اندازه‌گیری، سازه‌ها، مدل‌سازی، مدل‌های

سؤال سنجه‌ها
سیستم حمل و نقل چندوجهی حمل‌ونقل 8 UNCTAD,2003
&
Williamson,1990
تسهیلات 7
اطلاعات و ارتباطات 6
کیفیت ارتباط وفاداری 4
luise Vieira, 2008

تعهد 3
رضایت‌مندی 3
سخت افزار بندر درونی 4 ترمینال کانتینری، 1388
بیرونی 4
نرم افزار 7 UNCTAD,2001
عملکرد 9 UNCTAD,1980

روش تجزیه و تحلیل داده
مدل‌سازی معادلات ساختاری یکی از انواع روش‌های آماری است که ابزاری در دست محققین جهت بررسی ارتباطات میان چندین متغیر در یک مدل فراهم می‌سازد. قدرت این روش در توسعه نظریه‌ها باعث کاربرد وسیع آن در علوم مختلف از قبیل بازاریابی، مدیریت منابع انسانی، مدیریت استراتژیک و سیستم‌های اطلاعاتی شده است (Hair, Hult, & Sarstedt, 2014). علت نام‌گذاری این روش به مدل معادلات ساختاری به دو دلیل است: 1) روابط میان متغیرها در این روش با استفاده از یک سری معادلات ساختار یافته تجزیه و تحلیل می‌شوند. 2)این معادلات ساختار یافته در قالب مدل‌هایی ترسیم می‌شوند که به محقق امکان مفهوم‌سازی تئوری‌های پژوهش را با استفاده از داده‌ها می‌دهد (Hair, Hult, & Sarstedt, 2014). روش مدل معادلات ساختاری مورد استفاده محققین در حوزه‌های مختلف از قبیل اقتصاد، مدیریت، آموزش، بازاریابی و حوزه‌های متعدد دیگر علوم اجتماعی قرار می‌گیرد. یکی از مهم‌ترین دلایل استفاده زیاد پژوهشگران از این رویکرد این است که مدل‌سازی معادلات ساختاری، روشی جامع برای آزمودن تئوری‌ها است. دلیل دیگر لحاظ نمودن خطای اندازه‌گیری توسط این روش است که به محقق اجازه می‌دهد تا تجزیه و تحلیل داده‌های خود را با احتساب خطای اندازه‌گیری گزارش دهد. محققین از این روش برای آزمودن روابط پیچیده میان متغیرهای پنهان و مشاهده شده و هم‌چنین میان چند متغیر پنهان استفاده می‌کنند. این رویکرد، ساختار روابط درونی را در مجموعه‌ای از معادلات می‌آزماید. این معادلات همه روابط میان سازه‌هایی (متغیرهای پنهان مستقل و وابسته) را که در تحلیل وجود دارند، ترسیم می‌کند. سازه‌ها همان عنصر غیرقابل بررسی یا مکنون (پنهان) هستند که با یک یا چند متغیر مشاهده شده (شاخص یا سؤال ) می‌توان آن‌ها را تعریف نمود.
مدل‌سازی و اهمیت آن
یکی از مراحل مهم تحلیل داده‌ها در مدل معادلات ساختاری، ساخت مدل یا مدل‌سازی است. همان‌گونه که از شکل(5-1) مشخص می‌باشد، محقق پس از بررسی تئوری‌های پیشین در مورد موضوعی خاص، اقدام به ساخت مدل می‌نماید:

شکل 5 1: مراحل ساخت مدل
مدل‌سازی روشی مناسب برای بررسی و تشریح روابط میان متغیرهای پنهانی است که توسط متغیرهای آشکار سنجیده شده‌اند. مزیت اصلی مدل‌سازی در این است که معادلات ساختاریافته میان متغیرها را در قالب مدل‌هایی بررسی می‌سازد. وقتی مدل توسط محقق ساخته شد، وی برازش (مناسب بودن) آن را بر اساس داده‌هایی که نمونه آماری در پاسخ به سؤالات ابزار اندازه‌گیری (متغیرهای آشکار) داده‌اند، بررسی می‌نماید. اولین وظیفه محقق در این فرآیند تعیین تناسب بین مدل برآمده از نظریه‌های پیشین با داده‌های جمع‌آوری شده از نمونه آماری پژوهش است. سپس در صورت لزوم، مدل را برای هماهنگی بیشتر با داده‌ها اصلاح نموده و دوباره به آزمون می‌پردازد. از آنجایی که به دست آمدن یک تناسب کامل بین تئوری و داده‌ها به‌سختی ممکن است، همیشه مقداری تفاوت میان این دو وجود دارد. این میزان تفاوت در مدل معادلات ساختاری با پس‌ماند نشان داده می‌شود
مدل معادلات ساختاری را با اسامی متعددی می‌شناسند. تحلیل ساختاری کوواریانس، تحلیل عاملی مکنون و حتی گاهی از آن به‌عنوان بسته‌ای نرم‌افزاری (مانند لیزرل، یا آموس) یاد می‌شود. استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مزایای زیادی دارد که پنج عدد از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
الف) تخمین روابط چندگانه
ب) قابلیت سنجش متغیرهای پنهان (مفاهیم مشاهده نشده)
ج) محاسبه خطای اندازه‌گیری
د) قابلیت بررسی تأثیر هم خطی
ه) آزمون روابط جعلی و غیرواقعی

مطلب مرتبط :   جهاد، اللَّهُ، (علیه، السلام)

مدل‌های معادلات ساختاری (مدل اندازه‌گیری و مدل ساختاری)
مدل نمایشی از چارچوب نظری تدوین شده بر اساس مبانی تئوریک است. چارچوب نظری نیز مجموعه‌ای از روابط نظام‌مند است که توصیفی جامع و سازگار از روابط میان چند پدیده را ارائه می‌نماید.
مدل‌های مرسوم در مدل‌سازی معادلات ساختاری در واقع متشکل از دو بخش هستند. مدل اندازه‌گیری که چگونگی توضیح و تبیین متغیرهای پنهان توسط متغیرهای آشکار (سؤالات) مربوطه را بررسی می‌نماید و مدل ساختاری که نشان می‌دهد چگونه متغیرهای پنهان در پیوند با یکدیگر قرار گرفته‌اند. البته در مطالعات مختص رویکرد کمترین توان‌های دوم که یکی از رویکردهای معادلات ساختاری است، این دو بخش بیشتر به نام‌های مدل درونی و مدل بیرونی شناخته می‌شوند (آذر, 1391). به هر حال یک مدل اندازه‌گیری با مدل درونی روابط بین شاخص‌های (متغیرهای مشاهده شده) یک سازه (متغیر پنهان) و آن سازه را مشخص می‌سازد در حالی که یک مدل ساختاری یا مدل بیرونی نشان‌دهنده‌ی روابط میان چند سازه است. شکل (5-2) مدل‌های اندازه‌گیری و مدل ساختاری مربوط به یک مثال فرضی را نشان می‌دهد. (ابارشی & حسینی, 1391)

شکل 5 2: اجزای یک مدل ساختاری
همان‌گونه که از شکل مشخص است، یک مدل حاوی دو جزء اصلی است:
متغیرهای پنهان و آشکار که به ترتیب با دایره (بیضی) و مستطیل (مربع) نشان داده می‌شوند.
روابط میان متغیرهای پنهان و آشکار که در شکل با پیکان‌های جهت‌دار ترسیم می‌شوند.
در ضمن، روابط موجود در مدل‌های اندازه‌گیری و ساختاری نیز متفاوت با یکدیگر هستند. روابط موجود در مدل‌های اندازه‌گیری، بین یک متغیر پنهان (بیضی شکل) و یک متغیر آشکار (مستطیل شکل) ترسیم می‌شوند در حالی که روابط تعریف شده در مدل ساختاری بین دو متغیر پنهان ترسیم می‌شوند. روابط موجود در مدل‌های اندازه‌گیری روابط بیرونی و روابط ترسیم شده در مدل‌های ساختاری روابط درونی نام دارند. این دو نوع روابط در شکل (5-3)که مربوط به یک مثال فرضی دیگر است، نمایش داده شده است:

مطلب مرتبط :   کند،، ازلی، علاوه،، فلوطین،

شکل 5 3: ساختار روابط در مدل
مدل‌ها الزاماً باید ریشه در نظریه‌ای بنیادین داشته باشند و بر اساس آن ایجاد گردند. نظریه‌ها اغلب اهداف اصلی تحقیقات دانشگاهی می‌باشند اما کسانی که به‌صورت عملی از آن‌ها استفاده می‌کنند نیز ممکن است مجموعه‌ای از روابط را پیشنهاد یا ایجاد نمایند که پیچیدگی این روابط به‌اندازه پیچیدگی‌های هر نظریه آکادمیکی باشند. از این‌رو محققان برای تحلیل این روابط نیازمند ابزارهای تحلیلی ویژه‌ای که مدل‌سازی معادلات ساختاری ارائه می‌نماید، هستند. (ابارشی & حسینی, 1391)
شرط نهایی برای تأیید یک رابطه علی، وجود مبانی نظری مرتبط است که صحت رابطه بین دو متغیر را در یک رابطه علی معلولی تأیید نماید. بامطالعه مبانی نظری مرتبط می‌توان چگونگی تأثیر یک سازه بر سازه دیگر را با عمق بیشتری درک نمود. بنابراین محاسبات مدل معادلات ساختاری برای ایجاد روابط بین متغیرها و آزمودن این روابط مفید و سودمند است ولی بدون مطالعه مبانی نظری مرتبط، کافی نیست. (ابارشی & حسینی, 1391)
مراحل مدل‌سازی در مدل معادلات ساختاری:
برای تحلیل روابط میان متغیرها و تفسیر نتایج آن می‌بایست چند مرحله را پیمود. این مراحل در شکل(5-4)مشخص شده‌اند: (داوری & رضازاده, 1392)

شکل 5 4: مراحل تحلیل روابط میان متغیرها
تعیین مدل
در این مرحله ابتدا ادبیات نظری پیرامون یک موضوع و مشتقات آن بررسی شده و سازه‌های دخیل در آن موضوع خاص شناسایی می‌شوند. به‌طور نمونه فرض کنید محققی به موضوع حمل‌ونقل چندوجهی علاقه‌مند بوده . بامطالعه ادبیات نظری، مشاهده می‌شود سازه‌هایی نظیر عملکرد بنادر، اپراتورهای حمل‌ونقل، کیفیت روابط در اداره بندر، سیستم‌های حمل‌ونقل مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. بنابراین این سازه‌ها بدین شکل شناسایی و با ایجاد روابط مدل تحقیق ترسیم می‌شود.

شناسایی سنجه سازه‌ها
پس از ترسیم مدل حاوی سازه‌ها (متغیرهای پنهان) و روابط میان آن‌ها، نوبت به ترسیم متغیرهای آشکار مربوط به سازه‌ها می‌رسد. در واقع در این مرحله چگونگی سنجش سازه‌ها را مشخص می‌نماییم. برای این کار می‌توان بامطالعه منابع اطلاعاتی مرتبط با سازه‌ها و یا استفاده از سایر روش‌های گردآوری اطلاعات مانند مصاحبه، ابزارهای اندازه‌گیری (پرسش‌نامه) برای سنجش سازه‌ها تهیه نمود. با انجام این کار، تعداد متغیرهای آشکار (سؤالات) مربوط به هر سازه مشخص می‌گردد.

تخمین روابط مدل
بعد از ترسیم مدل با تمامی اجزای آن، نوبت به تخمین روابط حاوی متغیرهای آشکار و پنهان در مدل می‌رسد. همان‌گونه که قبلاً اشاره شد، این روابط در دو نوع درونی (بخش ساختاری) و بیرونی (بخش اندازه‌گیری) هستند که روابط بیرونی به رابطه میان سازه و سؤالات مربوط به خود اشاره داشته و روابط درونی حاکی از رابطه میان سازه‌های مدل است. تخمین روابط بسته به انتخاب رویکرد مدل معادلات ساختاری و نرم‌افزار مربوط به آن رویکرد،