، حقیقت، هنر، محدودیت‌های

دانلود پایان نامه
به او یا از آنِ او نیست، اما به عنوان یکی از مشغله های درجه اول نیچه نشان می دهد که تصویر رایجی که او را فیلسوفی غیر سیاسی نشان می دهد تا چه اندازه ناقص و نا کافی است.
به طور خلاصه می توان بیان کرد که نیچه فرد کهن و فرد مدرن را بهم پیوند می زند و تراژدی را به عنوان عنصر مشترک هردو دوران یاد می کند و توضیح می دهد که فردکهن با تراژدی توانست روح را تزکیه دهد و زندگی را آرام تر دنبال کند و انسان مدرن نیز مجبور به همین کار است.

فصل سوم
بررسی تراژدی مدرن از منظر تجلی و نفی فردیت

3-1- رمانتیسیم و روشنگری
یکی از شکل های نمایش در اروپا در دروه رنسانس اُپرا است، اُپرا نمایشی بود که در آن موسیقی و آواز به نمایش و حرکات نمایشی ارجحیت داشت. اما در دوره رمانتیسیسم در اعتراض به آرمان های عقل و صورت عقلانی که در اواخر قرن هفدهم و هجدهم بر ذوق ادبی خیمه زده بود، سر برداشت. جنبش رمانتیک تلاش کرد برای خود تبار شکوهندی فراهم آورد. این جنبش فقط به میراث شکسپیر و دوره رنسانس فخر نمی فرروخت؛ بلکه ادعا می کرد که خویشاوندی اش به هومر، تراژدی نویسان یونانی، پیامبران عبری، دانته، میکل آنژ و رامبراند می رسد. یعنی کل هنری که اینان شکوه تناسب و لحن تغزلی متعالی را در آن می دیدند. آرامگاه خانوادگی رمانتیک ها همانند نمایشگاهی از چهره های انسان های متعالی است. زمین سترون قرن هجدهم سلسله دیگری جز این نیست. همه آن ها که از این سلسه اند تاجی بر سر دارند، از جمله آنکه همانند مسیح تاجی از خار بر سر دارند. به مدت دوهزار سال مفهوم نظم از درام تراژیک تقریباً جدایی ناپذیر بود. مفهوم «تراژدی منثور» آشکارا مدرن است، و این در نزد شاعران و منتقدان بیشماری به عنوان امری ناساز باقی مانده است. و دنیای مدرن دنیای اقتصاد و پول است، «اشتاینر82» در مرگ تراژدی چنین می نویسد:
«رمان مدرن واکنش مستقیم به این رو آوردن آگاهانه به زندگی اقتصادی و شهرنشینی است. اما این گرایش، که یکی از برجسته ترین رخدادهای کل تاریخ قوه تخیل است، بر درام نیز تأثیر گذاشت. » (اشتاینر، ۱۳۸۶: ۳۲۶)
در دوران رنسانس که هنوز یونانی گروی و بشر انگاری پیروانی داشت که این دسته خواستار برپایی آموزش و پرورش و بازیابی ارزشهای یونان و روم باستان بودند. یونان باستان دوران طلایی به شمار می رفت که بشر اروپایی از آن فاصله گرفته بود. تقلید از هنر کلاسیک هم تلاشی بود که هرگز نمی توانست شکاف میان روزگار معاصر و آن دوران طلایی را پُر کند. فرد اروپایی در آستانه بحران فکری شگرفی قرار گرفته بود. تورات از بهشت از دست رفته سخن می گفت و دوران کلاسیک نیز دست نیافتنی بود و بشر اروپایی نمی توانست بازتابی از چهره خویش را در آن ببیند.

۳-۱-۱- اندیشه
آرمانهای نئوکلاسیک، مبنی بر اینکه انسان موجودی عقلایی است، و قادر است همه مسایل خود را از راه عقل حل کند، در سده هجدهم به تدریج از سکه افتاد و عقیده ای قدیمی تلقی شد، و اعتماد به احساس و غریزه به عنوان راهنمای اخلاق و رفتار انسانی جای آن را گرفت. نویسندگان این دوره، آرمانگرایانه به گذشته دور می نگریستند، دورانی که به قول آن ها انسان، آزاد از قید و بندهای حاکمان ستمگر، به شیوه ای طبیعی زندگی می کرد. این تغییرات موجب پیدایش نظرگاهی تازه نسبت به طبیعت انسان و نظریه های سیاسی و شکل های ادبی شدند. غالب این اندیشه ها و گرایش ها در یک عقیده جمع آمدند و رمانتیسم نام گرفتند.
مبانی فلسفی رمانتیسم پیچیده است، اما اصول بنیانی آن را می توان به این صورت خلاصه کرد:
نخست، رمانتیک ها به ویژه در آلمان معتقد بودند در پس هر پدیده ای زمینی حقیقتی بر تر از ظاهر روزمره اجتماعی و طبیعی آن نهفته است، زیرا هرچه هست، توسط وجودی مطلق خلق شده است (که خدا، روح، نفس یا ایده، صورت ذهنی، خوانده می شود). در نتیجه همه خلقت سهمی در حقیقت ابدی دارد، و همه چیز ها بر حسب هستی ای نامتناهی تعریف می شد، و نه معماری محسوس، همان طور که نئوکلاسیک ها معتقد بودند.
دوم، از آنجا که همه خلقت خاستگاه مشترکی دارد، پس مشاهده دقیق و تمام کمال هر جز ممکن است بصیرتی از کل به آن دست دهد. هر اندازه که چیزی فساد کمتری داشته باشد یعنی، هرچه از طبیعت خود کمتر دور شده باشد حقیقت بیشتری را در بردارد. لذا نویسنده ای رمانتیک ترجیح می داد طبیعت و انسان فاسد نشده طبیعی را به عنوان موضوع خود برگزیند، ویا انسانی را برگزیند که بر علیه موانع غیر طبیعی در جامعه ساخت داده شده و دیوان سالار برخاسته است.
سوم، انسان دارای هستی ای دوگانه است: جسم و روح، جسمانی و روحانی، فانی و ابدی، متناهی و نامتناهی. انسان به واسطه ذات دوگانه اش، همواره با خویشتن در تضاد است؛ از سویی مجبور به زندگی ای جسمانی است، از سویی دیگر روح او در لب فرا رفتن از این محدوده است. بنابراین در حالی که آرزوی دست یابی به هستی یا جامعه ای آرمانی را دارد، خود خواهی ها و محدودیت های دیگرش مانع اویند. در این بین هنر جای والای می یابد، چون هنر است که به انسان مجال می دهد تا «تمامیت» حقیقیِ خود را باز یابد. زیرا لحظه خلاقیت هنری و تجربه زیبا شناختی، او را موقتاً از محدودیت های انسانی و هستی جدا کننده روزمره اش آزاد می سازد. هنر قادر است امور فوق محسوس را محسوس گرداند، زیرا حقیقت ابدی و متعالی را صورتی مادی و غیر مجرد می بخشد، چنانکه با حواس محدود انسانی قابل درک باشد؛ از طریق این لحظات سرشار از حقیقت ابدی است که انسان امکانات هنری، اجتماعی، و سیاسی خود را به تمامی درمی یابد.
چهارم، برای مشاهده وحدت نهایی در پشت این کثرتِ ظاهری و بی پایانِ وجود، تخیلی استثنایی لازم است. که تنها یک هنرمند ممتاز و یک فیلسوف از آن برخوردار است. بنابراین هنر همچون فلسفه دانشی بر تر، و هنرمند نیز موجود بر تر است. که قادر است علاقمندان دیدن و شنیدن هنر را راهنمایی کند.
«رمانتیک ها بر خلاف کلاسیک ها، در آثار خود بر جنبه های فردی، توانائی ها و الهامات تاکید کرده و احساسات را بر افکار متقدم می دانستند و معتقد بودند که نه تنها زیبائی ها، بلکه زشتی ها را نیز باید روی صحنه به نمایش گذارد.» (ملک پور: ۱۳۶۴، ۲۵۳)
روشنگری فلسفه ای بود که می خواست با قدرت عقل، نوآوری در قلمرو علوم تجربی، سیاسی، دینی و آموزشی دیدگاه تازه ای درباره بشر پیش بکشد و برای عقل، طبیعت، پیشرفت و دین نقش های تازه ای بیافریند. چشم و ادراک شهودی جایش را به مشاهدات میکروسکوپی داد و با آشکار شدن رازهای طبیعت، آدمی آموخت که بر آن سروری و خدایی کند. به راستی هم عقل و علوم تجربی یا طبیعت باهم ساخته بودند تا در برابر خرافه، استبداد، نظام طبقاتی و بی عدالتی اجتماعی غلبه کنند.
«همگانی دانستن طبیعت آدمی یکی از دستاورد های روشنگری بود که چون تیغ دو دم عمل می کرد، هنگامی که سخن از آموزش و پرورش، برنامه های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی پیش می آمد، سردمداران روشنگری با خیالی آسوده آدمی را موجودی شکل پذیر و ماده خام مثبتی برای دگرگونی های اجتماعی می دیدند و برای نسخه های همگانی صادر می کردند. در عین حال، رابطه تازه ای میان روشنگر و روشنی یافته پدید آمد، رابطه ای یکسویه که در آن روشنگر از نوک هرم اجتماعی به پایین می نگریست و حکم صادر می کرد.» (قادری: ۱۳۸۶، ۲۹)

مطلب مرتبط :   ، درام، آن‌ها، هنر

۳-۱-۲- درام نویس
نگرش رمانتیسم بر آن بود که خوشبختی و حقیقت تنها در قلمرویی روحانی قابل حصول اند، و دریافت کامل آن در هستی ای زمینی ممکن نیست به علاوه، چون روح به عنوان بخشی از مطلق، ابدی و نامتناهی است و ذهن انسان با محدودیت های زمینی اش قادر به دریافت حقیقت در تمامیت آن نیست، بنابراین درام نویس رمانتیک تکلیف بسیار سنگینی بر دوش داشت. چرا که نه تنها حقیقت بر تر فراسوی دسترس او قرار دارد، بلکه شهود عمیقی که به او، به عنوان موجودی استثنایی، نسبت داده می شودبه تمامی قابل حصول نیست. زیرا ابزار هایی که در اختیار دارد طبیعتاً بسیار محدودند (بر همین سیاق محدودیت های انسانی به یک توهم بیشتر شباهت دارد تا هدفی دست یافتنی. نیاز های اجرایی نمایش برای رمانتیک ها بسیار دست وپا گیر می نمودند، و بسیاری از درام نویسان، چون به محدودیت های صحنه واقف بودند، از نوشتن جزئیات صحنه خودداری می کردند و ترجیح می دادند نمایش نامه هایی خواندنی بنویسند، زیرا چنین نمایشنامه هایی، فارغ از محدودیت های اجرایی، قادرند تخیل خواننده را به پرواز درآورند.
«رمانتیسم با خود تحولات و تغییرات بسیاری در نمایشنامه نویسی از لحاظ محتوا و ساختمان ایجاد کرده و قواعد نئو کلاسیک ها را در این زمینه، به خاطر آزادی شکل و محتوا کنار می نهد.» (ملک پور: ۱۳۶۴، ۲۵۵)
آثار شکسپیر از نظر رمانتیک ها رهیافتی بسیار نزدیک به هدف آن ها داشت، در نتیجه الگوی آن ها شد. از نظر