اندازه‌گیری، شاخص‌ها، شاخص‌های، مدل‌های

متفاوت است ولی در تمامی آن‌ها، اعدادی به‌عنوان میزان تأثیر و یا معناداری آن ارائه می‌شوند که محقق از آن اعداد برای تفسیر نتایج خود استفاده می‌نماید.
ارزیابی مدل
برای اینکه بتوان نتایج حاصل از تخمین روابط مدل (مرحله سوم) را تفسیر نمود، ابتدا باید میزان تناسب مدل یا برازش آن را مشخص کرد. بدین معنی که آیا مدلی که اساس آن مبانی نظری پیشین بوده است، با داده‌های گردآوری شده از نمونه آماری تحقیق متناسب بوده یا خیر؟ به عبارت دیگر، پاسخ افرادی که به پرسش‌نامه‌ها جواب داده‌اند، به‌اندازه‌ای مناسب بوده است که بتوان نتایج دقیق و معتبر بر پایه‌ی آن‌ها گرفت؟
اصلاح مدل
در صورتی که نتایج ارزیابی مدل در مرحله چهارم مدل‌سازی در مدل معادلات ساختاری، عدم برازش و یا برازش ضعیف مدل را نشان داد، می‌بایست اقدام به اصلاح مدل از طرق مختلف نمود. در برخی موارد حذف یک یا چند سؤال می‌تواند به بهبود معیارهای برازش مدل بیانجامد. در موارد دیگر نیاز به حذف سؤال نبوده و تنها با ترسیم یک سری روابط دو طرفه (کوواریانس) میان متغیرهای آشکار یا همان سؤالات، می‌توان برازش مدل را بهبود بخشید.
تفسیر نتایج برآمده از مدل
پس از اصلاح مدل و اطمینان از کفایت برازش مدل، محقق مجاز است که نتایج حاصل از یافته‌های پژوهش خود را تفسیر نماید. در این مرحله اعداد و مقادیر حاصل از تحلیل داده‌های تحقیق، به عبارات ساده و قابل فهم برای مخاطب تبدیل شده و به وی گزارش داده می‌شود. خواننده بامطالعه تفسیر نتایج برآمده از مدل یک تحقیق، نتایج حل معادلات ساختار یافته موجود در آن مدل را درک نموده و رابطه میان سازه‌ها را با جزئیات بیشتر درک می‌نماید.
مدل‌های انعکاسی در برابر مدل‌های سازنده
محققی که از مدل‌های معادلات ساختاری در پژوهش خود استفاده می‌نماید، با دو بخش مدل اندازه‌گیری و بخش ساختاری سر و کار دارد. یکی از دغدغه‌های پژوهشگران در تدوین مدل‌های اندازه‌گیری مربوط به مدل مفهومی تحقیقشان، تصمیم درباره انتخاب نوع مدل اندازه‌گیری است. مدل اندازه‌گیری در مدل معادلات ساختاری به دو نوع تقسیم می‌شود: 1)مدل با شاخص‌های بازتاب‌دهنده یا انعکاسی و 2)مدل با شاخص‌های سازنده در ادامه هر یک از این دو نوع را توضیح می‌دهیم: (منصور, دشتی, بایرام زاده, & سلطان محمدی, 1392)
1)مدل با شاخص‌های انعکاسی: اگر در مدل اندازه‌گیری که محقق تدوین می‌کند، سازه سازنده‌ی شاخص‌های خود باشد، آن مدل اندازه‌گیری از نوع اول است. به بیان دیگر در این نوع از مدل‌های اندازه‌گیری، شاخص‌ها از وجود سازه‌ی مربوط به آن‌ها پدید می‌آیند و این سازه است که مقدم می‌باشد و باعث به وجود آمدن شاخص‌هایش است. دلیل نام‌گذاری انعکاسی نیز از این جهت است که در این نوع از مدل‌ها نتایج و اثرات سازه در شاخص‌هایش منعکس می‌شود. یک نمونه از مدل اندازه‌گیری با شاخص‌های انعکاسی در شکل ب نمایش داده شده است.
2)مدل با شاخص‌های سازنده: در این نوع مدل‌های اندازه‌گیری، شاخص‌ها ویژگی‌های تعریف‌کننده‌ی سازه به شمار می‌روند. به عبارت دیگر شاخص‌ها هستند که سازه را تعریف کرده و می‌سازند . از این‌رو شاخص‌ها در اینجا مقدم هستند؛ زیرا آن‌ها باعث به وجود آمدن سازه می‌شوند. در مدل‌های سازنده، شاخص‌ها باهم ترکیب شده و سازه را می‌سازند. شکل (5-5) مدل با شاخص‌های انعکاسی در شکل الف و مدل با شاخص‌های سازنده در شکل ب را نشان می‌دهد.

مطلب مرتبط :   وسوسه، وسواس، ویقین،

شکل5 5: انواع ساختارهای مدل
همان‌گونه که از شکل (5-5) مشخص است، برخی تفاوت‌های دو مدل از ترسیم آن‌ها مشخص می‌گردد. از جمله خطای اندازه‌گیری شاخص‌ها در مدل انعکاسی و با همبستگی بین شاخص‌ها در مدل سازنده که با پیکان‌های دو طرفه بین شاخص‌ها در شکل بالا قسمت ب مشخص شده‌اند.
تحلیل عاملی
یکی از چالش‌های که پژوهشگران در تحقیقات خود با آن روبه‌رو هستند، کاهش حجم متغیرها و یا تشکیل ساختاری جدید برای آن‌ها است که بدین منظور از روش تحلیل عاملی استفاده می‌کنند. هریک از متغیرها منعکس‌کننده جنبه‌های مختلف از یک مفهوم جامع هستند. تحلیل عاملی بر اساس ملاک‌های تجربی و عملی، تعداد متغیرها که خیلی زیاد هستند را به چند عامل کاهش داده و تجزیه و تحلیل آن‌ها را ساده‌تر می‌کند. تحلیل عاملی، عمل تقلیل متغیرها به عامل را از طریق گروه‌بندی کردن متغیرهایی که باهم همبستگی متوسط و یا نسبتاً زیادی دارند، انجام می‌دهد. تحلیل عاملی بر دو نوع است، تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی . (داوری & رضازاده, 1392)
تحلیل عاملی اکتشافی
در تحلیل عاملی اکتشافی، پژوهشگر باهدف کشف ساختاری برای شکل‌دهی متغیرها و طبقه‌بندی آن‌هاست و پیش‌فرض اولیه آن است که هر متغیری ممکن است با هر عاملی ارتباط داشته باشد. به عبارت دیگر پژوهشگر در این روش هیچ‌گونه فرضیه قبلی درباره نتایج ندارد و در پی اکتشاف عوامل تأثیرگذار است. بنابراین، تحلیل اکتشافی بیشتر به‌عنوان یک روش تدوین و تولید نظریه و نه آزمون نظریه در نظر گرفته می‌شود.
تحلیل عاملی تأییدی
در این روش پژوهشگر سعی می‌کند تأییدی بر یک ساختار عاملی مفروض به دست آورد. یعنی تعیین می‌کند که داده‌ها با یک ساختار عاملی معین که در فرضیه آمده هماهنگ است یا خیر. تحلیل عاملی تأییدی برای سنجش روایی شاخص‌های یک سازه در پرسش‌نامه نیز به کار گرفته می‌شود تا معلوم گردد هماهنگی و همسویی لازم بین شاخص‌ها (سؤالات) وجود دارد. به بیان دیگر، تحلیل عاملی تأییدی ابزاری است برای سنجش روایی پرسش‌نامه. یعنی پرسش‌نامه چیزی را اندازه بگیرد که برای اندازه‌گیری آن ساخته شده است.
برخلاف تحلیل عاملی اکتشافی، در تحلیل عاملی تأییدی پیش‌فرض اساسی آن است که مطابق با تئوری‌های پیشین، هر عاملی با زیرمجموعه‌ی خاصی از متغیرها ارتباط دارد. کاربرد مهم تحلیل عامل تأییدی، بررسی برازش مدل حاوی سؤال‌های یک متغیر است.
مبانی نظری روش کمترین توان‌های دوم
روش مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد کمترین توان‌های دوم توسط وُلد (1974) ابداع گردید و در ادامه نسخه‌ی پیشرفته‌تر این روش توسط لُمولر (1989) ارائه گشت. پی ال اس یکی از رویکردهای نسل دوم مدل‌سازی معادلات ساختاری است و در مقایسه با روش‌های نسل اول که کوواریانس محور بودند مزیت‌هایی را داراست.
نسل اول روش‌های مدل‌سازی معادلات ساختاری
این روش‌ها که به روش‌های کوواریانس محور معروف هستند، توسط جورسگوک (1969) معرفی شدند. هدف اصلی این روش‌ها تأیید مدل است که برای این کار به نمونه‌هایی با حجم بالا نیاز دارند. در این روش به تخمین ضرایب مسیرها و بارهای عاملی با استفاده از به حداقل رساندن تفاوت بین ماتریس‌های واریانس – کوواریانس مشاهده شده و پیش‌بینی شده می‌پردازند. ماتریس واریانس – کوواریانس مشاهده شده توسط واریانس و کوواریانس محاسبه شده بین متغیرهای مکنون به دست می‌آید. پرکاربردترین رویکرد محاسبه ضرایب در روش‌های نسل اول، رویکرد تخمین حداکثر احتمال است که نیاز به داده‌های مربوط به متغیرهای مشاهده شده (سؤال‌ها) دارد که این متغیرها حتماً باید از توزیع نرمال پیروی کرده باشند. (داوری & رضازاده, 1392)
نسل دوم روش‌های مدل‌سازی معادلات ساختاری
روش‌های مؤلفه محور که بعداً به روش کمترین توان‌های دوم تغییر نام دادند، توسط وُلد (1974) ابداع شد. روش پی ال اس از دو مرحله اصلی تشکیل شده است: 1)بررسی برازش مدل‌های اندازه‌گیری، مدل ساختاری و مدل کلی. 2) آزمودن روابط میان سازه‌ها.
لیزرل، ایی کیو اس، آموس و اسمارت پی ال اس چهار مورد از پرکاربردترین نرم‌افزارهای مدل‌سازی معادلات ساختاری هستند که سه نرم‌افزار اول متعلق به نسل اول (بر مبنای کوواریانس) و نرم‌افزار اسمارت پی ال اس متعلق به نسل دوم می‌باشد.
دلایل استفاده از روش کمترین توان‌های دوم در پژوهش‌ها
بررسی مقالات چاپ شده در دهه اخیر نشان از استفاده‌ی وسیع پژوهشگران از این روش برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش دارد. محققین دلایل زیادی را برای استفاده از این روش ذکر نموده‌اند. مهم‌ترین دلیل، برتری این روش برای نمونه‌های کوچک ذکر شده است. دلیل بعدی داده‌های غیر نرمال است که محققین در برخی پژوهش‌ها با آن روبه‌رو می‌شوند. در نهایت دلیل آخر استفاده از این روش، سروکار داشتن با مدل‌های اندازه‌گیری از نوع سازنده است. جدول(5-2) دلایل مختلف استفاده از این روش در پژوهش‌های چاپ شده در مجله ام آی اس کیو و هم‌چنین دیگر مجله‌های معتبر، همراه با درصد مقاله‌هایی که این دلایل را بیان نموده‌اند نشان می‌دهد.
جدول 5 2: دلایل استفاده از روش پی ال اس در پژوهش
دلایل درصد ارجاع به مجله MISQ درصد ارجاع به مجله‌های JM,JMR,JAMS
حجم نمونه کم 24 15
داده‌های غیر نرمال 22 19
مدل‌های اندازه گیری از نوع سازنده 20 19
قدرت پیش بینی مناسب 10 14
پیچیدگی مدل 9 6
تحقیق اکتشافی 7 1
استفاده از متغیرهای طبقه بندی 4 6
بررسی واگرایی 2 2
آزمون تئوری و

مطلب مرتبط :   اجتماعى، ، جوّ، روحى