آرتمیا، سبوس، سیست، جیره

ه طبیعی تامین سیست و بیوماس آرتمیا در کشور، امر پرورش مصنوعی آرتمیا در استخر به ویژه در جنوب کشور توجه زیادی را به خود جلب کرده و حتی برنامه هایی در مقیاس آزمایشی نیز انجام شده است.
آرتمیا در محیطهای با شوری بالا در تمام نقاط جهان، در بیش از 300 منطقه جغرافیایی به طور گسترده توزیع و پراکنش دارد (Triantaphyllidis et al., 1998; Van Stappen, 2002). آرتمیا همانند دیگر زئوپلانکتون ها نشان داده است که یک منبع عالی و با دسترسی سریع بعه عنوان غذای زنده بوده (Sorgeloos, 1980) و بخاطر عدم موفقیت غذای مصنوعی تولید شده برای تامین تمام نیازهای انرژتیک لارو ماهیان دریایی هنوز هم به طور وسیعی در آبزی پروری مورد استفاده قرار میگیرد (Oie et al., 1997; Cahu & Zambonino Infanto, 2001).
در بین غذاهای مورد استفاده در پرورش ماهی و میگو، ناپلی گونه های آرتمیا به طور وسیعی بیشترین کاربرد در بین گونه های غذای زنده در تمام دنیا دارد (Bengtson et al., 1991). ارزش غذایی جمعیت های آرتمیا به طور قابل توجهی متغییر بوده که این اختلافات ممکن است مربوط به منطقه جغرافیایی زندگی آرتمیا یا اختلافات بین دسته های مختلف سیست موجود یک منطقه باشد. تغییرات بزرگتر در ترکیب بیوشیمیایی، ممکن است در بین سویه های مختلف آرتمیا مورد انتظار باشد (Leger et al., 1986).
با توجه به اهمیت آرتمیا پرورش آن طی چند دهه اخیر به یکی از فعالیتهای اقتصادی بسیار مهم در صنعت آبزی پروی تبدیل شده است ولی تولید جلبک های تک سلولی بخصوص در مقیاس های بزرگ از عمده ترین محدودیت های تولید انبوه آرتمیا بشمار می رود (Sorgeloos, 2002)، تولید جلبک های تک سلولی مانند دونالیلا سالینا و دونالیلا ترتیولکتا برای کشت و پرورش گونه های مختلف آرتمیا با صرف هزینه گزاف و بکارگیری نیروی انسانی متخصص همراه بوده بنابراین بایستی به دنبال منابع غذایی دیگری برای پرورش آرتمیا بود که فاکتورهایی مثل در دسترس بودن و ارزان قیمت بودن را داشته باشد و در عین حال نیازهای غذایی این موجود را برآورده سازد. لذا استفاده از منابع غذایی حاصل از محصولات جانبی و ارزان قیمت کشاورزی یعنی سبوس گندم، سبوس برنج، کنجاله سویا و … می تواند در پیشبرد این اهداف مفید واقع شود.
تحقیق حاضر بر پایهً سه فرضیه تعریف شد:

H0: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا با سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا باعث افزایش رشد و بقاء نمی شود.
H1: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا با سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا باعث افزایش رشد و بقاء می شود.

H0: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا توسط سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا موجب تغییر کیفیت و ارزش غذایی آرتمیای پرورشی نمی شود.
H1: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا توسط سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا موجب تغییر کیفیت و ارزش غذایی آرتمیای پرورشی می شود.

مطلب مرتبط :   ویژگی‌های، برنامه‌ساز، -، تصویر

H0: با تغییر نوع جیره غذایی میزان فعالیت آنزیم های آمیلاز، لیپاز و پروتئاز کل دستگاه گوارش آرتمیا تغییر نمی کند.
H1: با تغییر نوع جیره غذایی میزان فعالیت آنزیم های آمیلاز، لیپاز و پروتئاز کل دستگاه گوارش آرتمیا تغییر می کند.

فصل دوم: بررسی منابع
2-1- تاریخچه آرتمیا
نخستین بار ارزش غذایی و کاربرد آرتمیا در تغذیه آبزیان در سال 1933 میلادی توسط Seale در آمریکا و در سال 1939 میلادی بوسیله Rollefsen (1939) در نروژ مشخص و ثابت گشت. از آن به بعد، آرتمیا به عنوان یک غذای مناسب برای گروه های مختلف جانوری، خصوصا گروه های وسیعی از سخت پوستان و ماهیان آب های شور و شیرین شناخته شده است (Sorgeloos et al., 2001) و فرآورده های مختلف آرتمیا نظیر سیست های کپسول زدایی شده و آرتمیای جوان و بالغ به عنوان جیره غذایی مغذی برای گونه های مختلف ماهیان و سخت پوستان مورد استفاده قرار می گیرد (Dhont & Sorgeloos, 2002; Lim et al., 2003). اگرچه آرتمیا برای چندین قرن شناخته شده بود اما به عنوان غذا برای پرورش مرحله لاروی موجودات ظاهرا از سال 1930 میلادی زمانیکه چندین محقق به این نتیجه رسیده بودند که آرتمیا برای لارو ماهی تازه تفریخ شده یک غذای عالی می باشد مورد استفاده قرار می گرفته است (Seale, 1933; Rollefsen, 1939). در سال 1930 میلادی دریافتند که ناپلی 4/0 میلی متری آرتمیا یک ترکیب غذایی بسیار عالی برای لارو ماهی تازه تفریخ شده می باشد.
سیست های در حال کمون آرتمیا می تواند به مدت طولانی در داخل قوطی نگهداری شوند و هر زمان که به عنوان غذا نیاز به آن باشد تنها در عرض 24 ساعت غذای زنده با ارزشی در اختیار بخش آبزی پروری قرار گیرند. ارزش غذایی آرتمیا مخصوصا برای موجودات دریایی، پایدار و ثابت نبوده و بسته به تغییرات زمانی و جغرافیایی متغییر می باشد (Leger et al, 1986). در دهه اخیر دلیل دو عمل تغییرات غذایی آرتمیا و روش های بهبود فقر کیفیت آرتمیا شناخته شده است.
2-2- مصرف آرتمیا و تقاضای آن
فشار نمایشی کمبود شدید سیست آرتمیا بر گسترش تفریخگاههای آبزی پروری ماهیان دریایی و سخت پوستان مکررا در کنفرانس های بین المللی تاکید می شد (Sorgeloos, 1980). این عقیده ایجاد شده بود که بحث و تحقیق در مورد آرتمیا به فراموشی سپرده شده بود و بدنبال راه حل های برای پرورش غذای جایگزین برای مراحل اولیه لاروی بیشتر ماهیان پرورشی و سخت پوستان بودند (Sorgeloos, 1976). تحقیقات اساسی و کاربردی آرتمیای آب شور در دانشگاه ایالتی Ghent بلژیک در ابتدای دهه 70 شروع شد.Sorgeloos در سال 1976 اذعان داشت که کمبود سیست یک مشکل موقتی و زودگذر است و بدنبال منابع جدیدی در دنیا برای برداشت سیست بوده و همچنین با پرورش آرتمیا و تولید ناپلی و سیست، بخشی از نیاز بخش آبزی پروری را تامین نمود (Sorgeloos, 1976). با این حال، مشکلات جدیدی به دنبال هم ایجاد شدند. کیفیت تفریخ سیست تجاری تولید شده متناقض بوده و ارزش غذایی آرتمیا از منابع مختلف و حتی بین دسته های آنها متفاوت بود (Sorgeloos, 1986). از اواسط دهه 80 میلادی، مصرف سیست آرتمیا به اندازه چندین صد تن در سال افزایش یافت که این به خاطر گسترش جهانی پرورش لارو ماهیان دریایی، میگو و خرچنگ در مقیاس تجاری بود. به عنوان مثال تولید مرحله Fry ماهیان دریایی در مناطق مدیترانه ای با افزایش 5 برابری در سال 1992 همراه بود (Artemia systems). اگرچه غذاهای مصنوعی به عنوان جایگزین ناپلی آرتمیا می تواند بیشتر مورد مصرف قرار گیرند ولی نمی تواند بطور کامل جایگزین آن گردد بخاطر دلایل تغذیه ای (مثل دلپذیری و جذابیت، دردسترس قرار گرفتن و قابلیت هضم آن)، امکان تداخل و تغییر کیفیت آب و در نهایت بدلیل اختلاف قیمت آن می باشد.
از نیمه دوم قرن نوزدهم به بعد مطالعات و تحقیقات وسیعی در رابطه با مورفولوژی، اکولوژی، هیستولوژی، ژنتیک، بیوشیمی، توکسیکولوژی، بیولوژی مولکولی و بسیاری از موضوعات دیگر آرتمیا آغاز گردید و سال به سال گسترش بیشتری یافته است. در حال حاضر تحقیقات و پژوهش در مورد موضوعات مختلف آرتمیا توسط مرکز مرجع آرتمیا در دانشگاه گنت بلژیک و هسته‌های تحقیقاتی بین‌المللی (I.S.A) در کشورهای مختلف دنبال می‌شود (Sorgeloos, 1980). در ایران نیز مرکز تحقیقات آرتمیا و جانوران آبزی واقع در دانشگاه ارومیه، از سال 1373 به پژوهش و تحقیق در مورد آرتمیا فعالیت داشته و از آذر ماه سال 1378 بطور رسمی فعالیت خود را در این زمینه آغاز کرده است. (این پژوهشکده در حال حاضر به پژوهشکدۀ مطالعات دریاچۀ ارومیه تغییر نام داده است و دارای بخشهای مطالعاتی و تحقیقاتی در مورد تخم گشایی، چرخه زندگی، صفات تولید مثلی، اکولوژی، ژنتیک و بیولوژی مولکولی، میکروبیولوژی، پاتولوژی، تعیین کیفیت غذایی، پرورش جلبک و کاربرد آرتمیا در تغذیه لارو آبزیان می‌باشد).
2-3- رده بندی آرتمیا
آرتمیا یا میگوی آب شور، موجود کوچک و ظریفی است از رده سخت پوستان که به زندگی در آبهای شور سازش پیدا کرده است و به خاطر عدم وجود جانوران شکارچی و رقبای غذایی در چنین محیط هایی با تحمل شرایط سخت طبیعی جهت بقاء نسل خود به صورت توده های بسیار انبوه رشد و تکثیر می نمایند از نظر علم رده بندی به صورت زیر می باشد.
شاخه بند پایان (Arthropoda)
زیر شاخه سخت پوستان (Crustacean)
رده آبشش پایان (Branchiopoda)
راسته بی پوششان (Anostraca)
خانواده آرتمیده (Artemidae)
جنس آرتمیا (Artemia)
گونه فرانسیسکانا (franciscana)
2-4- سویه های آرتمیا
آرتمیا گسترش جهانی دارد و در دنیا در دو گروه تحت عنوان آرتمیای دو جنسی و آرتمیای بکرزا مورد شناسایی قرار گرفته اند، از آرتمیای دو جنسی هشت گونه مهم در دنیا شناخته