دانلود پایان نامه با موضوع بهرهوری کل عوامل تولید و کشورهای درحال توسعه

دانلود پایان نامه
نتایج بررسی مبانی نظری نشان از وجود رابطه مثبت بین سرمایه انسانی و رشد و توسعه اقتصادی دارد. بر اساس مبانی نظری، سرمایه انسانی مکمل سرمایه فیزیکی است و با اهمیت روزافزون منابع انسانی و توسعه این منابع در عوامل تولید، نقش آموزش به عنوان یک عامل اقتصادی هر چه بیشتر مطرح میشود. سرمایهگذاری در آموزش، تواناییهای افراد را ارتقاء و به سطح مهارتهای آنها میافزاید. میزان تولید هر کشوری به قابلیتها و کفایتهای نیرویکار آن جامعه بستگی دارد. استفاده از انواع فناوری در تولید جهت ارائه محصولات متنوعتر، با کیفیتتر و در مقادیر بیشتر، همه با آموزش نیرویکار میسر میگردد. استفاده کارآمد از عوامل تولید و تخصیص بهینه منابع، همه در سایه سرمایهگذاری در آموزش امکانپذیر است. بنابراین بهبود توزیع آموزش، هم فوایدی در سطح فردی و هم در سطح جامعه و کل اقتصاد دارد در این راستا تأثیر مثبت آن بر بهرهوری کل عوامل نیز آشکار میشود.
بررسی مطالعات صورت گرفته در این زمینه نشان میدهد که تمرکز اصلی این مطالعات روی نابرابریهای جنسیتی و اندازهگیری سطح متوسط آموزش بوده است و توجه زیادی به ابعاد توزیعی آن نشده است. از طرفی در این مطالعات از شاخصهایی استفاده شده است که از نوع نهاده میباشند. به بیان دیگر این شاخص باید بیانگر نتایج حاصل از سرمایهگذاری در آموزش و پرورش باشد نه اینکه هزینههای آموزشی را نشان دهد. در مطالعه حاضر با در نظر گرفتن این موضوع، ضریب جینی آموزشی به عنوان شاخصی برای بیان نابرابری آموزشی استفاده شده است. در این مطالعه ضریب جینی آموزشی، برای افراد 15 سال به بالا، با استفاده از مطالعه توماس و همکاران (2001)، محاسبه شده است. به منظور محاسبه ضریب جینی، از متوسط سالهای تحصیل که یک شاخص از نوع ستاده میباشد، استفاده شده است.
فصل سوم:
روند بهرهوری کل عوامل تولید
و ضریب جینی آموزش در ایران
فصل سوم:
روند بهرهوری کل عوامل تولید
و ضریب جینی آموزش در ایران
جینی آموزش در ایران

3-1- مقدمه
قبل از ورود به بحثهای اقتصاد سنجی، بررسی روابط مورد نظر در این مطالعه با استفاده از دادههای خام و به صورت توصیفی میتواند تفسیر واقعیتری از روابط متغیرها با همدیگر را نمایان سازد. لذا در فصل حاضر در راستای هدف این مطالعه، تلاش شده است روند بهرهوری کل عوامل تولید و ضریب جینی آموزش با استفاده از آمار توصیفی، تحلیل دادههای خام و نمودارها مورد بررسی قرار گیرد.
مطالب این فصل در چهار بخش تنظیم شده است. پس از مقدمه، در قسمت دوم روند بهرهوری کل عوامل تولید در ایران طی دوره 1390- 1349 بررسی شده است. در بخش سوم، روش محاسبه ضریب جینی آموزش و روند تغییرات این ضریب گزارش شده است. در پایان نیز جمعبندی کلی از این نتایج ارائه شده است.
3-2- بهرهوری کل عوامل تولید
امروزه در همه کشورهای توسعه یافته و یا درحال توسعه به اهمیت بهرهوری به عنوان یکی از ضرورتهای توسعه اقتصادی و کسب برتری رقابتی در عرصههای بینالمللی تأکید دارند، زیرا در دنیای کنونی رقابت در صحنههای جهانی ابعاد دیگری به خود گرفته و تلاش برای نیل به سطح بهرهوری بالاتر یکی از پایههای اصلی این رقابتها را تشکیل میدهد. به این ترتیب اغلب کشورهای درحال توسعه به منظور اشاعه نگرش بهرهوری و تعمیم بهکارگیری فنون و روشهای بهبود آن، سرمایهگذاریهای قابل توجهی را در این زمینه انجام داده و یا در حال انجام دارند. همچنین در بین کشورهایی که در چند دهه اخیر به پیشرفتهای سریع اقتصادی نایل آمدهاند نیز بهرهوری طیف گستردهای یافته است، به طوری که شاید بتوان گفت که پایه توسعه اقتصادی و تکنولوژیکی آنها بر اساس توجه به مقوله بهرهوری و اشاعه آن در کلیه سطوح و طبقات جامعه میباشد. ارتقاء بهرهوری بر پدیدههای اصلی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جوامع تأثیر دارد، مانند کاهش سطح تورم، افزایش سطح رفاه عمومی، افزایش سطح اشتغال و افزایش توان رقابت اقتصادی. در کشور ما اهمیت و توجه به مقوله بهرهوری به دلایل مختلف از جمله حاکم نبودن فرهنگ و نگرش درست به بهرهوری در جامعه، مورد غفلت واقع شده است (مقدم تبریزی، ولیزاده، 1385).
3-2-1- جایگاه بهرهوری در برنامههای توسعه اقتصادی کشور
موضوع بهرهوری اولین بار در برنامه دوم و در قالب تبصره 35 مورد توجه قرار گرفت. در این تبصره دستگاه‌های اجرایی موظف شدند تا یک درصد از اعتبارات جاری خود را برای فعالیت‌های ارتقای بهره‌وری هزینه کنند. در برنامه سوم توسعه اقتصادی ایران هدف مشخصی برای بهرهوری در نظر گرفته نشد.
به طور کلی تغییرات و روند شاخصهای بهرهوری در طی سالهای پس از انقلاب نمایانگر این میباشد که اقتصاد کشور عمدتاً بر پایه استفاده از منابع شکل گرفته است و در زمینه مدیریت استفاده از نیروی انسانی و سرمایه، کارایی در حد بهینه وجود نداشته است. روند نزولی شاخصهای بهرهوری در این سالها موید این میباشد که مشکلات و نقاط ضعف جدی در این راستا وجود داشته است. به عنوان مثال وجود تعداد زیاد جمعیت جوان مستعد به ویژه جوانان دارای تحصیلات عالی میتواند از نقاط قوت یک کشور به لحاظ سرمایه انسانی باشد که در صورت استفاده صحیح و متناسب از این سرمایههای انسانی میتوان شاخص بهرهوری نیروی کار و بهرهوری کل عوامل را افزایش داد.
مصادیق بهرهوری به طور صریح در برنامه چهارم توسعه اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفت و اهداف کمی معینی برای ارتقای آن در نظر گرفته شد. بهعلاوه سیاستهای کلی این برنامه در خصوص بستر سازی برای رشد سریع اقتصادی، رقابت پذیری اقتصادی، تعامل فعال با اقتصاد جهانی و توسعه مبتنی بر دانایی هر یک به نوعی با مقوله بهرهوری در ارتباط قرار میگیرند. در این برنامه، رشد اقتصادی 8 درصد پیشبینی شد و مقرر گردید که 3/31 درصد از رشد اقتصادی کشور از محل ارتقاء بهرهوری تأمین گردد. اگرچه در قانون برنامه‌های دوم تا چهارم توسعه احکام و تکالیفی چه به صورت ضمنی و چه به صورت صریح در ارتباط با ارتقاء بهره‌وری لحاظ شده بود، اما این تمهیدات هیچگاه آن‌چنان که انتظار می‌رفت در عمل موثر واقع نشد.
در قانون برنامه پنجم توسعه به ارتقاء سهم بهره‌وری در رشد اقتصادی به یک سوم در پایان برنامه ‏اشاره شده است. لذا بررسی عملکرد شاخص بهرهوری به منظور شناسایی،آگاهی از عملکرد آنها و تلاش برای افزایش بهرهوری در جهت رفع موانع و تنگناهای تولید در اقتصاد ایران از اهمیت بسزایی برخوردار است.
نمودار 3-2 روند رشد بهرهوری کل عوامل تولید ایران طی دوره 1390-1349 را نشان میدهد. بر اساس نمودار، در سال 1352 رشد بهرهوری کل عوامل تولید کاهش یافته و منفی شده است. در سال 1355، رشد بهرهوری کل عوامل تولید مثبت بوده است. سپس طی سالهای 1360-1356 رشد بهرهوری در کشور به شدت کاهش یافته که مهمترین دلایل کاهش رشد بهرهوری در سالهای 1357- 1356 وقوع اعتصابات و انقلاب و در سال 1359 جنگ بوده است. در سالهای 1362- 1361 و همزمان با خارج شدن از شوک جنگ و افزایش درآمدهای نفتی که منجر به بهبود رشد اقتصادی شد، رشد بهرهوری کل عوامل تولید نیز افزایش یافت. در طی سالهای 1367- 1363 رشد بهرهوری کل عوامل تولید به دلیل افت درآمدهای نفتی به خصوص در سال 1363 و فرسودگی ناشی از جنگ به شدت کاهش یافت. پس از پایان جنگ و شروع دوران بازسازی اقتصادی و تا قبل از اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز رشد بهرهوری کل عوامل تولید افزایش یافت. اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز و شکست این سیاست آثار منفی خود را به شکل کاهش در رشد بهرهوری کل عوامل تولید نمایان ساخته و این روند تا قبل از اجرای سیاست تثبیت اقتصادی در سال 1374 ادامه یافت. در این سال اجرای سیاست تثبیت سبب افزایش رشد بهرهوری کل عوامل تولید شده و این روند برای سال 1375 نیز تداوم داشت. لیکن اصرار بر سیاستهای انقباضی و نیل اقتصاد به سمت شرایط رکودی سبب کاهش بهرهوری کل عوامل تولید در سال 1376 گردید که تقریباً تا سال 1377 ادامه داشت. از طرف دیگر شوک نفتی 1378 یکبار دیگر بر شدت کاهش در بهرهوری کل عوامل تولید افزود و این روند به جز سال 1379 تا سال 1380 ادامه یافت. از سال 1381 به بعد به ویژه برای سال 1382، و با اجرای سیاستهای موفق یکسانسازی نرخ ارز و نیز تمهیدات موفق دیگر همچون حساب ذخیره ارزی آثار مثبت قابل توجهی بر افزایش رشد بهرهوری کل عوامل تولید در این سالها داشته است. یک کاهش شدید نیز در سال 1387 مشاهده میشود.
نمودار(3-1): روند بهرهوری کل عوامل تولید ایران 1390- 1349
منبع: دادههای سازمان بهرهوری آسیایی (APO)
نمودار(3-2): روند رشد بهرهوری کل عوامل تولید ایران طی سالهای 1390- 1349