بیروت،، محمّد، تهران،، قاهره،

کتاب، به دنبال فصل 32، فصلی دیگر با عنوانِ «فصل الرّابع و الثلاثون فی معنَی الأبیجاد» قرار داشته که در متن برابری ندارد.
4. بر اساس فهرست مطالب، فصل فی فضل العلم با شماره¬ی «فصل السادس و الثلاثون» است. امّا در متنِ اصلی، با عنوانِ «فصل» و در مقابلِ سایر مجالس قرار داده شده است.
5. عنوان مجالس 34 و 35 به اشتباه جابه جا در فهرست مطالب ثبت شده است.
6. بر اساس فهرست مطالب، به دنبال فصل 36، بایستی فصلی دیگر با عنوانِ «فصل الأربعین فی فضل المتعلّم و آدابه» قرار می‌گرفت. در حالی که در متن برابری ندارد، امّا در عوض ما با «شرایط المتعلّم»، در فصل قبل (برگ 145b به بعد) مواجه بودیم.
7. عنوان فصل 66 در فهرست مطالبِ آغازِ نسخه درج نشده است.
8. بر اساس فهرست مطالبِ آغاز دستنویس، به دنبال فصل 71، باید فصلی اضافه (فصل 75) درموردِ آیه¬ی 41 از سوره¬ی 30 قرآن می‌بود. امّا در متنِ لوامع، بحث درباره¬ی این آیه بخشی از مجلسِ 71 (برگ 291a سطور 13 به بعد) را تشکیل می‌دهد.
9. بر اساس فهرست مطالبِ آغاز، به دنبال فصل 74، باید فصلی دیگر (فصل 79) در موردِ آیه¬ی 155 از سورۀ دوم قرآن قرار می‌گرفت. امّا در متنِ لوامع، بحث مربوط به آیه¬ی مذکور، بخشی از مجلس 74 (برگ 303b سطور 4 به بعد) است.
10. بر اساس فهرست آغاز، پس ازفصل 84 باید فصل دیگری (فصل 90) با عنوانِ «فی ذکر الکبائر ایضاً» قرار داشته باشد. در حالی که در متنِ لوامع، این بحث هم¬چنان جزوی از مجلسِ 84 است.
11. عنوان مجالس 91 و 92 در فهرست مطالب آغاز نسخه به اشتباه جابه جا نوشته شده است.


6-1 نتیجه گیری
1. از آنجا که ابوسعد خرگوشی در سده¬های نخست می زیسته و هنوز عرفان به نظری و عملی تقسیم نشده بود، و با توجه به زندگی، خیر و برکات و خدماتی که او در عصر غزنویان به مردم ارائه می¬کرد، می¬توان ایشان را در میان عارفانی دانست که در عرفان عملی صاحب نظر بوده¬اند.
2. ابوسعد خرگوشی تقیّد و التزام خاصّی به شریعت داشته و این به خاطر شافعی مذهب بودن او بود. در حالی که عرفان¬های نوظهوری که در عصر حاضر ارائه می¬شود افزون براین¬که تأکیدی بر شریعت ندارند، ترک شریعت را مجاز میدانند.
3. در آثار به جای مانده از او کمتر می¬توان به نظرات شخصی او دست یافت.
4. ابوسعد را می¬توان از جمله معتقدان به صحو دانست.
5. ابوسعد با ملامتیان نیشابور ارتباط داشته و بابی را در کتاب تهذیب الاسرار به آن¬ها اختصاص داده اما خود از ملامتیان به شمار نمی¬رفت.
6. از نتایج کلی که از عصر ابوسعد می¬توان به دست آورد، این است که صوفیان به عرفان عملی نزدیک بوده، حالت تعبّد در میان آن¬ها قوی¬تر از دیگر زمان¬هاست و نظام صوفیه بسیار ساده است.

پی نوشت ها:

مطلب مرتبط :   داستان، حیوانات، شغال، مأخذ

منابع
1. ابن اثیر عزالدین، تاریخ کامل، برگردان محمد حسین، روحانی، تهران، اساطیر،1370ش.
2. ابن بشکوال خلف بن عبدالملک، کتاب الصّله، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه، [بی تا].
3. ابن جوزی ابی فرج عبدالرحمان بن علی بن محمد بن علی، الوفا باحوال المصطفی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1408ق/1367ش.
4. ابن جوزی شیخ امام السنّه جمال¬الدین ابی الفرج عبدالرحمان بن علی، المنتظم فی تواریخ الملوک و¬ الامم، تحقیق و¬ تقدیم دکتر سهیل زکار، بیروت-لبنان، نشر دارالفکر، 1420ق/2000م.
5. ابن خلکان احمد بن محمّد، وفیات الاعیان، قم، منشورات الرضی، 1364ش.
6. ابن خیر محمّد بن خیر، فهرسه ابن خیر، قاهره، دارالکتب المصری، 1410ق/1989م.
7. ابن عساکر، تبین کذب المفتری فیما نسب الی الامام ابی الحسن الاشعری، تحقیق دکتر احمد حجازی سقا، بیروت، دارالجیل، چاپ اول، 1416ق/1995م.
8. ابن فرحون ابراهیم بن علی، ‌الدیباج المذهب فی معرفه علماء المذهب، قاهره، دارالتراث، 1387ق.
9. ابن قیسرانی محمّد بن طاهر، الانساب المتفقه، بغداد، مکتبه المثنی، 1963م.
10. ابن کثیر اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1408ق.
11. ____________، شمائل الرسول (ص)، جده، دارالقبله للثقافه الاسلامیه، 1409ق/1988م.
12. ابن ندیم محمّد بن اسحاق، ‌الفهرست، تهران، امیرکبیر، 1366ش.
13. ابوالفداء اسماعیل بن علی، المختصر فی اخبار البشر، [بی جا.]، ناشر محمّد عبداللطیف الخطیب و شرکا، 1325ق.
14. الاسنوی عبدالرحیم(جمال¬الدین)، طبقات الشافعیه، بیروت، چاپ کمال یوسف حوت، 1407ق/1987م.
15. انصاری خواجه عبدالله، طبقات الصوفیه، تصحیح عبدالحی حبیبی، تهران، کتابفروشی فروغی،1362.
16. بروکلمان کارل، ذیل تاریخ الادب العربی، مترجم سعید حسن بحیری، قاهره، مکتبه الادب، 2007م.
17. بروکلمان کارل، فهارس العربیه لکتاب تاریخ الادب العربی، مترجم اعداد دریه الخطیب، حلب، مطبعه التراث العلمی العربی، 1405ق/1985م.
18. بیهقی ابوالحسن علی بن زید، معروف به ابن فندق، تاریخ بیهق، تصحیح احمد بن بهمنیار، تهران، کتابفروشی فروغی،1361ش.
19. بیهقی حافظ ابی بکر احمد بن حسین، کتاب الزهد الکبیر، تحقیق واستخراج احادیث و فهرست الشیخ عامر احمد حیدر، بیروت، موسسه الکتب الثقافیه، چاپ اول، 1408ق/1987م.
20. ______________________، دلائل النبوه، تحقیق السیّد احمد صفر، القاهره، 1970.
21. پورجوادی نصرالله، مجموعه آثار ابوعبدالرحمان سلمی، تهران، نشر دانشگاهی،1372.
22. __________، زبان حال در عرفان و ادبیات فارسی، تهران، نشر هرمس، چاپ اول، 1385ش.
23. جامی نورالدین عبدالرحمان، نفحات الانس فی حضرات القدس، تصحیح و مقدّمه محمود عابدی، تهران، اطلاعات، 1370.
24. جمعی از پژوهشگران، کتاب دایره المعارف تاریخی-رویدادهای تاریخ اسلام، مترجم دکتر عبدالسلام ترمانینی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ2، بهار1388،(ازسال 251-500ق).
25. حاجی خلیفه مصطفی بن عبدالله، کتاب کشف الظنون عن اسامی الکتب والفنون، تهران، المکتبه الاسلامیه،1967م/1387ق.
26. حسینی ابوبکر بن هدایه الله، طبقات الشافعیه، مصحح عادل نویهض، بیروت، دارالافاق الجدیده، 1979م.
27. حنبلی ابی فلاح عبدالحی بن العماد، شذرات الذهب فی اخبار من ذهب، مصر، مکتبه القدس، 1350-1351ق.
28. خرگوشی عبدالملک بن محمّد ابوسعد واعظ، شرف النّبی، ترجمه نجم¬الدین محمود راوندی، ‌تصحیح و تحشیه محمّد روشن، ‌تهران، بابک، 1361ش.
29. ___________________________، تهذیب الاسرار، تحقیق بسام محمّد بارود، ابوظبی، المجمع الثقافی، 1999م.
30. خطیب بغدادی احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دارالکتب العلمیه،1417ق.
31. الخفاجی احمد شهاب الدین، نسیم الریاض فی شرح شفا القاضی عیاضی، بیروت، دارالفکر[بی تا].
32. دانش پژوه محمّد تقی، فهرست میکرو فیلم¬های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران.
33. دیلمی ابوالحسن، عطف الألف المألوف علی اللام المعطوف، تصحیح واده، قاهره، 1962.
34. الذهبی محمّد بن احمد بن عثمان، میزان الاعتدال، بیروت، دارالفکر، [بی تا].
35. الذهبی محمد بن الحافظ، العبر فی خبرمن غبر، کویت، مطبعه حکومه، 1983م.
36. ذهبی، تذکره الحفاظ، حیدرآباد، داراحیاء التراث العربی، 70-1968م.
37. رهاوی جمیل صدفی، اللباب، بغداد، مطبعه الفرات، 1928م.
38. زرین¬کوب عبدالحسین، جستجو در تصوف ایران، تهران، امیرکبیر، 1369ش.
39. سبکی تاج¬الدین ابی¬نصرعبدالوهاب بن علی بن عبدالکافی، طبقات الشافعیه الکبری، بیروت،دارالکتب العلمیه، 1420ق.
40. السخاوی شمس¬الدین محمّد بن عبدالرحمان، الاعلان بالتوبیخ لمن ذم التاریخ، بیروت، دارالکتب العلمیه، [بی تا].
41. سراج، عبدالله بن علی ابونصر، اللمع فی التصوف، تصحیح نیکلسون، چاپ رینولد آلن نیکلسون لیدن، 1914.
42. سزگین فؤاد، تاریخ نگارش های عربی، ج 1،تهران، 1380.
43. سلمی ابوعبدالرحمان، اصول الملامتیه و غلطات الصوفیه، تصحیح عبدالفتاح احمد الفاوی محمود، قاهره، 1985م.
44. ____________، الملامتیه و الصوفیه و اهل الفتوه، تصحیح ابوالعلاء عفیفی ترجمه و مقدمه مهدی تدین، قاهره، 1945م.
45. ____________، ملامتیه، صوفیه و فتوت، ترجمه نصرالله فروهر، تهران، 1376.
46. ____________، طبقات الصوفیه، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1419ق.
47. سمعانی احمد بن منصور، الانساب، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1419ق.
48. ______________، روح الارواح فی شرح اسماء الملک الفتاح، تصحیح و توضیح نجیب مایل هروی، انتشارات علمی فرهنگی.
49. سیوطی جلال الدین عبدالرحمان بن ابی بکر، لب اللباب فی تحریر الانساب، بیروت، دارالکتب العلمیه،1411ق.
50. شعرانی عبدالوهاب، الجواهر و الدرر، قاهره، المکتبه الازهریه للتراث، 1998م.
51. شفیعی کدکنی محمّدرضا، آفرینش و تاریخ، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، 1349.
52. شیرازی ابی اسحاق، طبقات الفقهاء، بیروت، دارالقلم، [بی تا].
53. الصفدی صلاح الدین خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1420ق.
54. الضبی نیشابوری حاکم ابوعبدالله محمّد بن عبدالله بن الحاکم، تاریخ نیشابور، مترجم احمد بن خلیفه نیشابوری، تهران، نشر آگه، 1375ش.
55. العبادی ابوعاصم محمّد بن احمد،