برادری، مسلمانان، عقد، امت

دانلود پایان نامه

لبنان؛
چنان که مرکز تجمع علمای مسلمین، عده زیادی از اندیشمندان مسلمان را دور خود جمع کرده است و تأثیرات مهم و بنیادین در جامعه إسلامی می گذارد، لازم به نظر می رسد بین مشاغل إجتماعی در بین مسلمانان حلقه ها و گروه های وحدت تشکیل شود. مثل حلقه وحدت جامعه مهندسین مسلمان یا گروه وحدت جامعه معلمین مسلمان، تجار مسلمان، کسبه مسلمان، کارکنان دولت مسلمان و …
5. پژوهش های علمی در قالب مشترکات إسلامی بین مذاهب؛
مرکز تجمع علمای مسلمین در کنار فعالیت های تقریبی به این مهم دست یافته است و کتاب های مفیدی در این باره به چاپ رسانده است ولی چه بسا نیاز جامعه إسلامی به آشنایی مشترکات بیش از این باشد، چرا که آشنا شدن به این که شیعه و سنی بیش از 90 در صد مشترکات دینی دارند، در نهادینه شده و عملیاتی شدن وحدت إسلامی بی تأثیر نخواهد بود.

ضمائم؛ مصاحبه ها
1- علمای شیعه لبنان
1-1- علامه سید جعفر مرتضی
سید جعفر مرتضی حسینی عاملی فرزند مرحوم علامه سید مصطفی مرتضی در جنوب لبنان در روستای دیرقانون در سال 1945م به دنیا آمد. تحصیل علم را سال 1962م نزد پدرشان شروع کرده و سپس در سال 1968م برای إدامه تحصیل به قم رهسپار شدند. در قم در کنار تألیفات علمی و تاریخی و حضور در إجلاس ها و نشست های علمی فرهنگی، مدرسه علمیه عربی را زیر نظر مدیریت حوزه علمیه قم تأسیس کرد. در سال 1993م به لبنان بازگشته و با تأسیس حوزه علمیه إمام علی و مرکز مطالعات إسلامی در بیروت به تدریس سطوح عالی حوزوی و تفسیر قرآن و تحقیقات علمی مشغول هستند.
این گفتگو در 25 اسفند 1391 در منزل علامه جعفر مرتضی، ضاحیه بیروت- لبنان انجام شده است.
شاکر: با سلام و ادب و ضمن تقدیر و تشکر از حضرتعالی که وقتتان را در اختیار قرار دادید، اولا اینکه آیا شما معتقد به تقریب مذاهب اسلامی هستید یا خیر؟ و حضرتعالی چه تعریفی از تقریب بین مذاهب اسلامی دارید و آیا بین تقریب مذاهب اسلامی و وحدت اسلامی فرقی می بینید یا خیر؟
علامه جعفر مرتضی: بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و السلام علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطیبین الطاهرین و اللعنۀ الدائم علی اعدائهم اجمعین من الأولین و الآخرین إلی قیام یوم الدین. تقریب به چه معنی است؟ خداوند در قرآن می فرماید: إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً واحِدَهً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ ( مؤمنون 52 ) این آیه دلالت بر این دارد که امت اسلامی می بایست بر اساس واحدی بوده باشد و امت واحدی را تشکیل دهد و همچنین تأکید قرآن بر این است که باید بین امت مومن، برادری و مساوات باشد (إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ –حجرات 10) چنان که در روایات شریف رسول خدا و امام علی و همه انبیای الهی اولیأ این امت هستند. رسول خدا فرمودند: أَنَا وَ عَلِیٌّ أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّه. پس مسلمانان امت واحدی هستند که صاحبشان رسول خدا و امام علی می باشد و اعضا و افراد این امت همه با هم برادرند و از نظر خداوند مومنین همه از یک خانواده هستند و مسلمانان را اینگونه می خواهد ولی مسلمانان با این وجود، به دست خودشان، اختلاف افکنی کردند و خودشان از دایره وحدت خارج شدند و وارد وادی تفرقه و جدایی وارد شدند و عامل این تفرقه خودشان بودند و خداوند چنین تفرقه و جدایی را نخواسته بود و طبیعی است خداوند از ایشان راضی نخواهد بود چرا که این تفرقه همان امری بود که خداوند امت اسلام را از آن بر حذر داشته بود و آیات و روایات وارده از طریق اهل بیت، تفرقه و شکاف بین امت اسلام به شدت مذموم شده است. ولی با این همه نیاز شدید به إعاده وحدت امت اسلام است. وحدتی که مد نظر رسول خدا و اهل بیت می باشد بر دو اصل استوار است. رسول خدا برادری را با عقد اخوت و برادری بین مسلمانان بر اساس قرآن کریم (إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ) اجرا کردند و این برادری بین مسلمانان هم در مکه و هم در مدینه تکرار شد و این برادری با در نظر گرفتن هم فکری و همسانی مسلمانان بود که قرآن هم از آن سخن گفته است. لحاظ عقد در اجرای برادری بین مسلمانان بدین جهت بود که عقود مورد تأکید قرآن و رسول خدا بود و آن حضرت مسلمانان را ملزم به رعایت عقود می نمود و به صورت اساسی زندگی انسان بر اجرای عقود استوار می باشد مثل عقود ازدواج و عقود خرید و فروش و مصالحات و پیمان های بین المللی بین کشورهای که بر اصل معاهده و عقد استوار است. رسول خدا برادری بین مسلمانان را بر پایه همین عقد و پیمان محکم نمود و برادری بین مسلمانان را عقد قرار داد و این عقد برادری توسط رسول خدا انجام شد و قبل از ایشان و حتی قبل از اسلام، چنین عقد اجرا نشده بود. قبل از اسلام مردم بر اموری از قبیل ازدواج و تعهدات مالی بین قبایل عقد می بستند ولی عقدی مبنی بر عقد برادری و مساوات معمول نبوده است و عقد برادری بین مومنین از سوی خداوند متعال اجرا شد و در اسلام از مستحبات مورد تأکید گشت بدین صورت که مستحب است بین دو مومن عقد صیغه برادری خوانده شود و برای آن صیغه شرعی خاصی می باشد که از امام معصوم صادر شده است که به سبب این صیغه برادری مومن متعهد می شود در برابر برادر مومنش بر اموری که برخی مرتبط به دنیا و برخی مرتبط به آخرت می باشد به گونه ای که متعهد می شود برای شفاعت برادر مومنش و متعهد می شود که داخل بهشت نشود مگر با برادر دینی اش. این معاهده برادری در هیچ امتی از امت ها و هیچ دینی از ادیان نبوده است و این قدم بزرگی است که در دین اسلام برداشته شده است و امید است مومنین به این مسأله اهتمام داشته باشند که از شئون دینی مومنین می باشد.
حضرت رسول الله هنگامی که عقد برادری را بین مسلمانان اجرا نمودند دو اصل را مد نظر داشتند. اصل اول برابری و اصل دوم حق است. ملاحظه حق بدین جهت مد نظر بود که برخی اوقات اشخاص بر اساس مصالح و نوع برداشت هایشان اختلاف نظر با برخی دیگر دارند. مثلا در برخی امور مالی و یا فکری اختلاف نظر دارند و خداوند برای حل و فصل این اختلاف ها، حق را قرار داده است و میزان حق، عقل و شرع است و حق با میزان عقل و شرع بر احدی پوشیده نیست و حق امر واحدی است که ممکن نیست دو امر متناقض بهره ای از حق داشته باشند و مادامی که حق یکی است و از سوی شرع مشخص و معین شده است و ابزاری از سوی خداوند برای تشخیص حق اعطا شده است مثل عقل انسانی و عقودی که بین انسان ها صورت می گیرد، حق مسیر واحد و مشخصی دارد و باید مرجعی برای اختلاف ها باشد که برای حل اختلاف به آن رجوع کرد و بدیهی است که مصالح شخصی نمی تواند معیار حق بوده و مرجع حل اختلاف ها باشد همچنان که حب و بغض نمی تواند معیار حق باشد.