إسلامی، مذاهب، شیعه، مقدسات

این تهاجم توسط برخی رسانه ها به شیعیان لبنانی انتساب می شد، ولی با تدبیر مرکز تجمع علمای مسلمین و هوشیاری علمای شیعه و سنی، آتش این فتنه خنثی شده و مسئله از طریق قانونی و شرعی پیگیری شد.
بزرگترین و مهم ترین ظرفیتی که لبنان در عرصه تقریب مذاهب إسلامی و وحدت إسلامی وجود دارد، مرکز تجمع علمای مسلمین می باشد. ظرفیت تقریبی این مرکز قابل قیاس با سایر ظرفیت های تقریبی نیست چرا که این مرکز با عضویت قریب به دویست و پنجاه نفر از بزرگان علم و ادب شیعه و سنی، می تواند سایر ظرفیت های تقریبی را در جامعه إسلامی لبنان شکوفا کرده و اگر آسیبی متوجه وحدت إسلامی در لبنان است یا به فرصت تقریبی تبدیل کند و یا از میان بردارد.
لازم است علمای مسلمان با الگوگیری از این مرکز در لبنان، در سایر کشورهای إسلامی به تأسیس مراکز مشابه نمایند که فتنه های دشمنان و بدخواهان إسلام در کشورهای إسلامی خنثی شود و مسلمانان کشورهای إسلامی در محیطی سالم و إسلامی قدم در راه قرآن نهاده و به آرمان رسول خدا که عزت و شرف إسلام بود نزدیک شوند.

فصل سوم: اعتقادات کلامی و فتاوای علمای شیعه و سنی
مشترکات اعتقادی و فقهی، مهم ترین محور وحدت بین مذاهب اسلامی می باشد. به هر اندازه مشترکات مذاهب إسلامی بیشتر تبیین شود، جهان إسلام به تقریب مذاهب إسلامی نزدیک تر می شود. چرا که هر چه مشترکات بین دو شخص بیشتر باشد، أهمیت تعامل بیشتر درک خواهد شد. بین مذاهب إسلامی مشترکات بسیاری وجود دارد و بدین جهت است که وحدت و تقریب بین مذاهب أهمیت دارد.
هر مذهبی از مذاهب إسلامی اعم از شیعه دوازده امامی و مذاهب چهارگانه اهل سنت و مذهب زیدی و أباضی، تلاش گسترده ای برای رسیده به حق داشته اند و بر حسب برداشت خود از قرآن و سنت رسول خدا اجتهاد کرده اند، هم چنان که صحابه رسول خدا بعد از وفات رسول خدا از قرآن وسنت اجتهاد کردند و در موضوع واحدی به احکام متفاوتی دست یافتند ولی هیچ گاه با یکدیگر نزاع نکردند و اجتهادات هر یک را مقدس می شمردند و احترام می گذاشتند.
با وجود تمام اختلافاتی که از اجتهاد و استنباط ناشی می شود مشترکات فراوانی برای جمع مذاهب وجود دارد که هر یک از عالمان بیداردل و دوراندیش و مخلص برای روشن شدن این مشترکات و هم چنین برای معذور دانستن پیروان مذاهب تلاش کردند.
شیخ ماهر حمود313 از علمای اهل سنت صیدا در لبنان، مشترکات مسلمانان را این گونه دسته بندی کرده است:
1. ایمان به خدای واحد
2. ایمان به نبوت و خاتمیت حضرت رسول الله
3. ایمان به روز معاد و رستاخیز و میزان و حساب و بهشت و دوزخ
4. ایمان به ملائکه و أنبیا همچنان که در قرآن آمده است
5. ایمان به قرآن کریم همچنان که بر رسول خدا نازل شده است
6. ایمان به خیر بودن أمت هم عصر رسول خدا که نص صریح قرآن است (کنتم خیر أمۀ أخرجت للناس)
7. ایمان به ارتباط محکم و روشن اهل بیت با صحابه رسول خدا
8. ایمان به مرجعیت علمی و عرفانی و اجتماعی اهل بیت و وجوب احترام و تکریم ایشان در بین مسلمانان
9. احترام خلفای إسلام و اصحاب رسول خدا .314
إحصای مشترکات فقهی شیعه و سنی مجال وسیع و مفصلی را می طلبد. مرکز تجمع علمای مسلمین لبنان به همت شیخ دیاب مهداوی کتابی با عنوان الإصابۀ فی مختصر فقه اهل البیت و الصحابه منتشر نموده است که مفصلا به مشترکات فقهی إشاره کرده است و اختلافات بین مذاهب را اجتهاد مرسومی دانسته است که در بین مجتهدین مذهب واحد هم یافت می شود.315
شیخ صهیب حبلی316 مشترکات شیعه و سنی را بیش از ۹۰ درصد می داند و از این جهت وحدت إسلامی در لبنان را به منظور جلوگیری از توسعه اختلافات مذهبی ضروری می داند.317
برای رسیدن به وحدت إسلامی باید بر مشترکات إسلامی تأکید شود و موارد اختلافی بین مذاهب را به دیده اجتهاد بنگریم.

مطلب مرتبط :   «مصلحت، خلدون، ایده، سیاست

فصل چهارم: احترام به مقدسات و ارزشهای دینی و مذهبی
یکی از مهم ترین عوامل وحدت و تقریب، احترام به مقدسات مذاهب و رعایت ادب در بازگوکردن نام ایشان است. احترام به مقدسات از بدیهیات عقلی و شرعی است. اصل عقلی می گوید: آنچه را بر خود نمی پسندی بر دیگران مپسند. هیچ کس ناسزا شنیدن به مقدسات خود را دوست ندارد پس نباید به مقدسات دیگران ناسزا گفت. قرآن می فرماید: به معبود کسانى که غیر خدا را مى‏خوانند دشنام ندهید.318
توهین به مقدسات دیگران نمی تواند یکدلی و اتحاد را در پی داشته باشد. اکنون که إسلام بیش از هر زمان دیگر نیاز به وحدت و همبستگی مسلمانان دارد، باید از هر گونه عمل و رفتاری که موجب بروز شکاف و کینه بین مذاهب إسلامی می شود پرهیز شود، در کلام الهی و سنت رسول خدا احترام مقدسات دیگر مذاهب جایگاه ویژه ای دارد و قرآن می فرماید حتی کسی حق ندارد کسانی کافران را دشنام و ناسزا گوید و هم چنین امامان نیز به شدت شیعیان را از دشنام دادن و ناسزا گفتن برحذر می داشتند.
ولی متأسفانه برخی افراد در مذاهب به نام علم یا دین اقدام به توهین به مقدسات می کنند و برخی صحابه و ام المؤمنین عایشه را ناسزا می گویند و برخی دیگر حرم امامان را ویران کرده و مراسمات مذهبی را به سخره می گیرند. در بین علمای تأثیر گذار لبنان اعم از شیعه و سنی، احترام مذاهب دیگر مهم بوده و همگان برای از بین بردن تعصبات کوری که منجر به اهانت به ارزشهای دیگران می شود، در تلاش هستند. حتی برخی عالمان شیعه که با تألیفات و مواضع خود، احساسات اهل سنت را جریحه دار می کنند، قائل به احترام متقابل هستند و مباحث تاریخی خود را در قالب مباحث علمی و تاریخی پی می گیرند.
علامه سید جعفر مرتضی درباره ارزش های دین اهل سنت و وجوب احترام آن می نویسد: بین توهین و دشنام به صحابه رسول خدا و عدم رضایت از رفتار ایشان فرق بزرگی است. دشنام دادن و ناسزا گفتن اهانت به شخص و انتقام شخصی است که امام علی از آن نهی کرده است.319
ایشان می گوید: دشنام دادن و ناسزا گفتن در قاموس شیعه جایگاهی ندارد و مرفوض است و اختلافات باید در فضای سالم و علمی حل و فصل شود.320
علامه محمد حسین فضل الله امام تقریب و وحدت در لبنان در فتوایی صریح هر گونه دشنام و ناسزا به صحابه رسول خدا و ام المومنین عایشه را تحریم نموده و می گوید: من شخصا هر گونه بی احترامی به صحابه رسول خدا را حرام می دانم چرا که قرآن می فرماید: محمّد فرستاده خداست و کسانى که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربانند پیوسته آنها را در حال رکوع و سجود مى‏بینى در حالى که همواره فضل خدا و رضاى او را مى‏طلبند321 و در مسأله امامت نیز آرا و عقائد خود را داریم.322
ایشان می گوید: نظر ما در مورد خلفا مثل نظر و تعامل امام علی با ایشان بود که امام علی همواره معاون و مشاور خلفا بوده و امام صادق می فرماید: ولدنی أبوبکر مرتین و هم چنین در مورد همسران رسول خدا نیز حرام است هرگونه بی احترامی و اهانت به ایشان بلکه واجب است به احترام رسول خدا ایشان همواره احترام شوند و بزرگداشت ایشان بزرگداشت رسول خداست.323
هم چنان که در فصل پایبندی به حقوق دیگران و رفتار های اجتماعی در تعامل با اتباع مذاهب، گذشت مردم لبنان با توجه به اصل همزیستی مسالمت آمیز همواره به مقدسات دیگر ادیان و مذاهب به دیده احترام نگریسته اند و هیچ مسلمانی هیچ اهانتی را به مقدسات مذهب مقابل روا نمی دارد. هر چند تندروهای مذهبی در هر جا می توانند باشند و فعالیت های ضد تقریبی داشته باشند ولی علما و مراجع دینی شیعه و سنی لبنان، مسلمانان را از هرگونه توهین و تجاوز به دیگری برحذر می دارند و این گونه اعمال را بر خلاف عقل و شرع معرفی می نمایند.
مشکلی که به نظر می رسد می تواند این ظرفیت را به چالش بکشاند، تاریخ نگاری های غیر ضروری و نبش اختلافات غیر لازم از سوی برخی اندیشمندان لبنانی است. به عنوان مثال حزب الله و مرکز تجمع علمای مسلمین لبنان برای خنثی کردن تأثیرات منفی کتاب مفصلی که با موضوع سیره نوشته شده بود و می توانست وحدت إسلامی را خدشه دار کند، زحمت و هزینه فراوانی متحمل شدند.324
رهبر انقلاب إسلامی ایران که در لبنان نیز از جایگاه ویژه و بالایی برخوردار است، فتوی به حرمت إهانت به مقدسات اهل سنت و أم المؤمنین عایشه داده اند، و جا دارد که مؤرخین و صاحب نظران شیعه با إحترام به فتوای رهبر انقلاب إسلامی ایران، از پرداختن به موضوعات إختلافی و تشنج آمیز پرهیز کنند و چنان که امام علی به جهت مصلحت إسلام و قرآن، از پرداختن به مسائل اختلافی اجتناب کردند، علما و شیعیان نیز باید همان مصلحتی که امام علی روا دیدند را روا ببینند و وحدت إسلامی را أهم واجبات دینی بدانند.

مطلب مرتبط :   ابن‌رشد، ، معلول، فاعلی

فصل پنجم: محبت اهل بیت در بین مسلمانان
امروزه در جهان إسلام، مذاهب و فرقه های اسلامی می‌توانند با محبت اهل بیت به وحدت إسلامی دست یابند چرا که اهل بیتِ آخرین فرستاده خداوند در بین مسلمانان جایگاه ویژه ای دارند و اگر عده ای که با شیعه مخالف هستند این مخالفت با شیعه را نباید به حساب مخالفت با اهل بیت گذاشت. حتی در میان وهابیت که مخالفین سرسخت شیعه هستند و تا حد