حقوق مالکیت فکری و مطالبه خسارت

دانلود پایان نامه
در مالکیت ادبی هنری نیز آنچه از عناصر اصلی نقض به شمار می‌آید تقلید از طرح شخص دیگر است ولی تفاوتی که در اینجا وجود دارد این است که اگر با اجازه صاحب طرح که بوجود آمده اصالت داشته باشد و یا اگر اقتباسی که صورت گرفته با اجازه صاحب طرح بوده باشد این اثر خود یک اثر اصیل تلقی می‌شود که مورد حمایت قرار می‌گیرد و بوجود آورنده آن ناقض شناخته نمی‌شود حتی اگر عنصر جدید بودن در آن وجود نداشته باشد و با طرح‌های پیشین تفاوت چندانی نداشته باشد مگر اینکه وی در طرح شخص دیگر تغییرات را به صورتی انجام داده باشد که این عمل وی تحریف تلقی شود. در حقوق آمریکا برای اینکه تعیین شود نقصی رخ داده باید صاحب حق ثابت کند که متخلف به اثر وی دسترسی داشته و کپی شبیه اثر اصلی یا قسمتی از اثر اصلی است. در کشور چین یکی از مصادیق نقض نقض مالکیت ادبی و هنری انتشار یک اثر بدون جلب رضایت دارنده حق مالکیت ادبی و هنری آن است چه این اثر هنوز انتشار نیافته و چه انتشار یافته باشد.
4-1-4-3-2. ضمانت اجراهای مدنی
در روسیه مؤلفی که حقش نقض شده باشد می‌تواند برای مطالبه خسارت وارده طرح دعوی کند و درآمدی که ناقض طرح از طریق نقض حق وی کسب کرده است را نیز مطالبه کند و یا اینکه به جای این درآمد از 10000 تا 50000 روبل که حداقل دستمزد مؤلفان است را به عنوان غرامت بخواهد. در حقوق آمریکا اگر ناقض بتواند که ثابت کند که اثر نو نیست یا حق وی غیر معتبر است از جبران خسارت معاف می‌شود ، در این کشور دعوای نقض دعوایی است که اگر فرجه زمانی برای اقامه آن رعایت نگردد مشمول مرور زمان قرار می‌گیرد. اقامه‌ی دعوی باید ظرف 3 سال بعد از اینکه دارنده حق از تخلف اطلاع پیدا کرد، صورت پذیرد. در غیر این صورت دعوی دیگر مسموع نیست. در این کشور ضمانت اجراهایی که برای نقض در نظر گرفته شده است شامل دستور دادگاه به منع ادامه نقض و از بین بردن کپی‌های اثر و نیز جبران خسارت فروش‌هایی که دارنده حق به واسطه نقض از دست داده است و میز مستحق دریافت هزینه‌های دادرسی است. در کشور چین را ه‌های جبران، صدور حکم منع عمل تلف آمیز، رفع پیامدهای سوءعمل، اظهار ندامت در برابر عموم و جبران خسارت وارده است.
4-1-4-3-3. ضمانت اجراهای کیفری
در هر قانونی تعریفی از جرم وجود دارد برای مجازات فاعل آن جرم باید شرایط محقق شود که اگر این شرایط وجود نداشته باشد عمل از نظر کیفری جرم محسوب نمی‌شود و قابل مجازات نیست زیرا تقریبا در تمام کشورها امروزه قوانین جزائی به نفع متهم تفسیر مضیق می‌شود؛ مالکیت ادبی و هنری نیز ازین قاعده مستثنی نیست، در کشورهای مختلف موضع گیری متفاوتی وجود دارد. واضح است که شرط مقدماتی برای جرم شناختن عمل مرتکب این است که اثر حمایت شده را مورد نقض قرا دهد، و از نظر قانون مالکیت ادبی و هنری چنانکه که پیشتر گفتیم اثری مورد حمایت قرار می‌گیرد که اصالت داشته باشند، در کشور فرانسه آثاری که از طریق قانون مالکیت ادبی هنری حمایت می‌شوند و در ماده L335-2 برشمرده شدند، حصری نیستند. در این ماده طرح‌های صنعتی تحت عنوان«شکل اتاق ساخته شده برای اتومبیل ها» و «مدل‌های لباس و جواهر» ذکر شده است ولی از آنجا که مصادیق حصری نیستند می‌توان گونه‌های دیگر طرح‌های صنعتی را نیز داخل در حوزه ماده دانست. در قانون آلمان طبق بند ت و ماده 2قانون حق مولف طرح‌های صنعتی مورد حمایت قرار می‌گیرند. بند ت این ماده آثار هنرهای زیبا، شامل آثار معماری و هنرهای تجسمی و همچنین طرح‌های مربوط به چنین آثاری را مورد حمایت قرار می‌دهد.
شرط دیگر این است که شکل اثر مورد تقلید قرار گرفته باشد نه ایده صرف، زیرا مالکیت ادبی و هنری شکل اثر را مورد حمایت قرار می‌دهد و عقاید و ایده‌هایی که هنوز در شکل خاصی تبلور پیدا نکرده‌اند را حمایت نمی‌کند.
سومین شرط این است که نقض در زمان حمایت رخ داده باشد که این مدت در قانون فرانسه به مدت عمر پدیدآور به اضافه 70سال است و در کشورهای دیگر مثل انگلستان و کنوانسیونهای جهانی مثل برن به مدت عمر پدیدآورنده به اضافه 50سال پس از فوت وی است و در صورتی که اثر پس ازاین مدت مورد تقلید قرار گرفت عمل نقض محسوب نمی‌شود.
عنصر اصلی تشکیل دهنده این جرم تقلید است، تقلید مفهوم بسیار وسیعی دارد، عنصر تقلید در قانون فرانسه اینگونه تعریف شده است: بازتولید یک اثر از طریق انتشار چاپی یا کلیشه‌ای آن (بند اول ماده2-335L). تقلید اشکال زیادی دارد؛ عرضه، وارد کردن، صادر کردن اثر و تولید مجدد اثر به روشی دیگر مثلا تغییر ظاهری در یک اثر برای زیبا ساختن و تمام این اشکال اگر در اثری که مورد حمایت است رخ دهد باعث می‌شود که مرتکب آن ناقض محسوب شود و در قانون فرانسه به مجازات جرم تقلید که تا دوسال زندان و یکصدو پنجاه هزار یورو جزای نقدی است محکوم شود که در صورت تکرار این جرم و یا در صورتی که مرتکب قبلا یا در حال حاضر قراردادی با صاحب اثر داشته باشدمجازات فوق دو برابر می‌شود.(ماده9-335L)
4-2. حقوق انگلستان
شاید بتوان حقوق انگلستان را درخصوص حمایت از طرح‌های صنعتی با توجه به قدمت و سازوکار کاملی که در این باره در این سیستم حقوقی وجود دارد یکی از کامل‌ترین سیستم‌ها دانست. بی شک شناخت این سیستم کمک شایانی را به حقوق داخلی خواهد نمود و منجر به آشنایی بیشتر با اهمیت و فلسفه حمایت از طرح‌ها خواهد شد. در این قسمت از پایان‌نامه به بررسی حقوق و مقررات سیستم حقوقی انگلستان در این خصوص خواهیم پرداخت.
4-2-1. تاریخچه حمایت در حقوق انگلستان
درسال 1787 میلادی، اولین قانون حمایتی طرح‌های صنعتی در کشور انگلستان در خصوص طراحی چاپ بر روی پارچه کتانی، پارچه‌های نخی نقش‌دار، پنبه وضع گردید که به موجب این قانون به شخصی که طرح و نقشی را ابداع می‌نمود و همچنین به طرح و نقش طراحی شده بر روی منسوجات حمایت قانونی اعطاء می‌گردید. بدین ترتیب حمایت از طرح‌های منسوجات به موجب این قانون موجب رشد صنایع پارچه (منسوجات) در انگلیس گردید.
در سال 1839 میلادی قانون حمایت از طرح‌های ثبت شده در انگلیس به تصویب رسید. به موجب این قانون طرح‌های صنعتی در صورتی قابل حمایت بودند که شرایط ماهوی از جمله شرط نو، جدید و اصیل بودن طرح‌ رعایت و طرح به ثبت می‌رسیدند. مدت حمایت از حقوق انحصاری اعطائی که بیش از 3 سال بود. این قاعده هر چند در آن زمان، یکی از مهمترین و جدیدترین قوانین راجع به ثبت طرح‌ها بود، اما به جهت عدم تمیز بین طرح و اختراع موجب خلط نظام‌های حمایتی اختراعات و طرح‌های صنعتی می‌گردید. از طرفی رشد، توسعه و گسترش صنعتی‌سازی و امکان کاربردی کردن روش‌های تولید انبوه در بیشتر عرصه‌های تولیدی، به گسترش تدریجی حمایت از طرح‌ها منجر گردید و دستاورد این تلاش‌ها (در عرصه مجسمه‌سازی، وصنایع چینی‌سازی و کوزه‌گری) باعث یکپارچه‌سازی در قانون طرح‌ها در سال 1840 گردید. قانونی که حمایت را به هر طرح نو و اصیل گسترش داده اعم از طرح‌‌هایی که برای تزئین هر محصول تولیدی، یا برای هر موادی، خواه مصنوعی یا طبیعی و یا تا اندازه‌ای مصنوعی یا طبیعی قابل استفاده باشند. بدین طریق طرح به عنوان یک عنصر اساسی در تمام محصولات و تولیدات مورد شناسایی قرار گرفت.
مقررات حمایتی دیگر در انگلیس بر گرفته از کنوانسیون برن می‌باشد که با عضویت این کشور به کنوانسیون برن حمایت از طرح‌هایی که جنبه هنری دارند بموجب این کنوانسیون ممکن گردید. از مهمترین خصیصه کنوانسیون برن، شرط حمایت از اثر و طرح بدون ثبت آن می‌باشد.
در سال 1949 میلادی قانونی در جهت حمایت از طرح‌های صنعتی که مربوط به نمای بیرونی محصولات دو بعدی یا سه بعدی می‌باشد وضع گردید. در بخش اول این قانون به عنوان مثال اشاره دارد به ویژگی‌های قالب، قواره مدل یا تزئین محصولات. در این قانون کلمات قالب و قواره که مترادف می‌باشند هر دو دلالت دارند به شکل و ساختار محصول ساخته شده. به عبارت دیگر این قانون طراحی بر روی اجسام سه بعدی را مورد توجه قرار داده است. همچنین در این قانون کلمات مدل و تزئین که مترادف می‌باشند هر دو دلالت دارند به طرح‌هایی از نوع بر جسته ‌کاری شده، حکاکی یا بکار رفته در محصولات با قصد آذین‌بندی، به عبارت دیگر این قانون همچنین طراحی بر روی اجسام دو بعدی را مورد توجه قرار داده است.
به موجب این قانون مدت حمایت از طرح‌های صنعتی 25 سال می‌باشد (این قانون به قانون طرح‌های ثبت شده معروف می‌باشد). در سال 1988 میلادی قانون کپی‌رایت، طرح‌ها و اختراعات تصویب گردید، ‌که طرح در این قانون به هر چشم‌اندازی به شکل، قواره و قالب (چه درونی و چه بیرونی) در تمام یا قسمتی از یک محصول تعریف شده است.
به نظر می‌رسد در قانون اخیر، طرح‌های کارکردی، در کنار طرح‌های صنعتی مشمول حقوق مالکیت فکری که نمای بیرونی و خصیصه زیبایی مد نظر است بدون ثبت مورد حمایت قرار می‌گیرند. النهایه باید گفت دو تفاوت مهم از مقررات حمایتی طرح‌های صنعتی در انگلیس وجود دارد:
1ـ به موجب قانون طرح‌ها مصوب 1949 شرط حمایت از طرح‌ها، ثبت آن می‌باشد ولی به موجب قانون مصوب 1988 ثبت، شرط حمایت از طرح‌ها نمی‌باشد.
2ـ در قانون 1949 فقط جلوه‌های بیرونی و ظاهری محصولات طراحی شده اعم از محصولات دو بعدی یا سه بعدی مورد حمایت قرار می‌گیرند ولی به موجب قانون 1988 علاوه بر حمایت از ظاهر و وصف تزئینی محصولات حاوی طرح از طرح‌های کارکردی و جنبه‌های درونی محصول طراحی شده نیز حمایت به عمل می‌آید.
4-2-2. تعریف طرح صنعتی در حقوق انگلستان
در قانون انگلستان که همانگونه که اشاره شد از قدیمی‌ترین قوانین موجود در این زمینه است طرح‌های صنعتی اینگونه تعریف شده است: طرح(صنعتی) یعنی جنبه‌های مربوط به شکل، ساختار، الگو یا تزیینات به کار رفته بر یک کالا که به وسیله‌ی یک فرآیند صنعتی به وجود آمده است. این جنبه‌ها باید در کالایی که مراحل ساختش به اتمام رسیده است به چشم بیاید و چشم گیر باشد. روش‌ها یا اصول ساخت و جنبه‌هایی از شکل و ساختار که مربوط به عملکرد کالا باشند و یا مربوط به کالاهای وابسته یا یدکی باشند شامل حمایت این قانون نیستند.
در تبیین این تعریف می‌توان گفت که هرچند از لحاظ قواعد حقوقی تعریفی دقیق از طرح‌های صنعتی را ارائه می‌دهد اما در به کارگیری این تعریف در حقوق کشورهای در حال توسعه از جمله ایران بایستی محتاط بود. در بیان این نکته باید گفت با توجه به اینکه انگیزه‌ی کشورهای صنعتی با کشورهای در حال توسعه در حمایت از طرح صنعتی متفاوت است، شرطی که در این ماده مبنی بر این که «طرح صنعتی باید بر روی کالایی به کار رفته باشد که به وسیله یک فرایند صنعتی به وجود آید» آمده است در کشورهایی نظیر ایران به سختی قابل پذیرش است. در واقع بر اساس این تعریف اگر طرح بر روی کالایی به کار رفته باشد که فرایند ساخت آن صنعتی نباشد قابل حمایت نخواهد بود. به عبارت دیگر طرحی که بر روی یک کالای دست ساز به کار رود، شرط لازم برای حمایت را نخواهد داشت؛ این شرط برای کشورهایی که کالاهای دست ساز آن ارزش و حجم قابل توجهی را تشکیل می‌دهند چندان توجیه پذیر نیست.