑8: مدل مفهومی خانواده در آراء مقام معظم رهبری

4-2-4-3.      تحلیل کمی مقوله وظایف زن و شوهر در خانواده

ایشان علاوه بر اشاره به وظایف اختصاصی زن در خانواده، به وظایف مشترک زن و مرد هم در خانه، اشاره کرده­اند، چون خانواده متشکل از یک زن و مرد است. مطابق نموداری که در ادامه مشاهده خواهید کرد، این بیانات در سه شاخه تحلیل شد که عبارتند از:

  • تکالیف مشترک زن و شوهر در برابر یکدیگر با 149 فراوانی؛
  • تکالیف مشترک زن و شوهر در برابر خانه و خانواده با 60 فراوانی؛
  • تکالیف مشترک زن و شوهر در برابر فرزند با 24 فراوانی.

این نمودار نشان می‌‌دهد که فراوانی بیشتری از سخنان مقام معظم رهبری، پیرامون روابط زن ومرد در خانه است و از سوی دیگر بیانگر اهمیت این رابطه است که در رابطه آنها با فرزند و خانه هم، مؤثر خواهد بود.تکالیف مشترک زن و شوهر در برابر یکدیگر بیشترین فراوانی را در سخنان آیت الله خامنه ای به خود اختصاص داده است که این نشاندهنده اهمیت نوع کیفیت این روابط در استحکام و دوام خانواده است، ضمنا” یادآور می­شویم که در این مقوله، تطور زمانی در آراء آیت الله خامنه­ای مشاهده نشد.

4-2-4-4.      تحلیل کیفی مقوله وظایف زن و شوهر در خانواده

4-2-4-4-1.   وظایف مشترک زن و شوهر در برابر خانه و خانواده

بر اساس سخنان مقام معظم رهبری، روح حاکم بر روابط زن و مرد در خانه باید مطابق با شرع و احکام اسلامی‌‌باشد، زیرا اگر روابط به این شکل پایه­ریزی شود، بر تمام روابط دیگر خانوادگی و تمام مسئولیت‌هایشان در برابر خانه و فرزندان هم تأثیر می­گذارد.اگر خداوند در محیط خانواده حاکم باشد، یعنی دغدغه زن و شوهر رضایت الهی باشد، تنها کسی که در این خانه حکومت خواهد کرد، خداوند و فرامین او می‌‌شود، بنابراین مرد سالاری که تحفه عصر جاهلیت و زن سالاری که سوغات عصر جدید است به وجود نخواهد آمد. در این نوع خانواده، زن و شوهر دارای تفاهم خواهند بود، زیرا هر دو یک مقصد و یک مسیر مشخص، که همان رضای الهی است را می­پیمایند، لذا هرگونه رفتاری را که موجب زیر پا نهادن حق طرف مقابل شود، انجام نمی­دهند. در چنین خانواده­ای است که حقوق و اخلاق در کنار هم معنا می‌‌شوند و ملازم هم خواهند بود. «مرد، مسئول و مدیر خانه و زن تابع مسئول خانه است» (طاهرزاده، 1387: 38).

برای پیشبرد اهداف خانواده، زن و شوهر باید هریک نسبت به وظایف خود و حقوق طرف مقابل، آگاه شوند تا بتوانند به این امر خطیر به نحو احسن گردن نهند. «مردان را بر زنان تسلط و حق نگهبانی است، به واسطه آن برتری که خدا بعضی را بر بعضی مقرر داشته و هم به واسطه آنکه مردان از مال خود باید به زنان نفقه دهند، پس زنان شایسته و مطیع، آنهایند که در غیبت مردان، حافظ حقوق شوهران باشند و آنچه را که خدا به حفظ آن امر فرموده، نگهدارند…»(نساء/34)

مطلب مرتبط :   دل، بیت:، غم، عشق

خداوند متعال در این آیه، وظایف زن و شوهر را در خانواده روشن نموده است و باید عملکرد زن و مرد در خانواده حول این محور باشد.

زن و مرد قبل از تشکیل خانواده باید نسبت به خانواده و وظایف خود، شناخت پیدا کنند تا با دیدی وسیع و ذهنی آگاه، پا به عرصه زناشویی گذارند. در ازدواج رعایت­ حقوق و وظایف بشری و انسانی بسیار مهم می باشد به طوری که لازمه ازدواج کردن، داشتن اخلاقی خوب است و کسی که اخلاق خوبی ندارد، باید ازدواج خود را تا قبل از پیدا کردن حسن خلق، به تأخیر بیاندازد، اماباید برای این امر تلاش نماید. زن و مرد باید بدانند که زندگی زناشویی، یک میدان خدمت در راه خداست که باید خود را برای از خودگذشتگی بزرگی، آماده نمایند.شناخت حقوق و وظایف زن و مرد، متناسب با الگوی اسلامی لازم است و رسانه­ها باید این امر را بشناسند و برای آگاه سازی جامعه، وظایف مشترک و اختصاصی زن و مرد را بشناسند و تبلیغ نمایند.

حقوق زن و مرد در خانه، بسیار عادلانه و متوازن تدوین شده است و وظایف زن و مرد در خانه بر اساس مقتضیات طبیعی آنهاست، بنابراین هیچ یک بر دیگری ترجیحی ندارد، فقط وظایف آنها متفاوت است. وظیفه اداره، ساختن و حفظ خانواده یک وظیفه مشترک زن و مرد است که از سویی زن، مسئول فراهم سازی محیط رشد و تربیت و از سوی دیگر مرد، مسئول فراهم سازی آسایش معیشتی در خانه است.

زن و مرد، دارای توانمندی­های متفاوتی هستند ورسالت خدادای متفاوتی در بنای خانواده دارند، برای همین است که سهم و کمیت آنان در اداره خانه متفاوت است، پس داشتن انتظارات دور از واقع از هریک از جنسش بر خلاف طبیعت آنان، یک ظلم محسوب می شود.

اگر زن و مرد نسبت به خصوصیات متفاوت خود در خانه، آگاهی داشته باشند، هردوی آنها خوشبخت خواهند بود. می‌‌توان تعبیر یک روح را، همان محیط خانه و خانواده دانست، به طوری که زن و مرد با دو جسم متفاوت و متکامل آن را می‌‌سازند. «زن و مرد چون هر کدام دارای امکاناتی است که دیگری ندارد، لذا به هم نیازمند هستند و هیچ کدام نمی‌‌تواند دیگری را شکست بدهد». (طاهرزاده،1387: 39)

زن و مرد مانند دو کفه ترازو، با یکدیگر برابر هستند و هیچ یک بر دیگری برتری ندارد، بنابراین مرد سالاری و زن سالاری در روابط زن و شوهر صحیح نیست، بلکه زندگی بر پایه تفاهم و دوستی است. زن و مرد برای حفظ محیط خانواده، باید تمام تلاش خود را نمایند، زیرا که خانواده تنها مکان حقیقی برای تلاقی و تکامل این دو جنس است، به همین خاطر هر یک براساس جنسیت خود، باید وظایفی را بردوش گیرند تا بتوانند از عهده آن به نحو مطلوب برآیند.

مطلب مرتبط :   حقوق، عدالت، قربانیان، تخلّف

زن و مرد در محیط خانواده، هر دو موظف به افزایش قوه تعقل و تدین خود برای کیفیت بخشیدن و استحکام خانواده هستند. نگاه مقام معظم رهبری این است که زن و شوهر، زندگی زناشویی را، یک میدان خدمت در راه خدا بدانند، لذا هر خدمت و هر مسئولیتی باید در این چارچوب معنا گردد. با این نوع نگاه به زندگی زناشویی، تمام رفتارها نسبت به همسر رنگ خدایی می‌‌گیرد و شاهد حاکم شدن یک روح در فضای خانه هستیم.

یکی از دغدغه‌های مهم مقام معظم رهبری، حاکم شدن نگاه معنوی در خانواده است، نه نگاه مادی که متأسفانه زندگی­های امروز، از غلبه نگاه مادی در خانواده، نشان می­دهد و همین نگاه مادی­گرایانه، زندگی خانوادگی بسیاری را متلاشی کرده است، به همین دلیل است که رهبر انقلاب،حضرت آیت الله خامنه­ای، به داشتن قناعت و توقع مادی کم، توصیه­ها و سفارشات مکرری می­نمایند. در واقع تلاش ایشان این است که نگاه مادی را از ساحت مقدس خانواده بردارند و به آن رنگ معنویت ببخشند. یاید گفت پایه و شالوده زندگی مشترک، باید بر اساس سادگی و ملاحظه یکدیگر باشد، به طوری که مادیات در زندگی، یک امر فرعی و زن و مرد و کیفیت روابط آنها، اصل زندگی قرار بگیرد. امام علی –علیه­السلام- فرمودند: «هرگاه خداوند خیری را برای بنده­ای بخواهد، قناعت کردن را در دل او می‌‌افکند و همسرش را شایسته می‌‌گرداند». (التمیمی، 1361: 415)

نظرات آیت الله خامنه ای پیرامون  وظایف مشترک زن و شوهر در برابر خانه و خانواده عبارتند از:

  • آنچه در ازدواج مهم است، رعایت‌های بشری و انسانی است که باید تا آخر عمر آن را رعایت کنند.
  • لزوم شناخت جایگاه و وظایف مشترک و اختصاصی زن و شوهر.
  • در داخل خانواده، روحیات مرد را نباید از زنان توقع کرد و روحیات زن را نباید از مرد، توقع کرد.
  • همت زن و شوهر باید حفظ خانواده باشد.
  • از وظایف زن و شوهر، کیفیت دادن و شیرین کردن زندگی است.
  • وجه مشترک زوجین در زندگی، باید توجه به خدا و اطاعت دستورات و عمل به فرامین او باشد.
  • از هر چیزی که محیط خانواده را دچار تشنج و افسردگی و هیجان‌های بی­مورد کند پرهیز نمایید.
  • اصلی­ترین کار یک زن و مرد مسلمان که پایه و قوام زندگیشان بر آن استوار است، ساختن خانواده است.
  • زندگی زناشویی، میدان خدمت در راه خداست.
  • پرداختن به امور مادی در زندگی، باید امری حاشیه ای باشد و نباید اصل زندگی باشد.
  • در بهره مندی از طیبات الهی، عدالت و میانه روی را رعایت کنید و بین خود و دیگران فاصله درست نکنید.
  • رعایت سادگی و اجتناب از مسابقه مادیات، یکی از عوامل خوشبختی است.
4-2-4-4-2.       وظایف مشترک زن و شوهر در برابر یکدیگر

وظایف زن و شوهر در برابر یکدیگر،بسیار حیاتی و مهم می باشد،زیرا عمل به آن، نوع ارتباط زن و مرد را شکل می دهد که این موجب کیفیت بخشی به