اجتماع، تشویق، شهری، اجتماعی،

تواند معانی متفاوتی برای افراد مختلف و رشته های گوناگون داشته باشند. مفهوم توسعه اجتماع یکی از این مفاهیم است. از اواسط قرن بیستم به تدریج توسعه به سوی رویکردهای مشارکتی تر حرکت کرد. شاید گاندی از اولین کسانی بود که از اجتماع خود-اتکا و توسعه در مقیاس کوچک حمایت نمود. سایتز (1998) معتقد است که توسعه اجتماع، تلاش هایی است که به وسیله ی ساکنان محله و متخصصان برای ارتقاء پیوندهای اجتماعی میان اعضای اجتماع صورت می گیرد، خود-یاری شهروندان را بر می انگیزاند، رهبری محلی را پاسخگو می نماید و نهادهای محلی را ایجاد کرده یا احیا می کند. توسعه اجتماع به دنبال ارتقای درگیری اجتماع و انسجام اجتماعی از طریق مشارکت است. هدف کلی آن تقویت حس تعلق است، برای تحقق این امر مردم نیاز دارند به:
جای گرفتن در اجتماع و جامعه نه منزوی شدن از آن
داشتن فرصت هایی برای بهبودی شرایط زندگی خود؛ و
تشویق به درگیر شدن در اقدامات جمعی که موجب تغییرات مثبت می گردد (صرافی و همکاران، 1393: 119-118).

“توسعه اجتماعی برابری فرصت های اجتماعی است” (Sen & Dreze, 1995: 127). توسعه اجتماعی ارتقاء پایدار است، جامعه است که شایسته منزلت با قدرت دادن به زنان، مردان و گروه های حاشیه نشین برای انجام توسعه خود به منظور بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی خود و موقعیتی برای بدست آوردن جایگاه راستین خود در جامعه” (Bilance, 1997: 10). در سال های اخیر یک تلاش گسترده برای توجیه نقش عوامل ” اجتماعی” در فرآیندهای گسترده تر از توسعه اقتصادی و انسانی وجود داشته است. این در حالیکه در زبان سرمایه اجتماعی، نهادها و یا فرهنگ، اقتصاددانان و دانشمندان علوم اجتماعی در رشته های مرتبط در بیان تلاش های زیاد را به کمیت حضور برخی از هنجارهای رسمی و اعمال، و یا نشان دادن تاثیر آنها در روند توسعه موجب شده اند (Servaes, 2008: 14). سازمان ملل توسعه اجتماعی را افزایش ظرفیت نظام اجتماعی، ساختار اجتماعی، نهادها، خدمات و سیاست بهره گیری از منابع برای سطوح زندگی مطلوب تر که در معنایی وسیع تر دربردارنده ارزش هایی است که معطوف به توزیع معتبر درآمد، دارایی و فرصت هاست تعریف نموده است. بنابراین توسعه اجتماعی با مولفه هایی همچون بهبود در کیفیت زندگی، تحقق برابر و عدالت اجتماعی، نیل به یکپارچگی اجتماعی، تحقق نظام شایسته سالاری، مشارکت اجتماعی در قالب بسط انجمن ها و نهادهای مدنی،تقویت قابلیت و ظرفیت نظام اجتماعی، پاسخگویی به ضرورت های حاصل در دگرگونی های مختلف، پذیرش تکثر اجتماعی با حفظ انسجام ملی و ارتقای توانمندی های انسانی ارتباط دارد. مولفه های مطرح شده برخوردار از رابطه متعاملی با یکدیگر هستند. شولت” در مباحث مربوط به توسعه اجتماعی و جهانی شدن بر سه موضوع امنیت انسان، عدالت اجتماعی و دموکراسی تاکید می نماید و رابطه متقابل بین سه موضوع مطرح شده را مورد تاکید قرار می دهد (ازکیا و غفاری، 1386: 379).

2-4-5 نظریه رشد هوشمندی شهری
تغییر الگوی رشد شهری در نتیجه توسعه فناوری های حمل و نقل منجر به خزش شهری گردید و پیامدهایی همچون آلودگی هوا، افزایش قیمت زمین، کمبود خدمات پارکینگ، کمبود فضاهای عمومی و… را به همراه داشت به دنبال این امر الگوهای نوین توسعه شهری همچون رشد هوشمند در ادبیات برنامه ریزی مورد توجه مدیران شهری قرار گرفت (برغمدی، 1392: 36). عناصر استراتژیهای رشد هوشمند که مکررا” تاکید می شوند و در حوزه های شهری مختلف بکار گرفته می شوند تا توسعه شهری فشرده را ارتقاء بخشند عبارتنداز: تمرکز فعالیت ها در قسمت مرکزی شهر و بخش تجاری مرکزی (CBD)، تشویق توسعه میان افزا مخصوصا” مکان های برون فیلد، محدود کردن گسترش فیزیکی از طریق بکارگیری مقررات کاربری زمین مانند مرزهای رشد شهری (UGB) و کمربندهای سبز، تشویق به توسعه انواع مسکن ترکیبی (برای مثال: آپارتمانها (Lofts)، واحدهای در استطاعت و مساکن تک خانواری و چند خانواری)، ایجاد یک چشم انداز از جامعه برای هدایت کاربریهای تجاری و اختصاصی و تصمیمات حمل و نقل (Arku, 2009: 257). رشد هوشمند مترادف با توسعه با تراکم بالا نمی باشد. اگر چه بناهایی با تراکم بالاتر بطور حتم یکی از اجزای مهم رشد هوشمندی می باشد. رشد هوشمندی در عوض نوعی از توسعه با تراکم بالا را با کاربریهای زمین ترکیبی ارائه می دهد به شیوه ای که افراد از تراکم های ساختمانی بزرگتر سود می برند (Danielsen & et al, 1999: 516).
2-4-5-1 اصول رشد هوشمند
کاربری اراضی ترکیبی
سود بردن از طراحی ساختمانهای فشرده
ایجاد طیفی از فرصتها و گزینه های مسکن
ایجاد جوامع قابل پیاده روی
پرورش (توسعه) جوامع منحصر به فرد و جذاب با یک حس قوی مکان
حفاظت از فضای باز، زمینهای کشاورزی، زیبایی طبیعی و مناطق زیست محیطی حساس
تقویت و هدایت توسعه به سمت جوامع موجود
فراهم کردن تنوعی از گزینه های حمل ونقل
تصمیم سازی توسعه قابل پیش بینی، و مقرون به صرفه اقتصادی
تشویق جامعه و تشریک مساعی (همکاری) در تصمیمات توسعه (برغمدی، 1392: 36).
2-4-5-2 مزایای رشد هوشمند
کاهش انتشار گازهای گلخانه ای
کاهش هزینه های انرژی
جذب سرمایه گذاری های از طریق مثال ها یا برهان تجربی
ارتقای سلامت عمومی
افزایش گزینه های اجتماعی
ارتقای کیفیت زندگی
حفظ فضاهای باز
اثرات بر مصرف کننده و اقتصاد؛ (صرافی و همکاران، 1393: 166-164).

مطلب مرتبط :   مصاحبه، "، عمیق، ).

2-4-5-3 استراتژی های رشد هوشمندی شهر
مدیریت هوشمندانه شهر شامل استراتژی های اجرایی متنوعی است که هر کدام از آنها برای کاربردهای مختلف مناسب هستند و بستگی به شرایط و اهداف دارد. زیرا اثرات آنها از نوع اثرات انباشتی (در اثرات انباشتی، اثرات کلی بیش از مجموع اثرات هر کدام از آنها می شود) می باشد. برای مثال، افزایش تراکم، بهبود قابلیت پیاده روی یا افزایش خدمات حمل ونقل، به صورت جداگانه نمی توانند در دست یابی به اهداف رشد هوشمندانه چندان موثر واقع شوند، اما یکپارچه کردن همه آنها در قالب یک بسته سیاستی یا برنامه رشد هوشمندانه ممکن است همه این موارد با هم را به اضافه دیگر استراتژی های حمایتی شامل شود. از جمله مهمترین، استراتژی ها در جهت دست یابی به اهداف رشد هوشمندانه شامل موارد زیر می باشد:
«برنامه ریزی استراتژیک»، شکل گیری یک دید جامع از اجتماع محلی است که راهنمای تصمیمات در کاربری زمین و حمل ونقل قرار می گیرد.
«ایجاد اجتماعات با خود اتکایی بیشتر». کاهش متوسط فاصله سفرها و تشویق سفر از طریق پیاده روی، مثال، توسعه مدارس، مغازه ها و خدمات فراغت در نواحی مسکونی یا مجاور آنها
«حداکثر سازی دسترسی و گزینه های حمل و نقل». قرار دادن کاربری های زمین به صورت پیوسته و در نزدیک به هم (از قبیل مکان یابی مدارس و مشاغل خرده فروشی روزانه درون یا مجاور محله های مسکونی) و حمایت از تنوع حمل و نقل، شامل پیاده روی، دوچرخه سواری، خودرو عمومی، حمل و نقل عمومی، خدمات تحویل و دورکاری.
«ایجاد محله های با قابلیت پیاده روی». قابلیت پیاده روی برای اجرای رشد هوشمندانه مهم است، زیرا قابلیت زندگی اجتماع و گزینه های سفر را افزایش می دهد (اکثر سفرهای حمل و نقل شامل ارتباط هایی با پیاده روی هستند).
«متمرکز سازی فعالیت ها». تشویق سفر در پیاده روها با حمل و نقل عمومی از طریق ایجاد «گره های24» با تراکم بالا و همچنین توسعه ترکیبی به طوری که از خدمات مناسب حمل و نقل عمومی به هم وصل شده اند. در واقع متمرکز کردن فعالیت های تجاری در چنین نواحی گره ای منجر به حفظ مراکز تجاری و مراکز کسب و کار قدیمی و استفاده کارآمد از مدیریت دسترسی می شود.
«اجتناب از منطقه بندی بیش از حد و محدود کننده». کاهش پارکینگ بیش از اندازه و غیر قابل انعطاف و نیازمندی های ظرفیت جاده و محدود کردن اثرات نامطلوب (صدا، بو و ترافیک) بیشتر نسبت به دسته های پهناور فعالیت ها. برای مثال، اجازه دادن به مغازه ها و خدمات تا در محله ها مکان یابی شوند به شرط آنکه آنها به نحوی مدیریت شوند که سبب آزار ساکنین نشوند.
«حفاظت از فضای باز و سبز». حفاظت از فضای باز و سبز، به ویژه نواحی با ارزش اکولوژیکی و فراغتی و سرگرمی بالا
«مدیریت آب های سطحی». استفاده از سیستم های زهکشی آب های سطحی شهر در محل و تشویق حفاظت از آب (سیف الدینی و شورچه، 1393: 295-292).

مطلب مرتبط :   جناس، ، فضل، صفویان

جدول شماره 2- 11: استراتژی های رشد هوشمندی شهر

استراتژی های رشد هوشمندی شهری
راهبرد
اهداف

برنامه ریزی راهبردی و استراتژیک
ترسیم چشم انداز روشن و جامع برای اجتماع محلی، که با راهنمایی تصمیماتی در کاربری زمین و حمل و نقل منحصر به فرد پشتیبانی شوند.

خلق جوامع خود اتکاتر
استقرار کاربریهای سازگار، درون محله با فاصله بسیار نزدیک به یکدیگر، برای مثال: توسعه مدارس، مغازه ها و امکانات فراغتی، درون یا نزدیک به مناطق مسکونی، کاربری اراضی مختلط دارای بافت ریزدانه مناسب

توسعه اجتماعات محلی منحصر به فرد و جذاب دارای حس قوی و