تحقیق درباره سهم صنعت سیمان در آلودگی هوا و استفاده از فناوری

دانلود پایان نامه

2-1-7 منابع آلودگی هوا
منابع آلاینده هوا را می توان به دو دسته کلی تقسیم نمود که عبارتند از:
منابع آلاینده طبیعی نظیر طوفان های گرد و غباری، گرده ها و بساک های گیاهی و غیره
منابع آلاینده ناشی از فعالیت های انسانی که این منابع آلاینده به دو گروه تقسیم می شوند: منابع متحرک و منابع ثابت (اداره کل حفاظت محیط زیست استان خراسان،1381).
2-1-7-1 منابع متحرک
آلودگی های هوا ناشی از وسایل نقلیه روز به روز اهمیت بیشتری پیدا کرده و به صورت یک موضوع مهم زیست محیطی و بهداشتی درآمده است، زیرا هم تعداد خودروها رو به افزایش است و هم مسافتی که هر خودرو در روز طی می کند، بیشتر می شود. از سال 1960 به بعد نرخ رشد تولید خودرو از نرخ رشد جمعیت در جهان بیشتر بوده است. در سال 1950 حدود 50 میلیون خودرو برای 5/3 میلیارد نفر جمعیت جهان وجود داشته است و اکنون 600 میلیون خودرو برای 6 میلیارد نفر که با تولید 45 میلیون وسیله در سال رو به افزایش است. بدین ترتیب تا سال 2020 جهان دارای یک میلیارد خودرو خواهد شد. در نمودار (2-1) رابطه بین رشد جمعیت و رشد خودرو دیده می شود.
نمودار2-1 رابطه بین رشد جمعیت و خودرو از 1950 تا 2020 (Fenger,1999)
طی 50 سال گذشته تهدید زیست محیطی و بهداشتی خودروها از منابع ثابت بیشتر شده است. عامل انتشار 4 آلاینده عمدهی مونواکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن، هیدروکربن ها و ذرات معلق هوا، وسایل نقلیه هستند. نتیجه این شده که استفاده از وسایل نقلیه موتوری بیش از هر یک از فعالیت های انسان موجب آلودگی، تخریب محیط زیست و مخاطرات بهداشتی ساکنان شهری می شوند.
2-1-7-2 منابع ثابت
یکی از مهم ترین منابع ثابت انتشار آلودگی هوا، تولید انرژی است که آن را به دو نوع می توان تقسیم کرد: 1) مصرف سوخت و تولید انرژی حرارتی برای مصارف خانگی و تجاری که معمولا با توجه به دود تنظیم می شوند، هر چند ممکن است آلاینده دیگری هم در این دود وجود داشته باشد. 2) مصرف سوخت های فسیلی برای تولید برق و استفاده های عمومی و صنعتی (غیاث الدین،1385). در جدول (2-2) میزان آلودگی ایجاد شده از منابع ثابت مختلف به تفکیک نشان داده شده است.
جدول2-2 مقدار انتشار آلودگی از واحدهای مختلف بر حسب تن در سال
2-1-8 سهم صنعت سیمان در آلودگی هوا
در ایران با توجه به درصد رشد جمعیت زیاد و نیاز به انجام کارهای زیربنایی از جمله احداث پل ها، راه ها، راه آهن، حجم کارهای صنعتی، تامین مسکن، امور دفاعی و نظامی و … هنوز میزان تولید و مصرف محصولات حاصل از صنعت سیمان و هم چنین محصولاتی از قبیل گچ، آهک و آسفالت کمتر از مقدار مورد نیاز است. از طرفی کنترل آلودگی های ناشی از این صنایع بسیار قابل توجه است زیرا حجم قابل ملاحظه ای از ذرات گرد و غبار و گازهای منتشره از دودکش کارخانجات این صنایع در صورت عدم اتخاذ تدابیر لازم وارد هوا می گردد که اثرات سوء زیست محیطی زیادی نظیر آنچه پیشتر توضیح داده شد، به دنبال دارد (مرکز تحقیقات زیست محیطی استان خراسان،1379).
اخیرا تحقیق جالبی در خصوص نقش کارخانه سیمان تهران در آلودگی شهر تهران صورت گرفته است و با سایر صنایع آلوده کننده همانند پالایشگاه تهران و نیروگاه برق بعثت مقایسه گردیده است. این تحقیق از این حیث حائز اهمیت است که با دقت، نوع و مقدار آلاینده های ناشی از این صنایع تعیین و محاسبه گردیده است. نتایج این تحقیق نشان داد که سهم کل مجموع آلاینده های این سه واحد صنعتی از میزان آلاینده های منتشره از منابع ساکن در شهر تهران، 4/16 درصد است که رقم بسیار قابل توجهی می باشد. بنابراین ضرورت توجه به امر کنترل آلودگی هوا در این صنایع بسیار بدیهی خواهد بود (چهرگانی،1383).
2-1-9 کنترل آلودگی هوا
کنترل آلاینده های هوا اصولا باید در منبع و قبل از ورود به هوا انجام گیرد، زیرا پس از رها شدن فقط از طریق اثرها و یا اندازه گیری می توان به وجود آن ها پی برد و در حال حاضر و با فناوری های موجود نمی توان آن ها را از هوا جدا کرد. بحث کنترل آلودگی بیشتر بر آلاینده های اولیه متمرکز است، زیرا نخست این که با کنترل آن ها آلاینده های ثانویه هم که از واکنش آلاینده های اولیه با یکدیگر یا با مولکول های طبیعی هوا به وجود می آیند کنترل می شوند و هم این که خود آلاینده های اولیه که اثرهای نامساعدی بر سلامت انسان و محیط زیست دارند، کاهش می یابند. کنترل آلاینده های هوا دو جنبه عمده دارد که اول روش های مدیریتی (راهبردها و راهکارها) و دوم استفاده از فناوری و تجهیزات است. در راهبردها اعم از مدیریت و یا فنی، برنامه های 5 ساله، 10 ساله و 15 ساله برای بهبود کیفیت هوا تنظیم می شود. این برنامه ها محلی، منطقه ای و یا جهانی است. یکی از موارد مهم در راهبرد مدیریت و کنترل آلودگی هوا برقراری سامانه اطلاعات کیفیت هوا (AQIS) است تا مسئولان و مردم از اقدامات انجام شده برای بهبود کیفیت هوا مطلع شوند و از آن ها حمایت کنند. بیشتر شهرهای آلوده آسیا پایش اطلاعات کیفیت هوا و رهنمودهای کیفیت هوا را هم دارند. در ایران هم از استانداردهای سال 1998 سازمان جهانی بهداشت به عنوان مقررات استفاده می شود، ولی در بسیاری موارد در اجرای قوانین و مقررات به علت مسائل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و … ضعیف عمل می شود. قوانین و مقررات اساس کیفیت هواست، به شرط آن که اجرای آن جدی باشد و به ویژه سازمان قدرتمندی که به طور منظم وضعیت کیفیت هوا را ارزیابی کند، وجود داشته باشد. برای جلوگیری از تخریب بیشتر محیط زیست و حفظ سلامت در برابر غلظت زیاد آلاینده های هوا، باید مدیریت کیفیت هوا در تمام مناطق شهری قسمتی از برنامه های توسعه و عمران باشد. در بسیاری از شهرهای ما که به سرعت در حال رشد هستند متاسفانه اطلاعات مربوط به آلودگی هوا یا اصلا وجود ندارد و یا آن که بسیار ناچیز و پراکنده هستند (غیاث الدین،1385).
2-1-9-1 شاخص کیفیت هوا
شاخص کیفیت هوا یا AQI یک شاخص برای گزارش روزانه کیفیت هواست. این شاخص میزان آلودگی یا تمیزی هوا و نگرانی در خصوص سلامت افراد جامعه را بیان می کند. EPA از AQI برای 5 آلاینده عمده ای که قانون هوای پاک تاکید کرده است، استفاده می کند. AQI معیاری است که از صفر تا 500 متغیر است و هر چه AQI بزرگ تر باشد، خطرات آلودگی هوا بیشتر است. به این ترتیب AQI معیاری است که به افراد کمک می کند تا بهمند کیفیت هوا برای سلامت آن ها در چه وضعی است (غیاث الدین،1385). مبنای تعیین وضعیت کیفیت هوا توسط شاخص کیفیت هوا به صورت جدول (2-3) می باشد (ندافی و دیگران،1389):
جدول (2-3) شاخص کیفیت هوا AQI
مقدار شاخص
سطوح مرتبط با سلامتی
دستورالعمل احتیاطی
50-0
خوب