تحقیق درباره تاثیر آلودگی هوا بر اموال و آثار هنری و تاریخی و ارزیابی خسارات ناشی از آلودگی هوا

دانلود پایان نامه
2-1-3 آلودگی هوا چیست؟
انجمن مشترک مهندسین آلودگی هوا و کنترل آن تعریف زیر را برای آلودگی هوا بیان کرده است:
” آلودگی هوا یعنی وجود یک یا چند آلوده کننده مانند گرد و غبار، فیوم ها، گازها، میست، بو، دود، بخارات در هوای آزاد با کمیت ها، ویژگی ها و زمان ماند که برای زندگی انسان ها، گیاهان یا زندگی حیوانات، خطرناک و برای اموال مضر باشند و یا به طور غیر قابل قبولی مخل استفاده راحت از زندگی و اموال گردد.”
این تعریف به عنوان یک تعریف مناسب از میان تعاریف متعدد آلودگی هوا انتخاب شده است. دلیل این امر آن است که این تعریف، تعریف وسیعی است و غالبا مورد مراجعه برای نوشتن قوانین حقوقی قرار گرفته است. از طرفی، در این تعریف تعبیر مناسبی مانند « به طور غیر قابل قبولی مخل استفاده راحت از زندگی و… گردد» به کار برده شده است. در حالی که در دیگر تعاریف از جمله تعریف آلودگی هوا در مقررات مبارزه با آلودگی هوای ایالت آریزونا، تنها به آن دسته از آلوده کننده ها اشاره شده است که منجر به زیان بشوند (پرکینز،1373).
2-1-4 تاریخچه آلودگی هوا
آلودگی هوا مسئله جدیدی نیست. گرد و غباری که از مناطق خشک و کویری و گرده گیاهان که از مناطق سبز و خرم به وسیله باد و طوفان حمل شده و در هوا پخش می شوند و نیز گازهای متصاعده از دهانه آتشفشانها، همیشه باعث آلودگی هوا می شده اند. نهایتا آلودگی طبیعی قبل از پیدایش انسان هم وجود داشته، اما بشر با نابودی پوشش گیاهی و افزایش فرسایش خاک، به این نوع آلودگی دامن زده است. آلودگی مصنوعی هوا- آلودگی ناشی از دخالت انسان- نیز برخلاف تصور همگان موضوعی نیست که با انقلاب صنعتی اغاز شده باشد (یخکشی،1381).
پیشینهی آلودگی هوا را می توان به دو دوره کلی قبل از انقلاب صنعتی و بعد از آن تقسیم کرد. در دوران قبل از انقلاب صنعتی، منابع اصلی انتشار آلودگی هوا، صنایع فلزی، سرامیک و نگهداری محصولات حیوانی بود. با وقوع انقلاب صنعتی و در قرن نوزدهم، مهم ترین مشکل آلودگی هوا، دود و خاکستر حاصل از مصرف زغال سنگ برای تولید انرژی در کوره ها، دیگ های بخار، لوکوموتیوها، شناورها و منازل بود. اصول فناوری که برای کنترل آلودگی هوا در قرن نوزدهم به کار برده شد، مشعل های مکانیکی برای احتراق زغال سنگ، اسکرابرها برای گازهای اسیدی، سیکلون و جعبه صافی برای ذرات و معرفی روش های فیزیکی و شیمیایی در روند طراحی بود(Stern et al.,1984).
در قرن بیستم و طی سال های 1900 تا 1925 میلادی، تغییرات زیادی در فناوری تولید و مهندسی تجهیزات آلودگی هوا به وجود آمد، اما تغییر چندانی در قوانین مربوط به شناخت و رفتار مردم نسبت به مسئله دیده نشد. شهرها بزرگ شدند و مشکل آلودگی هوا بیشتر شد. شاید مهم ترین تغییر در صنعت، افزایش تعداد خودروها بود که تقریبا از هیچ در ابتدای قرن، فقط در آمریکا و در سال 1925م. به بیش از 4میلیون دستگاه در سال رسید. اساسی ترین تغییرات فناوری در مهندسی کنترل آلودگی ها، تکامل روش های تولید موتورهای پرقدرت بود که امکان ساخت تجهیزات کنترل گازها را در مقیاس گسترده به وجود آورد و همچنین اختراع رسوب دهنده های الکتریکی، کنترل ذرات را در بسیاری از صنایع امکان پذیر کرد. طی سال های 1925 تا 1950م. مشکلات آلودگی هوا که امروز هم با آن ها مواجهیم، بروز کرد. حادثه دره میوز بلژیک در 1930م.، دونورا-پنسیلوانیا در 1948م. و پوزاریکا در مکزیکو از آن جمله بودند. نخستین بررسی آلودگی هوا در مقیاس وسیع در سال 1926م. در سالت لیک سیتی یوتا و سپس در سال 1937م. در نیویورک و 1939م. در لیستر انگلیس صورت گرفت. در فاصله زمانی سال های 1950 تا 1980 م. بزرگ ترین فاجعه آلودگی در سال 1952م. در لندن اتفاق افتاد که به تصویب قانون هوای پاک در سال 1956م. و توسعه اختیارات بازرسی الکالی انجامید. تغییر اساسی که از این دوره صورت گرفت در مورد وسایل گرمایش خانگی بود. کوشش موفق در این مورد، استفاده از سوخت های بی دود به جای زغال سنگ بود که در این روش سیستم گرمایش مرکزی و الکتریکی برای بخاری ها و شومینه ها مورد استفاده قرار گرفت. در این دوره زمانی تعداد زیادی کنگره، کنفرانس و سمینار برای ارائه تحقیقات انجام شده در مورد آلودگی هوا در شهرهای مختلف آمریکا و اروپا برگزار شد که در نتیجه آن پیشرفت های زیادی هم از نظر اطلاعات و هم از نظر فناوری به دست آمد. در دهه 80 نگرش های اکولوژیکی و زیست محیطی مورد توجه قرار گرفتند و از نظر سازمانی وزارتخانه ها و سازمان های مسئول در دولت های سراسر جهان به وجود آمدند. در حال حاضر کنترل آلودگی هوا اغلب جزئی از فرآیند تولید در منبع است. خودروها، نیروگاه ها و کارخانه ها در زمان ساخت، تجهیزات کنترلی را نصب می کنند (غیاث الدین،1385).
2-1-5 پیامد های هوای آلوده
اثرهای مضر آلودگی هوا بر سلامت انسان، حیوانات و گیاهان و همچنین تخریب مواد و آثار فرهنگی موضوع بررسی و مطالعات زیادی بوده است. طی چند دهه گذشته، موضوع باران های اسیدی، لایه اوزن و گرمایش زمین و پیامدهای آن بر اکوسیستم و در نهایت انسان نیز مورد مطالعه و بحث دانشمندان قرار گرفته است. به قول آ.و.نیز ” درباره آلودگی هوا، تقریبا در همان وضعی هستیم که ماهی ها در آب آلوده” (غیاث الدین،1385). در ادامه به مروری بر آثار نامساعد آلودگی هوا بر سلامت موجودات زنده، اموال و آثار هنری و فرهنگی و هم چنین تاثیرات جهانی آن خواهیم پرداخت و برای درک بهتر شدت خسارات ناشی از آلودگی هوا به برخی آمار ارائه شده از سوی سازمان بهداشت جهانی، مختصرا اشاره خواهیم کرد.
2-1-5-1 تاثیر آلودگی هوا بر سلامت انسان
از دیرباز اثر آلودگی هوا بر سلامت انسان مورد توجه بوده است. مهم ترین اثرات سوء آلودگی هوا علاوه بر اثرات حاد، اثرات درازمدت و مزمن آن از قبیل پیدایش انواع بیماری های مزمن نظیر آسم، بیماری های تنفسی و قلبی، بیماری های ژنتیکی و … می باشد(قلی زاده و دیگران،1388). گزارش سازمان بهداشت جهانی حاکی است سالیانه در حدود دو میلیون نفر در اثر آلودگی هوا در محیط های بسته و یک میلیون و سیصد هزار نفر در اثر آلودگی هوای فضای باز شهری در جهان جان خود را از دست می دهند که قسمت عمده این مرگ و میرها در کشورهای در حال توسعه اتفاق می افتد (سازمان بهداشت جهانی،2011). طبق مطالعات محیط زیست تهران 70% مرگ و میرها در تهران ناشی از مشکلات تنفسی و قلبی است که این مشکلات ارتباط مستقیم یا غیر مستقیم با آلودگی هوای تهران دارد (قلی زاده و دیگران،1388). براساس آمار وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، کمترین میزان مرگ و میر به علت آلودگی هوا در تهران 10 هزار نفر، بیشترین آن 18 هزار نفر و میانگین آن 13 هزار نفر در سال است.
نحوه جذب و چگونگی تاثیر هر یک از مواد آلاینده هوا در جسم انسان متفاوت است. ترکیبات ازته نظیر NO3 و NH3 اثرات سوئی بر بافت درونی جهاز هاضمه و دستگاه تنفسی انسان دارند و ناراحتی هایی در چشم ایجاد می کنند. اوزن از نیروی دفاعی بدن کاسته و بر دستگاه تنفسی اثرات سوئی می گذارد. اکسید کربن از طریق ریه جذب بدن می شود و به علت میل ترکیبی شدید با هموگلوبین خون، می تواند به آسانی جای اکسیژن را در غلظت های بالا بگیرد و باعث مرگ آدمی شود. گوگرد و فلور می توانند از طریق دستگاه تنفسی و یا گوارشی وارد بدن شوند و با ایجاد محیط اسیدی باعث از بین رفتن بافت های شش و معده شوند. گرد و غبار ریز (سرب، آرسنیک و غیره) تا قطر 5 میکرون مستقیما از طریق ریه جذب می شوند و ذرات درشت تر در ریه رسوب می کنند و اختلالاتی در دستگاه تنفسی به وجود می آورند. به طور خلاصه بررسی های مختلف انجام شده در کشورهای جهان نشان می دهند که آلودگی هوا ناراحتی های جسمی نظیر سرطان پوست، سرطان ریه، ناراحتی های دستگاه گوارشی، اختلال گردش خون (فشار خون)، ناراحتی های قلبی، بیماری های چشم، برونشیت، کم خونی و ضعف روحی و جسمی ایجاد می کند. حال اگر با ایجاد پدیده “مه دود” تمام این آلاینده ها در کنار هم قرار بگیرند و آثار خود را بر انسان بگذارند، واقعه لندن تکرار خواهد شد. در 1952 میزان انیدرید سولفور موجود در هوای لندن به مقدار زیادی افزایش یافت و میزان آن به 5/4 میلی گرم در هر مترمکعب رسید. حاصل این پدیده، مسموم و تلف شدن 4 هزار نفر از اهالی لندن طی یک هفته بود (یخکشی،1381).
2-1-5-2 تاثیر آلودگی هوا برگیاهان
اثرات نامساعد آلودگی هوا بر روی گیاهان از مدت ها قبل شناخته شده است (پرکینز،1373). ذرات گرد و غبار روی شاخه و برگ درختان رسوب کرده و با پوشاندن سطح برگ، مانع رسیدن نور آفتاب به کلروپلاست شده و از عمل کربن گیری جلوگیری می کنند. این مواد هم چنین با پوشاندن سطح منافذ برگ ها در تنفس گیاه اختلالاتی به وجود می آورند. هرگاه گرد و غبار روی برگ با بخار آب متصاعد شده از برگ ها، رطوبت هوا یا ترشحات روی برگ ترکیب شود، با ایجاد خاصیت بازی یا اسیدی باعث نابودی بافت های برگ های جوان و بروز اختلالاتی در ارگانیسم گیاه می شود. از طرفی هنگام تنفس و یا کربن گیری، گازها از طریق روزنه ها وارد برگ شده و با ایجاد خاصیت اسیدی به ویژه در اثر ترکیب گوگرد، ازت و یا فلور با آب داخل بافت ها باعث از بین رفتن برگ گیاه می شوند. گاهی بر اثر آلودگی شدید محیط، گیاه طی یک سال دو بار برگ از دست می دهد و یا حتی از بین می رود و یا بر اثر ضعف، مورد حمله آفات ثانوی (قارچ و حشرات) قرار می گیرد و نابود می شود. آلودگی هوا در نیم قرن اخیر باعث نابودی سطح وسیعی از جنگل ها و فضای سبز جهان شده که علاوه بر خسارات اقتصادی و اجتماعی، به مقدار زیاد از تولید اکسیژن هوا کاسته است. در آلمان، 200 هزار هکتار، در اسلواکی، 55 هزار هکتار و در لهستان 33 هزار هکتار جنگل بر اثر آلودگی محیط از بین رفتند. آلودگی هوا در ایران تا کنون باعث نابودی جنگل ها نشده ولی بر طبق شواهد و بررسی های موجود به فضای سبز داخل شهرها و اطراف مناطق صنعتی خساراتی وارد آورده است (یخکشی،1381). بررسی های باقرزاده در سال 1335 در زمینه کاج و چنار فضای سبز شهر تهران نشان می دهد که علاوه بر زرد شدن برگ ها، رشد سالانه قطری این دو درخت از 5 میلیمتر به 1 میلیمتر کاهش یافته است (باقرزاده،1335).
2-1-5-3 تاثیر آلودگی هوا بر اموال و آثار هنری و تاریخی
خوردگی معمولا به معنی فساد تدریجی فلزات است ولی در این جا منظور، تعریف عمومی است به طوریکه اثرات بر روی فلزات، مصالح ساختمانی و منسوجات را هم شامل می شود. خسارت این نوع اثر آلودگی هوا باید شامل فساد اقلام گوناگونی چون ریل های فولادی راه آهن، سیم های هوایی کنتاکتهای برق، فلزات پل ها، سقف ها و غیره نیز گردد. سنگ های ساختمانی هم در اثر آلوده کننده های خورنده خسارت می بینند، به خصوص سنگ آهک و دولومیت که مورد حمله اسید سولفوریک قرار می گیرند. نقاشی ساختمان ها نیز در اثر آلودگی هوا خسارت می بیند و مناطقی که زیاد آلوده هستند، بیشتر به تکرار رنگ آمیزی احتیاج پیدا می کنند. تمیز کردن لکه های روی سنگ، رنگ آمیزی و جایگزینی اشیاء خورده شده نیاز به مخارج اضافی دارد. یکی دیگر از اثرات خورندگی آلودگی هوا روی منسوجات مشاهده می شود که در محو رنگ و کاهش دوام پارچه موثرند. از طرفی آلودگی هوا خسارات زیادی به اشیاء هنری و بناهای تاریخی وارد آورده است (پرکینز،1380).
2-1-5-4 تاثیرات جهانی آلودگی هوا
2-1-5-4-1 تخریب لایه اوزن: در لایه استراتوسفر، اوزن به طور مداوم تولید می شود و از بین می رود. این روند تا زمانی که انسان دخالت نکند، در حالت تعادل قرار دارد و غلظت آن که حدود چندین قسمت در میلیون است، ثابت باقی می ماند. هر چند مقدار اوزن موجود در استراتوسفر ناچیز به نظر می رسد، ولی نقش عمده ای در جذب اشعه مخرب حیات بیولوژیکی زمین دارد. اگر تمام اشعه مضر خورشید توسط زمین دریافت شود، به کلی با زندگی روی زمین ناسازگار است. امروزه با وجود مصرف زیاد کلروفلوروکربن ها تعادل غلظت اوزن در لایه استراتوسفر از بین رفته است به طوری که در سال 1985 کاهش اوزن در قاره منجمد جنوبی مشخص شد و در حال حاضر این کاهش در هر پنج قاره زمین محسوس شده است. بنا بر پژوهش ایستگاه هالی در قطب جنوب، افت اوزن از دهه 1950 آغاز شده است و از آن پس با شتاب ادامه یافته و هرگز نمودار افت صاف نشده است. به هر حال در سال 1993، ستون لایه اوزن قطب جنوب از 350 واحد دابسون به 90 واحد که پایین تر از مقدار ثبت شده است، رسید (غیاث الدین،1385).
بر اساس داده های موجود، کاهش به میزان 10 درصد در لایه اوزن منجر به افزایشی در حدود 26 درصد در میزان ابتلاء به سرطان های پوستی خواهد شد. هم چنین مطالعات زیادی نشان داده است که در صورت قرار گرفتن در معرض میزان زیادی از تشعشعات UVB سیستم ایمنی بدن متاثر خواهد شد. ایجاد اختلال در سیستم ایمنی بدن موجب افزایش ابتلا به بیماری های مسری و کاهش میزان کارایی برنامه های ایمن سازی عمومی بدن می شود (صنعت و توسعه،1388). با برآوردهای انجام شده توسط سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا، ده درصد کاهش لایه اوزن به ششصد هزار مورد آب مروارید در جمعیت فعلی منجر می شود و در کل متولدین 1986 تا 2029 حدود چهار میلیون مورد آب مروارید پیش بینی می شود. علاوه بر این ها، چند صد گونه گیاهی از نظر مقاومت در برابر UV بررسی شده اند. در برخی گونه ها فعالیت فتوسنتز کاهش یافته است، برگ ها کمتر شده اند و محصول کمتری را به بار آورده اند. هم چنین اشعه UVB تا عمق 20 تا 40 متر در آب نفوذ می کند و بر زندگی موجودات آبزی تاثیر جدی دارد. به طور کلی اشعه فرابنفش، باروری موجودات اولیه از قبیل فیتوپلانگتون ها را کاهش می دهد که این موضوع به اختلال در زنجیره غذایی سایر موجودات وابسته منجر می شود. در این فرآیند موجودات بزرگ تر آبزی و خشک زی حتی انسان تحت تاثیر قرار می گیرند (غیاث الدین،1385).
2-1-5-4-2 باران های اسیدی: اصطلاح باران های اسیدی، اولین بار در سال 1858 توسط یک شیمیدان انگلیسی به نام اسمیت مطرح شد ولی در آن زمان مورد توجه قرار نگرفت. در سال 1950 در مناطق شمالی اروپا به ویژه کشورهای اسکاندیناوی و نیز در شرق آمریکا با مشاهده کاهش PH دریاچه ها و رودخانه ها، مساله باران اسیدی به طور جدی مطرح شد. هر چند اصطلاح باران اسیدی پذیرش همگانی یافته است، ولی باران اسیدی فقط جزیی از رسوبات اسیدی است. رسوبات اسیدی شامل رسوبات خشک یا همان هواویزها و رسوبات تر یا باران اسیدی است. در دمای 20 درجه سیلسیوس، PH باران برابر 6/5 است. چنین بارانی را آب پاک می گویند که پایه ای برای تشخیص اسیدی شدن یا پاک بودن است. این PH با اسیدهای سولفوریک و نیتریک تغییر می کند و همان طور که اشاره شد به صورت محلول در آب باران و یا به صورت ذرات رسوب کننده در PH آب های سطحی و خاک تغییراتی را به وجود می آورد که پیامد آن تغییر در اکوسیستم و محیط زیست خواهد بود. زمین، گیاهان و آب ها از جمله سطوحی هستند که اسید بر آن ها رسوب می کند و متراکم می شود. آب های شیرین معرف کوچکترین جزء سطح کره برای رسوب مواد اسیدی می باشند. با این حال بیشترین تاثیر رسوبات اسیدی بر آب های شیرین سطحی و زندگی آبی می باشد. وقتی PH آب به تقریبا 5 برسد بسیاری از گونه های ماهی قادر به تولید مثل و ادامه زندگی نیستند. جمعیت جانوران آب شیرین، مانند قزل آلای قهوه ای در کشورهای اروپایی از جمله انگلیس، اسکاتلند، نروژ و نیز در شمال شرقی آمریکای شمالی کاهش یافته است. نگرانی دیگر از افزایش رسوبات اسیدی، کاهش رشد درختان جنگل است. همان طور که اسید وارد خاک جنگل می شود، فرآیند خاک شویی مواد غذایی خاک را از بین می برد. اگر خاک کم عمق باشد و یا دارای مواد غذایی کافی برای حفظ گونه های مختلف نباشد، رشد درختان و گیاهان جنگلی یا به کلی مختل می گردد و یا فقط گونه های به خصوصی به حیات خود ادامه می دهند که این خود بر سایر اکوسیستم ها تاثیر گذار خواهد بود (Mollitor and Raynal,1983). مطالعه بر روی حیواناتی که در معرض هواویزهای اسیدی قرار گرفتند نشان داد تغییراتی از سرعت تنفس تا تغییرات مرفولوژیک ریه و تجدید سلول ها پدید آمده است. هم چنین در انسان عوارض ریوی در زمانی که غلظت اسید سولفوریک ها به بیش از حد معمول رسیده است، دیده شده است (غیاث الدین،1385).
2-1-5-4-3 گرم شدن زمین: در دهه های پایانی قرن بیستم، بشر با این واقعیت تلخ مواجه شد که آلودگی های هوا که توسط وی به وجود آمده است، به طور بی سابقه ای تمام زمین را به عنوان زیستگاه بشر با خطر مواجه کرده است. کارشناسان پیش بینی می کنند دمای زمین در این قرن می تواند حدود 8/5 درجه سانتیگراد گرمتر شود. از تبعات مهم این پدیده می توان به بالا آمدن آب دریاها، وقوع توفانهای بزرگ منطقه ای، سیلاب ها، آتش سوزی جنگل ها، خشکسالی های پایدار و نیز به وجود آمدن آفت های گیاهی که خسارات زیادی به محصولات کشاورزی وارد می کنند، اشاره کرد. در نتیجه منابع غذایی انسان ها کاهش می یابد، آب بیشتری بخار می شود و در نتیجه انسان ها با کمبود آب شیرین مواجه خواهند شد(میرشجاعان و نوریان،1386). این امکان وجود دارد که سرعت تغییرات اقلیم آن قدر سریع باشد که اکوسیستم نتواند خود را با شرایط جدید سازش دهد و نتیجتا بعضی گونه ها ممکن است نابود شوند (غیاث الدین،1385).
2-1-6 ارزیابی خسارات ناشی از آلودگی هوا
بر اساس گزارش شاخصه های عملکرد زیست محیطی PILOT که در سال 2007 توسط برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد منتشر شد، ایران در جدول شاخصه “هوا” با کسب نمره 31/1 در میان 133 کشور جهان، رتبه 117 را از لحاظ پاکی هوا به خود اختصاص داد. بر اساس اعلام بانک جهانی، خسارت آلودگی هوا در ایران از 1/7 میلیارد دلار در سال 2001 به 8 میلیارد دلار در سال 2006 رسیده که این رقم تا ده سال آینده به 16 میلیارد دلار افزایش می یابد. از سوی دیگر در گزارش بانک جهانی، رقم قابل توجهی از خسارات ناشی از آلودگی هوا به خسارت ناشی از مرگ و میر افراد و خسارات ناشی از بیماری مردم معطوف شده است. برای مثال، از مجموع هشت میلیارد دلار خسارت آلودگی هوای ایران در سال 2006، تنها 8/1 میلیارد دلار مربوط به خسارات ناشی از آلودگی هوا در پایتخت است. در این میان، مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا در تهران سالانه معادل 640 میلیون و بیماری های ناشی از آن 520 میلیون دلار در سال به اقتصاد ایران خسارت می زند. براساس گزارش سال 2007 بانک جهانی، کشور ایران سالانه 8/2 برابر جهان از آلودگی هوا خسارت می بیند. به عنوان مثال، خسارت آلودگی هوا در ایران 26 برابر سوئد و فرانسه است. چرا که فقط در شهر تهران، شهروندان تهرانی هر ساله 7/2 میلیون تن سم از طریق هوا استنشاق می کنند که جملگی در ریه آن ها رسوب می کند. شاید به همین دلیل است که بنا به اظهار مسئولان بهداشت، در تهران امکان ابتلای کودکان به سرطان خون طی 10 سال گذشته هشت برابر افزایش یافته است. از سوی دیگر گزارش ها نشان می دهد نرخ بیماری های مزمن همچون سرطان، آسم، بیماری های قلبی و عروقی و … در تهران رو به افزایش است. بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی تا سال 2012 در ایران، 10600 نفر بر اثر آلودگی هوا دچار مرگ زودرس می شوند که یک سوم این تعداد مربوط به شهر تهران و یک سوم دیگر مربوط به استان های درگیر گرد و غبار است. در کنار همه این موارد این را هم اضافه کنید که از هر پنج نفر تهرانی، یک نفر به آلرژی حاصل از غلظت بالای ذرات معلق در هوا دچار است. برخی از کارشناسان مسئول، شمار مرگ و میرهای ناشی از آلودگی هوا را چهار برابر بیشتر از نرخ مرگ و میر ناشی از ایدز عنوان می کنند که این رقم 6/2 برابر نرخ ناشی از سرطان خون و 5/1 برابر تلفات ناشی از تصادفات رانندگی در تهران است (ماهنامه نفت پارس،1388)