رسانه‌ای، آرایش، آرایش-، (مبانی

این‌گونه نگاه شود، در حوزه تمدنی خود، رسانه ویژه برای افغانستان و تاجیکستان که فارسی‌زبان هم هستند نداریم و بیشتر به رسانه‌های عربی پرداخته‌ایم. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی و میدان تمرکز فعالیت رسانه‌ای)
در آرایش رسانه‌ای این پرسش به وجود می‌آید که چرا نگاه ما به سمت این حوزه نبوده و بیشتر معطوف به کشورهای عربی شده است. پس باید اولویت‌های حوزه تمدنی و پوشش جغرافیایی را در نظر گرفته و با طراحی آرایش رسانه‌ای منافع ملی خود را بر اساس آن‌ها تأمین نماییم. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی و میدان تمرکز فعالیت رسانه‌ای و تأمین منافع ملی)
در سطح بین‌المللی اکنون شبکه پرس تی وی است.
در سطح منطقه‌ای، الکوثر، المیادین، ‌العالم، هیسپن تی وی، سحر جام جم ها و …
در سطح ملی، شبکه‌های سراسری، یک، دو، سه، قرآن، خبر و شبکه‌های دیجیتالی که به‌تازگی راه‌اندازی شده‌اند و هر ایرانی بر مبنای ملیت سهمی از آن دارد و می‌بایست رسانه ملی سهم آن را بپردازد و حول دولت -ملت مردم را جمع نماید و وفاق ملی به وجود بیاورد.
در سطح محلی، شبکه‌های استانی است. که به مشکلات و زبان و سیاست‌های محلی و … می‌پردازد. نکته آنکه شبکه‌های محلی گاهی به مرکزگریزی می‌انجامد و باید مراقب این آسیب بود. (مبانی و اصول آرایش- پوشش رسانه‌ای- سطح‌بندی – سطح استانی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی)
این‌ها باید تحقیق و پژوهش، بشود و‌ کلاسه‌بندی، آسیب‌شناسی و عیب‌یابی، پایلوت نمودن، تهیه اولویت‌بندی و حوزه نفوذ تمدنی برای خود، بودجه‌ریزی مناسب بر اساس اولویت‌ها، برآورد وضعیت جهت تغییر استراتژی، تعطیل کردن و جرح‌وتعدیل شبکه‌ها یا تغییر مأموریت و توسعه آن‌ها، برچیدن رادیوهای موج‌کوتاه و سرمایه‌گذاری بر رادیوهای اینترنتی، تصمیم برای حضور در فضای مجازی و حرکت از برودکست به برودبند،‌ چندزبانه کردن شبکه‌ها . (مبانی و اصول آرایش- مراحل آرایش و استراتژی‌های آرایش رسانه‌ای)
داشتن تفکر سیستمی و تنظیم آرایش بر اساس سیستمها برای طراحی آرایش رسانه‌ای ضرورت دارد. (مبانی و اصول آرایش- سازمان‌دهی- آرایش بر اساس تفکر سیستمی)
اجماع نخبگان برای آرایش رسانه‌ای نیز یک ضرورت است که آن‌ها بتوانند اولویت‌ها را تعیین کنند. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی با اجماع نخبگان)
آیا اولویت ما به سمت هویت ایرانی، ‌زبان فارسی، جهان تشیع، حوزه تمدنی هند و چین، حوزه آمریکای لاتین و یا جهان عرب و … باید باشد؟ این چیزی است که باید نخبگان در مورد آن بحث کنند و به جمع‌بندی برسند. تصمیم‌گیری کلان آن باید در جامعه نخبگان و فراتر از صداوسیما انجام شود. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی با اجماع نخبگان)
اما صداوسیما که متولی این حوزه است، به‌ناچار تنها عمل می‌کند و کسی به او نمی‌گوید که چه کند. (آسیب‌شناسی وضع موجود- فعالیت انفرادی صداوسیما در تعیین حوزه نفوذ تمدنی)
پس از تعیین اولویت‌ها و سپس آسیب‌شناسی‌ها و همچنین بارگذاری اولویت‌ها به سطوح پوشش جغرافیایی، علی‌القاعده باتوجه به راهکارها و استراتژی‌هایی که استخراج می‌شود باید حرکت به سمت وضع مطلوب صورت بگیرد. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی – آسیب‌شناسی – بارگذاری اولویت‌ها به سطوح پوشش جغرافیایی – استراتژی- حرکت به وضع مطلوب)
تفکیک مخاطب از ضروریات برآورد نیازهای جامعه است و باید نیازها را بر اساس طبقه‌بندی و تفکیک مخاطبان صورت داد تا آنکه بفهمیم مثلاً نیاز به یک شبکه در حوزه سنی نوجوانان وجود دارد، یا آنکه برای دختران نوجوان در تلویزیون برنامه‌ریزی نشده است. (مبانی و اصول آرایش- نیازسنجی جامعه- تفکیک مخاطب)
در این مسیر باید تفکیک رسانه رقیب نیز باید صورت بگیرد و پس از نیازسنجی جامعه برآورد از رقبا موضوعیت دارد. (طراحی آرایش- تفکیک رسانه‌های رقیب)
البته به‌گونه‌ای که منجر به تقلید و یا اقدام رسانه‌ای متقارن نشود. این انحراف بزرگی است. اقدام نامتقارن ازجمله راه‌هایی است که خلاقانه است و اکنون در صحنه منازعه رسانه‌ای راهگشاست، مثلاً پرس تی وی، باید از اقدامات نامتقارن حتی در حوزه ریچ به معنای پوشش و اکسس به معنای دسترسی عمل کند. ریچ بودن روی آنتن و پخش کردن آن در مناطق خاص جغرافیایی مثل آسیا، اروپا، اقیانوسیه و … است که پرس تی وی این اقدام را انجام داده است؛ اما پوشش‌های آن را مدام محدود می‌کنند و این شبکه خود را بر روی فضای مجازی ارائه می‌دهد. (طراحی آرایش- اقدام نامتقارن در مقابل رقبا)
خلأهای آرایش رسانه‌ای ما در نظام جامع رسانه‌ای تعریف می‌گردد که شامل سیاست‌گذاری و قوانین و نهادسازی مرتبط با آن می‌گردد. اگر این نظام جامع رسانه‌ای شکل بگیرد تکلیف آرایش ما نیز تاحدی معلوم می‌شود. مثلاً رگولاتوری حتماً حضور دارد. ارتباط با سرویس‌های اطلاعاتی علاوه‌بر نهادهای آشکار، به‌صورت غیرآشکار برقرار می‌شود. (مبانی و اصول آرایش- نظام جامع رسانه‌ای- سیاست‌گذاری، تنظیم قوانین، نهادسازی )
نباید همه‌چیز را هم با برنامه‌ریزی حل کرد. گاهی باید دست نهادهای برنامه‌ساز را باز گذاشت تا به‌طور خصوصی خودشان برنامه تولید کنند و ارائه دهند. انحصاری بودن برنامه‌های صداوسیما در این مسیر مانع انجام کار صحیح می‌شود و هزینه‌هایی که برای آن می‌پردازیم بسیار زیاد است و نظام انحصاری نظام منسوخی است. چراکه موجب ریزش مخاطب، سلب اعتماد او، مخدوش شدن وجهه ما، کار با محدودیت‌های بالا و … می‌شود. (آسیب‌شناسی وضع موجود-انحصاری بودن صداوسیما عامل ریزش مخاطب، سلب اعتماد او، مخدوش شدن وجهه ما، کار با محدودیت‌های بالا)
جذب نیرو و تربیت، نگهداری، آموزش، ارتقا، ‌به‌روز نگهداری، کنار گذاشتن و یا عزل آن‌ها که در هر نهاد و سازمانی انجام می‌گیرد مربوط آرایش رسانه‌ای نمی‌شود. (نیروی انسانی- موضوعی عمومی و بی‌ربط به آرایش رسانه‌ای)
به‌روزرسانی و آسیب‌شناسی دقیقاً به همان بحث کنترل و نظارت در مدیریت برمی‌گردد که به‌عنوان یک چرخه دائم باید رعایت شود و دوباره به سیستم فیدبک بدهد. (کنترل و نظارت- آسیب‌شناسی مجدد و به‌روزرسانی دائم سیستم)
سیالیت و انعطاف به‌عنوان دو صفتی که لازم است همواره یک رسانه داشته باشد نیز به همان به‌روزرسانی مربوط می‌شود و یک رسانه باید در آرایشی که می‌گیرد همواره منعطف عمل کند و پس از مشخص شدن آسیب‌های درونی آن را به‌سرعت پوشش دهد. سیالیت و انعطاف به کارآمدی آرایش می‌انجامد. مثلاً بخش یا شبکه‌ای اگر از بیننده لازم برخوردار نبود می‌توان آن را برچید. این انعطافی است که در قبال شرایط جدید داریم. (کنترل و نظارت- آسیب‌شناسی مجدد و به‌روزرسانی دائم سیستم – سیالیت و انعطاف و انطباق با شرایط جدید به‌عنوان یک اصل)
انطباق با شرایط جدید در فضای نوین رسانه‌ای جهان خود را نشان می‌دهد. مثلاً تحولاتی که در حوزه مخاطب، تکنولوژی و رسانه‌ها و حتی در حوزه ژانر به وجود می‌آید؛ تحولاتی است که رسانه باید همواره خود را بر آنان منطبق نماید. (کنترل و نظارت- انطباق با شرایط جدید در فضای نوین رسانه‌ای جهان)
ادغام تلویزیون با رسانه‌های جدید مسئله‌ای است که تحولات جدیدی را به وجود آورده و این امر باید توسط تلویزیون بررسی شده و سپس با آن جریان، همراهی نمود. (کنترل و نظارت- انطباق با شرایط جدید در فضای نوین رسانه‌ای جهان -پدیده ادغام)
به برخی وقایع تلخ باید تن داد. مخاطبان با موبایل‌های خود پیوند خورده‌اند و مثلاً دو ساعت از وقت هر مخاطب به شبکه‌های اجتماعی موبایلی اختصاص دارد. سازمان باید به این بیندیشد که چگونه کلیپ برنامه‌های خود را به این شبکه‌ها نفوذ دهد. (کنترل و نظارت- انطباق با شرایط جدید در فضای نوین رسانه‌ای جهان -پدیده ادغام- پیوند مخاطب با موبایل و نفوذ صداوسیما به شبکه‌های اجتماعی موبایلی)
بنده با تعریف از آرایش رسانه‌ای موافق نیستم. این تعریف باید جامع الابعاد باشد که چون آرایش رسانه‌ای ابعاد و شرایط پیچیده‌ای را در بر می‌گیرد، در توسط یک نفر نمی‌تواند صورت بگیرد و پژوهشگر می‌تواند در انتهای کار خود به این جمع‌بندی برسد.
باید در چهارچوب اولیه آرایش رسانه‌ای شما، نقشه جامع مهندسی فرهنگی کشور قرار گیرد، به‌عنوان یک سند بالادستی و رسمی برای جمهوری اسلامی که گفتمان انقلاب اسلامی را در آن اشراب نموده‌اند و سپس ‌از آن به‌عنوان مبنای تهیه و تنظیم آرایش بهره گرفته شود. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی- سند نقشه مهندسی فرهنگی کشور، مبنای تنظیم آرایش) 

مطلب مرتبط :   کودک، "، ).، عقلی

مصاحبه شماره 14

مصاحبه با آقای دکتر فتحی نیا
مدیرگروه معاونت مرکز تحقیقات صداوسیما
۲۵/05/93
ساعت ۱۵:۴۱
آرایش رسانه‌ای از ادبیات غیر رسانه‌ای به حوزه رسانه آمده است. احتمالاً مطلبی در زمینه آرایش رسانه‌ای در حوزه ارتباطات وجود ندارد و شاید بهتر باشد از منظر همگرایی رسانه‌ای به آن نگاه کنیم. (ریشه‌یابی آرایش رسانه‌ای)
از نظر من آرایش رسانه‌ای، ترکیب‌بندی رسانه‌ها و شبکه‌هایی که متعلق به یک طرز فکر خاص یا جناح خاص