برائت، مشرکان، مسلمانان، توحید

ت خداوند تعالى است و وعده حق‏تعالى به واثق شامل حالشان مى‏شود.» «همه شما زائران بیت‌الله الحرام، از این قدرت‏هاى تهى از ایمان نهراسید و با اتکال به خداى بزرگ در این مواقف عظیمه پیمان اتحاد و اتفاق در مقابل جنود شرک و شیطنت ببندید و از تفرّق و تنازع بپرهیزید … (وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ) … رنگ و بوى ایمان و اسلام که اساس پیروزى و قدرت است با تنازع و دسته‏بندى‏هاى موافق با هواهاى نفسانیه و مخالف با دستور حق‏تعالى زدوده مى‏شود و اجتماع در حق و توحید کلمه و کلمه توحید، که سرچشمه امت اسلامى است، به پیروزى مى‏رسد».
امام در گفتار خود ریشه ضعف امت‏هاى مسلمان را تفرقه و اختلاف مى‏دانند و رمز پیروزى آنان را اتحاد و وحدت کلمه.
«یکى از بزرگ‌ترین و اساسى‏ترین مشکلات، عدم اتحاد بین مسلمین است که بعضى از به‌اصطلاح سران کشورهاى اسلامى منشأ آن مى‏باشند که مع‏الأسف براى رفع آن تاکنون اقدام چشمگیرى نشده است، بلکه جنایتکارانِ سودجو که از اختلافات ملت‏ها و دولت‏ها به سود خودشان بهره‏بردارى مى‏کنند، با دست عمال از خدا بى‏خبر خود به اختلافات دامن مى‏زنند و هرگاه شالوده وحدت بین مسلمانان ریخته مى‏شود، با تمام نیرو برمى‏خیزند و بذر خلاف مى‏افشانند».
2ـ4ـ4ـ2ـ3ـ رسیدن به توحید
برخى از مفسّران کارکرد اعلام برائت را «رسیدن به توحید ناب» مى‏دانند. به تعبیر آیه الله جوادی آملی هدف نهایى ساختن بیت‌الله، رسیدن به توحید است و نیل به توحید ناب، بدون تبرّىِ تام از هر مشرک و ملحد میسر نخواهد بود، لذا اعلام این هدف نهایى به‏صورت اعلام تبرى خدا و رسول اکرم از مشرکان متبلور شده است و تا انسان در روى زمین زندگى مى‏کند وظیفه حج و زیارت به عهده اوست و تا مشرک در جهان هست اعلام تبرى از او نیز جزو مهم‌ترین وظیفه حج به ‏شمار مى‏رود و هیچ جایی براى تسرّی از ملحدان مناسب‏تر از حرم خدا نخواهد بود. یکى دیگر از محققان در این زمینه مى‏نویسد: برائت از ملحدان و مشرکان، یکى از دو رکن اساسى توحید است. نظرى به اصول بنیادین ادیان توحیدى نشان مى‏دهد که اعلام برائت از مشرکان جزء لاینفک توحید است. توحید، به‌عنوان اولین اصل و پایه در مکتب انبیاى الهى، مرکب از دو جزء، نفى غیر خدا و اثبات خداى سبحان مى‏باشد. کلمات پیشوایان دینى ما مملو از این واقعیت است که سنت اعلان برائت از مشرکان همچنان که تاریخچه‏اى به درازاى عمر ادیان توحیدى دارد، یکى از ارکان «توحید و یکتاپرستى» است». حضرت امام خمینی نیز اعلام برائت را از ارکان توحیدی می¬دانند و در این باره می¬فرمایند:
«مگر تحقّق دیانت، جز اعلام محبت و وفادارى نسبت به‌حق و اظهار خشم و برائت نسبت به باطل است؟ حاشا که خلوص عشق موحدین جز به ظهور کامل نفرت از مشرکین و منافقین میسّر شود و کدام خانه‏اى سزاوارتر از کعبه و خانه امن و طهارت و ناس که در آن هرچه تجاوز و ستم و استثمار و بردگى و یا دون‏صفتى و نامردمى است عملاً و قولًا پشت شود و در تجدید میثاق «الَسْتُ بِرَبِّکُمْ» بت الهه‏ها و اربابان متفرقون شکسته شود و خاطره مهم‏ترین و بزرگ‌ترین حرکت سیاسى پیامبر در ﴿وَأَذَانٌ مِنْ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَکْبَرِ﴾ زنده بماند و تکرار شود؛ چراکه سنت پیامبر و اعلان برائت کهنه شدنى نیست».
3ـ4ـ4ـ2ـ3ـ نفى قدرت‌هاى استکبارى‏
نقش برائت از مشرکین در جهان اسلام، در صورت فراگیر شدن آن، نفى قدرت‏هاى استکبارى و سلطه‏جویى آن‌هاست. منشأ همه مصائبى که جهان اسلام امروز گرفتار آن است، سلطه‏طلبى قدرت‏هاى استکبارى و در رأس آن‌ها آمریکاى تبهکار است.
براى خاتمه دادن به سلطه‌طلبی مستکبران، تنها راه، وحدت صفوف مسلمانان است، وحدت هم با شعار حاصل نمى‏شود، تا ریشه‏هاى شرک از جوامع اسلامى زدوده نشود تا بت نفس اماره که ریشه همه فسادها و جدایى‏هاست شکسته نگردد و بالأخره تا برائت از مشرکین به مفهوم مطلق و کامل آن در جوامع اسلامى تحقق نیابد، وحدت حاصل نمى‏شود و مشکلات جهان اسلام حل نمى‏گردد.
4ـ4ـ4ـ2ـ3ـ بیداری و آگاهی بخشی
بى‏تردید رشد و تعالى هر ملّتى در گرو «آگاهى و بیدارى» است. ملت فرو خفته و ناآگاه از آنچه در اطرافش مى‏گذرد، نمى‏تواند به رشد و تکامل دست یابد و «امت برتر» گردد. دست‌یابی به این هدف از جمله کارکردهای مراسم برائت از مشرکین است. حضرت امام خمینی در این باره می‌فرماید:
«در پناه برائت از مشرکین است که ساده‏دلان هم مى‏فهمند که نباید سر بر آستان قدرت‏هاى استکبارى نهاد و در برابرشان خاضع بود و در پناه همین برائت از مشرکین است که حتى ساده‏دلان مى‏فهمند که نباید سر بر آستان شوروى و آمریکا نهاد».
مصداق و مؤید این گفتار «فلسطین و فلسطینیان» مى‏باشند. «آرى فلسطینى راه گم کرده خود را از راه برائت ما یافت و دیدیم که در این مبارزه چطور حصارهاى آهنین را فروریخت و چگونه خون بر شمشیر و ایمان بر کفر و فریاد بر گلوله پیروز شد و چطور خواب بنى‏اسرائیل در تصرف از نیل تا فرات آشفته گشت و دوباره کوکب درّیه فلسطین از شجره مبارکه لا شرقیه و لاغربیه ما برافروخت».
«باید فریاد برائت از مشرکان و ستمکاران به‌طور کوبنده و با شرکت همگانى باشد که صداى مظلومیت مسلمانان و ملت‏هاى تحت سلطه ابر جنایتکاران را به گوش جهانیان‏ برسانند و خفتگان را بیدار و ساکتان در مقابل جباران را هشدار و ناهیان از معروف و آمران به منکر را که برخلاف فرمان خداوند و دستور قرآن مجید و سنت رسول الله به طرفدارى از مشرکان و خون‌خواران بین‌المللی جان‌فشانی و یقه دارى مى‏کنند … به‌جای خود بنشانند».
5ـ4ـ4ـ2ـ3ـ آزادى انرژى متراکم جهان اسلام‏
یکی از کارکردهای برائت از مشرکین در ارتباط انسان با انسان، آزادی انرژی متراکم جهان اسلام است. امام خمینی در این باره می‌فرماید:
«ما با اعلام برائت از مشرکین تصمیم بر آزادى انرژى متراکم جهان داشته و داریم و به یارى خداوند بزرگ و با دست فرزندان قرآن روزى این کار صورت خواهد گرفت».
6ـ4ـ4ـ2ـ3ـ ترسیم خط‌مشی حکومت اسلامى
«برائت‏» حکمى حتمى و منجّز است که در همه زمان‏ها استمرار دارد و مربوط به زمانى خاص نیست. از سوى دیگر، از استناد تبری و اعلان آن به خدا و رسول، فهمیده می¬شود که، هیچ مسلمانى حق ندارد با قومى که خدا و رسول از آن‏ها قطع رابطه کرده‏اند، ارتباط داشته باشد و این آیات، در واقع ترسیم یک خطى است براى همه مسلمانان در همه زمان‏ها، که میان «اسلام» و «کفر» فاصله زیادى وجود دارد و از آنجا که اسلام و کفر دو خط و دو جریان متضاد هستند، در همه موارد کلی و جزئى، باید این اصل مورد توجه قرار گیرد. چراکه عمل پیامبر در موسم حج، ترسیم خط کلی براى همه مسلمانان بوده، هست و خواهد بود؛ ازاین‏رو، حضرت امام (قدس سره) فرمود: «حج بی برائت حج نیست» .
بنابراین از جمله آثار و کارکردهای تبری در حج، موضع‌گیری و ایستار شفاف نظام ولایی و امت نسبت به دشمن و نظام غیر ولایی است؛ زیرا مؤمنان از بیان شفاف و روشن مواضع خویش نسبت به هر کسی و هر مقامی در سایه‌سار توحید و ربوبیت محض نمی‌هراسند و ترسی به دل راه نمی‌دهند.
دیگر آن‌که موضع‌گیری شفاف، هم اعتماد اجتماعی را افزایش می‌دهد و دوستان را به شفافیت دلگرم می‌کند و دشمنان را از واقعیت و حقایق امت و موضع‌گیری‌های واقعی آنان آگاه می‌سازد تا بتوانند درباره موقعیت و وضعیت خود به‌درستی موضع‌گیری و تحلیل نمایند؛ زیرا هدف امت و رهبران آن نابودی کسی نیست بلکه هدف اصلی هدایت و راهنمایی دیگران و رهایی از جهل و نادانی است که گرفتار آن شده‌اند.
7ـ4ـ4ـ2ـ3ـ نمایش قدرت اسلام
برائت در حج می‌تواند بیان‌گر قدرت بالای مسلمانان باشد؛ زیرا در یک زمان خاص میلیون‌ها مسلمان در یکجا جمع می‌شوند و صدها هزار نفر و بلکه میلیون‌ها نفر شعار برائت سر می‌دهند و این خود یک قدرت‌نمایی عظیم است در مقابل کفار. حضرت امام خمینی در این باره می‌فرماید:
«اگر نمایندگان یک میلیارد مسلمان با اسم و رسم، از متجاوزان به حقوق مظلومان و بلاد مسلمین برائت جویند و خواستار قطع ید ظالمین شوند هیچ قدرتى تاب مقاومت با آنان را نخواهد داشت».
اعلان این پیام به مشرکان در سرزمینى که مردم از شهرها و بلاد مختلف اجتماع کرده‏اند و طبعاً این پیام را به شهر و دیار خود مى‏برند، کیان مشرکان را به‌شدت تهدید مى‏کرد. پیامبر براى ابلاغ این پیام چنان‏که مرسوم است، نامه به سران اقوام و قبایل ننوشت، بلکه در اجتماع گسترده مردم در سرزمین منا ابلاغ کرد تا هم مسلمانان از خط‌مشی «حکومت اسلامى» در مواجهه با مشرکان آگاه شوند و هم مشرکان را راه‏ گریزى نباشد؛ چراکه به‌صورت علنى به اطلاع همه رسیده است. قطعاً اعلان برائت از مشرکان در مراسم حج داراى آثار منحصر به فردى بود؛ چه این‌که در دوران معاصر آن‌قدر که استکبار جهانى از اعلان برائت در حجاز و سرزمین وحى واهمه دارد، در سایر کشورها ندارد، چه این‏که موسم حج محل اجتماع میلیونى مسلمانان از اقصى نقاط جهان است و شکستن ابّهت استکبار در اجتماع میلیونى

مطلب مرتبط :