تحقیق درباره روش تحلیل سلسله مراتبی فازی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی

دانلود پایان نامه
3-7 سنجش روایی و پایایی ابزار تحقیق
روایی و پایایی ویژگی هایی هستند که هر ابزار سنجش از جمله پرسش نامه باید دارا باشد. روایی به میزان کارایی آزمون برای اندازه گیری خصیصه ای که به منظور اندازه گیری آن خصیصه ساخته شده است، اشاره می کند. در این تحقیق از دو نوع پرسش نامه استفاده شده است. روایی ظاهری و محتوایی پرسش نامه 1 به تایید استاد راهنما رسیده است. در مورد پرسش نامه 2 که یک پرسش نامه مقایسه زوجی است، تا کنون مقالات و تحقیقات بسیاری از نمونه آن ها استفاده کرده و در واقع استفاده از چنین پرسش نامه هایی برای جمع آوری اطلاعات مربوط به روش تحلیل سلسله مراتبی کاملا رایج است. هم چنین، روایی ظاهری و محتوایی پرسش نامه شماره 2 نیز به تایید استاد راهنما رسیده است.
پایایی به عنوان یکی از ویژگی های فنی ابزار اندازه گیری به این معناست که ابزار اندازه گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی بدست می دهد. برای سنجش پایایی پرسش نامه ها از روش آلفای کرونباخ که به کمک نرم افزار SPSS محاسبه شده، استفاده می شود. میزان آلفای پرسش نامه 1 برابر 76/0 بدست آمد که بیانگر ثبات و قابلیت اعتماد مناسب آن می باشد.
3-8 روش تجزیه و تحلیل داده ها
در این تحقیق از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی قطعی و فازی برای تعیین اوزان معیارهای اصلی و زیرمعیارهای مدل و هم چنین اولویت بندی گزینه های مدل و انتخاب گزینه مطلوب، استفاده شده است. هم چنین روش فازی مورد استفاده، متد تحلیل توسعه ای (EA) چانگ می باشد. به منظور انجام محاسبات روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) از نرم افزار EXCEL و برای انجام محاسبات روش تحلیل سلسله مراتبی قطعی از نرم افزار EXPERT CHOICE استفاده شده است. هم چنین جهت تحلیل داده های جمع آوری شده از پرسش نامه هایی که به منظور غربال نهایی معیارها طراحی شدند، از نرم افزار SPSS استفاده شده است.
3-9 فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)
فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، یکی از معروف ترین فنون تصمیم گیری چند شاخصه است که توسط توماس.ال.ساعتی در دهه 1970 ابداع گردید. این روش هنگامی که عمل تصمیم گیری با چند گزینه و شاخص تصمیم گیری روبه رو است، می تواند مفید باشد. شاخص ها می توانند کمی و کیفی باشند. اساس روش AHP بر مقایسات زوجی نهفته است. در این روش تصمیم گیرنده با فراهم ساختن درخت سلسله مراتب تصمیم، کار خود را آغاز می نماید. این درخت، شاخص ها و گزینه های تصمیم گیری را نشان می دهد. سپس یک سری مقایسات زوجی انجام شده و وزن هر یک از فاکتورها را در راستای گزینه های رقیب مشخص می سازد. در نهایت منطق AHP به گونه ای ماتریس های حاصل از مقایسات زوجی را با یکدیگر تلفیق می سازد که تصمیم بهینه حاصل آید.
بیشتر افراد بر این باورند که زندگی آنقدر پیچیده است که جهت حل مسائل آن، باید به شیوه های پیچیده تفکر روی آورد. با این وجود فکر کردن حتی به شیوه های ساده نیز مشکل است. آنچه ما بدان نیازمندیم شیوه پیچیده فکر کردن نیست، بلکه باید چارچوبی وجود داشته باشد که ما را قادر سازد تا در خصوص مسائل پیچیده به شیوه ای ساده بیاندیشیم.
فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) چنین چارچوبی ایجاد می کند. این فرآیند به ما کمک می کند تا بتوانیم تصمیمات مناسب برای موضوعات پیچیده را با ساده نمودن و هدایت مراحل تصمیم گیری، اتخاذ کنیم. AHP روشی است که در آن یک وضعیت پیچیده به بخش های کوچکتر آن تجزیه شده، سپس این اجزا در یک ساختار سلسله مراتبی قرار می گیرد. در این روش به قضاوت های ذهنی با توجه به اهمیت هر متغیر مقادیر عددی اختصاص داده شده و متغیرهایی که بیشترین اهمیت را دارند، مشخص می شوند. در واقع در AHP، ذهن انسان، دانش سازمان یافته ای را برای تصمیم گیری به کار می برد و این مهم ترین برتری AHP بر روش های دیگر است (آذر و فرجی، 1389).
3-10 فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)
اگرچه در AHP افراد خبره از شایستگی ها و توانایی های ذهنی خود برای انجام مقایسات استفاده می نمایند، اما باید به این نکته توجه داشت که فرآیند تحلیل سلسله مراتبی سنتی، امکان انعکاس سبک تفکر انسانی را به طور کامل ندارد. به عبارت بهتر، استفاده از مجموعه های فازی، سازگاری بیشتری با توضیحات زبانی و بعضا مبهم انسانی دارد و بنابراین بهتر است که با استفاده از مجموعه های فازی (بکارگیری اعداد فازی) به پیش بینی بلند مدت و تصمیم گیری در دنیای واقعی پرداخت.
در سال 1983 دو محقق هلندی به نام های لارهورن و پدریک روشی را برای فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی پیشنهاد کردند که بر اساس روش حداقل مجذورات لگاریتمی بنا نهاده شده بود. پیچیدگی مراحل این روش باعث شد که چندان مورد استفاده قرار نگیرد. در سال 1996 روش دیگری تحت عنوان روش تحلیل توسعه ای توسط چانگ ارائه گردید (آذر و فرجی،1387).
در این تحقیق، متد تحلیل توسعه ای چانگ به علت سادگی مراحل آن نسبت به سایر رویکردهای AHP فازی و شباهت آن به AHP کلاسیک، ترجیح داده شده است. اعداد مورد استفاده در این روش، اعداد فازی مثلثی هستند. یک عدد فازی مثلی را می توان به صورت M=(l,m,u) در نظر گرفت که پارامترهای u,m,l به ترتیب کوچکترین، مطمئن ترین و بزرگ ترین مقدار ممکن یک رخداد فازی را نشان می دهند. در ادامه مفاهیم و تعاریف فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی بر اساس روش EA تشریح می گردد.
دو عدد فازی مثلثی M1=(l1,m1,u1) و M2=(l2,m2,u2) را در نظر بگیرید. آنگاه:

مطلب مرتبط :   بیمار، پسیکوزهای، روانپریشی، اختلال

شکل (3-1) اعداد مثلثی M1 و M2
عملگرهای اصلی برای دو عدد فازی مثلثی M1 و M2 به صورت زیر است:
M1+M2= (l1+l2 , m1+m2 , u1+u2)
M1-M2= (l1-l2 , m1-m2 , u1-u2)
M1*M2= (l1*l2 , m1*m2 , u1*u2)
,
باید توجه داشت که حاصلضرب دو عدد فازی مثلثی یا معکوس یک عدد فازی مثلثی، دیگر یک عدد فازی مثلثی نیست و این روابط فقط تقریبی از حاصلضرب واقعی دو عدد فازی مثلثی و معکوس یک عدد فازی مثلثی را بیان می کنند.
در این تحقیق فرض شده است تصمیم گیرندگان از مجموعه کلامی مطابق جدول (3-1) برای وزن دهی استفاده می کنند (Yüksel & Dagdeviren, 2010):
جدول 3-1 مقیاس کلامی برای سنجش درجه اهمیت نسبی